Ανάμεσα στις ακριβές τάσεις ευεξίας που κυκλοφορούν στα social media και στην αγορά, η θεραπεία με κόκκινο φως και η σάουνα ξεχωρίζουν ως δύο πρακτικές με κάποιο επιστημονικό υπόβαθρο. Οι ειδικοί, ωστόσο, επιμένουν ότι λειτουργούν μόνο συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο των βασικών συνηθειών υγείας.
Η αγορά της «μακροζωίας» γεμίζει διαρκώς με υποσχέσεις για καλύτερη υγεία, πιο αργή γήρανση και πιο εντυπωσιακή εμφάνιση. Ανάμεσα στις πολλές υπερβολές, η θεραπεία με κόκκινο φως και η σάουνα φαίνεται πως έχουν κάποια επιστημονική βάση. Η έρευνα, πάντως, δεν τις αντιμετωπίζει ως θαυματουργές λύσεις, αλλά ως πιθανές συμπληρωματικές παρεμβάσεις.
Στον κόσμο της ευεξίας και της μακροζωίας, σχεδόν κάθε πρόβλημα μοιάζει να συνοδεύεται από ένα προϊόν που υπόσχεται λύση. Από συσκευές και συμπληρώματα μέχρι εξειδικευμένες θεραπείες, η αγορά κατακλύζεται από προτάσεις που υπόσχονται καλύτερη υγεία, καθυστέρηση της γήρανσης και πιο ελκυστική εικόνα. Μέσα σε αυτό το τοπίο, δεν λείπουν οι υπερβολές, οι παραπλανητικές υποσχέσεις και τα ακριβά «κόλπα» χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να ξεχωρίσει η δημοσιογράφος Kara Swisher στη σειρά του CNN «Kara Swisher Wants to Live Forever», εξετάζοντας τι αποτελεί μόδα χωρίς βάση και τι φαίνεται να έχει κάποιο επιστημονικό έρεισμα. Ανάμεσα στις πρακτικές που βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο, η θεραπεία με κόκκινο φως και η χρήση σάουνας ξεχωρίζουν ως δύο περιπτώσεις που δεν μπορούν να απορριφθούν εύκολα ως «snake oil», χωρίς αυτό να σημαίνει πως αποτελούν και πανίσχυρα εργαλεία αντιγήρανσης.
Τι ακριβώς υπόσχεται η θεραπεία με κόκκινο φως
Η θεραπεία με κόκκινο φως έχει κερδίσει έδαφος τα τελευταία χρόνια, κυρίως στον χώρο της αισθητικής και της αντιγήρανσης. Σύμφωνα με τη Δρ. Zakia Rahman, κλινική καθηγήτρια Δερματολογίας στο Stanford University School of Medicine και συνεργαζόμενη με το Stanford Center on Longevity, τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης τεχνολογίας δεν είναι απλώς προϊόν διαφήμισης.
Το κόκκινο φως, αλλά και το κοντινό υπέρυθρο φως που συζητείται λιγότερο, αντιστοιχούν σε συγκεκριμένα μήκη κύματος τα οποία φαίνεται ότι στέλνουν διαφορετικά σήματα στον οργανισμό. Η θεωρία πίσω από τη μέθοδο είναι ότι το κόκκινο φως μετατρέπεται σε ενέργεια στα μιτοχόνδρια, δηλαδή στα «εργοστάσια ενέργειας» των κυττάρων. Αν και οι ακριβείς μηχανισμοί δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η έκθεση σε αυτά τα μήκη κύματος μπορεί να βελτιώνει τη λειτουργία και την ανθεκτικότητα των κυττάρων, ενώ παράλληλα να περιορίζει τη φλεγμονή.
Ο Δρ. Praveen Arany, αναπληρωτής καθηγητής Στοματικής Βιολογίας στο University at Buffalo School of Dental Medicine, σημειώνει ότι η επιστημονική τεκμηρίωση ενισχύεται σταδιακά, κυρίως σε ό,τι αφορά την υφή του δέρματος και την τριχοφυΐα. Αυτός είναι και ένας βασικός λόγος που η αγορά των οικιακών συσκευών έχει γνωρίσει τόσο μεγάλη άνθηση.
Πού υπάρχουν ενδείξεις και πού παραμένουν τα κενά
Παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν έχουν απαντηθεί όλα τα ερωτήματα. Η έρευνα εξετάζει ήδη και άλλες πιθανές εφαρμογές, όπως η αντιμετώπιση χρόνιου πόνου, η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, όταν η συζήτηση περνά από την επιφάνεια του δέρματος σε βαθύτερα όργανα και ιστούς, τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα.
Δεν υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία για το ακριβές πρωτόκολλο χρήσης: ποιο μήκος κύματος είναι κατάλληλο, για πόση ώρα πρέπει να εφαρμόζεται, με ποια συχνότητα και σε ποια ακριβώς ένδειξη. Αυτό σημαίνει ότι η τεχνολογία έχει ενδιαφέρον, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει το επίπεδο ακρίβειας και σαφήνειας που θα επέτρεπε πολύ πιο κατηγορηματικά συμπεράσματα.
Η θεραπεία παρέχεται είτε με laser, συνήθως σε ιατρικό περιβάλλον, είτε με LED συσκευές, που είναι πλέον ευρέως διαθέσιμες για οικιακή χρήση. Οι συσκευές LED έχουν μικρότερο κίνδυνο βλάβης από λανθασμένη χρήση, αλλά η αγορά τους δεν χαρακτηρίζεται πάντα από σταθερό ποιοτικό έλεγχο. Για τον λόγο αυτό, η Δρ. Rahman συνιστά σε όσους ενδιαφέρονται να αναζητούν συσκευές που διαθέτουν έγκριση ή clearance από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA).
Το βασικό μήνυμα, πάντως, παραμένει σαφές: η θεραπεία με κόκκινο φως δεν είναι μαγικό ελιξίριο. Δεν αρκεί μία χρήση για να αλλάξει κανείς όψη ή να δει άμεσα εντυπωσιακά αποτελέσματα. Όπου φαίνεται να υπάρχει όφελος, αυτό προκύπτει έπειτα από συστηματική χρήση για διάστημα μηνών.
Σάουνα: μια παλιά πρακτική με σύγχρονο ερευνητικό ενδιαφέρον
Η σάουνα αποτελεί μια πολύ παλαιότερη πρακτική, βαθιά ενσωματωμένη σε διάφορους πολιτισμούς, και πλέον επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο της ευεξίας. Η Kara Swisher δηλώνει ότι, όταν χρησιμοποιείται με μέτρο και με καλή ενυδάτωση, αποτελεί μία από τις πιο ωφέλιμες πρακτικές που μπορεί να υιοθετήσει κανείς. Πέρα από τα πιθανά φυσιολογικά οφέλη, προσφέρει και κάτι πολύ απλό αλλά πολύτιμο: ένα διάστημα αποσύνδεσης και χαλάρωσης χωρίς κινητό τηλέφωνο και συνεχή ερεθίσματα.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι αμελητέα. Μελέτες έχουν συνδέσει τη συστηματική χρήση σάουνας με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, οφέλη στη γνωστική λειτουργία και υποστήριξη της μυϊκής μάζας. Αν και οι ακριβείς μηχανισμοί δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, το συνολικό ερευνητικό αποτύπωμα δεν επιτρέπει να αντιμετωπίζεται η πρακτική αυτή ως απλή μόδα.
Ο Δρ. David Burke, ομότιμος πρόεδρος του τμήματος Αποκατάστασης στο Emory University School of Medicine, προτείνει σε όσους θέλουν να δοκιμάσουν τη σάουνα να στοχεύουν περίπου σε 20 λεπτά, τέσσερις έως πέντε φορές την εβδομάδα. Κατά τον ίδιο, πρόκειται για μια σχετικά απλή παρέμβαση που μπορεί να προσφέρει εντυπωσιακά οφέλη σε σύντομο χρόνο.
Το μεγαλύτερο λάθος είναι να υποκαταστήσουν τα βασικά
Παρά το ενδιαφέρον γύρω από τις νέες τεχνολογίες και τις πιο «premium» πρακτικές ευεξίας, οι ειδικοί συμφωνούν σε ένα κρίσιμο σημείο: ούτε η θεραπεία με κόκκινο φως ούτε η σάουνα μπορούν να αντισταθμίσουν τις ελλείψεις στα βασικά θεμέλια της υγείας.
Αν κάποιος δεν τρέφεται σωστά, δεν κοιμάται επαρκώς, δεν ασκείται και δεν διατηρεί μια υγιή κοινωνική ζωή, οι συμπληρωματικές παρεμβάσεις μπορούν να κάνουν ελάχιστα. Η Δρ. Rahman τονίζει ότι εκείνοι που συνήθως ωφελούνται περισσότερο από οικιακές συσκευές κόκκινου φωτός είναι άνθρωποι που ήδη κάνουν τα «βασικά» σωστά και αναζητούν κάτι επιπλέον για να ενισχύσουν τη συνολική τους ρουτίνα.
Με την ίδια λογική, οι συσκευές και οι θεραπείες αυτές μοιάζουν περισσότερο με «σαντιγί στην κορυφή» και όχι με τη βάση του παγωτού. Μπορεί να προσθέσουν κάτι, αλλά δεν αποτελούν τον πυρήνα μιας στρατηγικής υγιούς μακροζωίας.
Η μακροζωία δεν αγοράζεται μόνο με gadgets
Ο Venkatraman Ramakrishnan, ερευνητής στο MRC Laboratory of Molecular Biology στο Cambridge και συγγραφέας του βιβλίου «Why We Die: The New Science of Aging and the Quest for Immortality», επαναφέρει τη συζήτηση στα θεμέλια. Όπως σημειώνει, η κυρίως φυτική διατροφή, ο επαρκής ύπνος και η άσκηση πρέπει να έχουν προτεραιότητα.
Η παρατήρησή του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί υπενθυμίζει και μια κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Αυτές οι βασικές συνήθειες παρουσιάζονται συχνά ως «δωρεάν», όμως στην πράξη δεν είναι εξίσου εύκολο να τις εφαρμόσουν όλοι. Χρειάζονται χρόνο, σταθερότητα και συχνά καλύτερες κοινωνικές συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν, σύμφωνα με τους ειδικούς, οι πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις για μια πιο υγιή και μακρά ζωή.
Η συνολική εικόνα, λοιπόν, είναι πιο σύνθετη από ό,τι αφήνει να εννοηθεί η αγορά της ευεξίας. Η θεραπεία με κόκκινο φως και η σάουνα δεν φαίνεται να ανήκουν στην κατηγορία των εντελώς αβάσιμων πρακτικών. Ταυτόχρονα, όμως, η επιστήμη δεν τις αντιμετωπίζει ως λύσεις-θαύμα. Εκεί όπου φαίνεται να έχουν θέση, αυτή είναι συμπληρωματική και όχι πρωταγωνιστική.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Γιατί οι Φινλανδοί ζουν περισσότερο: ο ρόλος της σάουνας στην υγεία
Ανδρική υπογονιμότητα: Μύθοι, αλήθειες και τι λέει η επιστήμη
