Η σύγχρονη κουλτούρα της απόλυτης βελτιστοποίησης υπόσχεται καλύτερη υγεία μέσα από αυστηρές ρουτίνες, άψογο ύπνο, τέλεια διατροφή και συνεχείς μετρήσεις. Ωστόσο, όταν κάθε μικρή απόκλιση μοιάζει με αποτυχία, η «τέλεια» ρουτίνα fitness μπορεί να καταλήξει εμπόδιο στην ευεξία και στην ίδια τη χαρά της ζωής.
Ο podcaster Steven Bartlett προκάλεσε συζητήσεις όταν δήλωσε πρόσφατα ότι μερικά ποτήρια κρασί «κατέστρεψαν» τρεις ημέρες από τη ζωή του. Η φράση αυτή άνοιξε ξανά μια μεγαλύτερη συζήτηση γύρω από τη σύγχρονη εμμονή με την «τέλεια» υγεία: αυστηρές ώρες ύπνου, πειθαρχημένη διατροφή, λεπτομερή πρωτόκολλα άσκησης και αδιάκοπη παρακολούθηση κάθε βιολογικού δείκτη.
Η κατανάλωση αλκοόλ δεν ωφελεί την υγεία. Ωστόσο, η αντίδραση του Bartlett δείχνει και κάτι βαθύτερο: μήπως η επιδίωξη μιας απολύτως βελτιστοποιημένης ζωής μάς κάνει πιο εύθραυστους;
Η συνάδελφος του Harry Bullmore, Rosamund Hall, θέτει το ερώτημα με αιχμηρό τρόπο, σχολιάζοντας αν υπάρχει κάτι πιο μίζερο από μια ζωή που έχει οργανωθεί τέλεια, αλλά μοιάζει να μην αντέχει καμία απόκλιση.
Οι άκαμπτες ρουτίνες σπάνε πιο εύκολα
Ο Harry Bullmore χρησιμοποιεί μια απλή εικόνα από την παιδική του ηλικία στην ύπαιθρο. Όταν έφτιαχνε τόξα με ξύλα και σπάγκο, διαπίστωνε ότι τα σκληρά και άκαμπτα κλαδιά έσπαγαν εύκολα μόλις δέχονταν πίεση. Αντίθετα, τα πιο εύκαμπτα κλαδιά λύγιζαν, άντεχαν και επανέρχονταν στη θέση τους.
Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τις ρουτίνες υγείας. Μια άκαμπτη ρουτίνα σπάει εύκολα. Όποιος την ακολουθεί πιστά μπορεί να νιώσει ότι ένα απρόβλεπτο γεύμα, μια βραδιά με φίλους ή μια χαμένη προπόνηση αρκούν για να χαλάσουν ολόκληρη την προσπάθεια.
Έτσι, οι ημέρες μετά την «παρασπονδία» μοιάζουν χαμένες και το πρόγραμμα άσκησης συχνά εγκαταλείπεται συνολικά. Αντίθετα, μια ευέλικτη ρουτίνα επιτρέπει μικρές αποκλίσεις, χωρίς να καταρρέει.
Δεν χρειάζεται να ζεις σαν αθλητής αν δεν είσαι αθλητής
Αν κάποιος δεν είναι αθλητής υψηλού επιπέδου, δεν χρειάζεται να ζει σαν αθλητής υψηλού επιπέδου. Η βασική ανάγκη είναι απλούστερη: αρκετή κίνηση, επαρκής ύπνος, θρεπτικό φαγητό και συνήθειες που στηρίζουν τη ζωή που θέλει να ζήσει.
Αυτό μπορεί να σημαίνει περπάτημα, καθημερινή κίνηση, λίγες στιγμές έντονης αναπνοής μέσα από άσκηση και περιστασιακή ενδυνάμωση. Δεν χρειάζεται κάθε προπόνηση να είναι τέλεια ούτε κάθε γεύμα να υπηρετεί έναν υπολογισμένο στόχο.
Το ζητούμενο είναι να μπορεί κάποιος να παίζει με τα παιδιά του, να βγάζει βόλτα τον σκύλο, να ταξιδεύει, να κινείται με άνεση και να απολαμβάνει την καθημερινότητά του. Ο πήχης για αυτό είναι πιθανότατα χαμηλότερος από όσο πιστεύουμε.
Η λογική του «κάτι είναι καλύτερο από το τίποτα»
Στον χώρο του fitness, η φράση «κάτι είναι καλύτερο από το τίποτα» ακούγεται απλή, σχεδόν κοινότοπη. Ωστόσο, συχνά αποτελεί πιο βιώσιμη βάση από τα ακραία προγράμματα αυτοβελτίωσης.
Ο Bullmore ασκεί κριτική στις τάσεις τύπου «-maxxing», οι οποίες καλούν τους ανθρώπους να μεγιστοποιήσουν τα πάντα: την πρόσληψη φυτικών ινών, τον ύπνο, την προπόνηση, την αποκατάσταση και κάθε άλλη πτυχή της υγείας. Ως προπονητής και δημοσιογράφος fitness, υποστηρίζει ότι η ισορροπία αποτελεί πιο ρεαλιστικό δρόμο για καλύτερη υγεία.
Αντί για διαρκή μεγιστοποίηση, προτείνει ένα βασικό επίπεδο επάρκειας: αρκετή κίνηση, αρκετή θρεπτική τροφή και αρκετό ύπνο για να λειτουργεί κανείς καλά και να νιώθει χαρούμενος. Από εκεί και πέρα, όποιος θέλει ή απολαμβάνει την επιπλέον άσκηση μπορεί να κάνει περισσότερα, όταν το επιτρέπει η ζωή.
Η υγεία δεν βρίσκεται μόνο στα πρωτόκολλα
Ο Bullmore αναφέρει ένα πρόσφατο ταξίδι μίας εβδομάδας στη Σκωτία με φίλους. Εκεί, η δική του εκδοχή ισορροπίας δεν περιλάμβανε τέλεια πειθαρχία. Προσπαθούσε να έχει κάποια πηγή πρωτεΐνης και λαχανικά στα γεύματα, έκανε λίγη κίνηση κάθε πρωί, κοιμόταν περισσότερο όταν ένιωθε κουρασμένος και περπατούσε πολύ στα Highlands.
Αυτό που δεν έκανε ήταν να αρνηθεί μια επίσκεψη σε φούρνο ή μια βραδινή ευκαιρία να δει όρκες στο John O’Groats επειδή κάτι τέτοιο δεν ταίριαζε με τις αυστηρές συμβουλές της «βέλτιστης» υγείας.
Αυτή είναι η ουσία της ευέλικτης προσέγγισης. Η υγεία δεν χτίζεται μόνο μέσα από κανόνες, αλλά και μέσα από εμπειρίες, σχέσεις, σκοπό και απόλαυση.
Η κοινωνικότητα και η χαρά μετράνε στην ευεξία
Όσοι υπερασπίζονται τη διαρκή βελτιστοποίηση συχνά παραβλέπουν τα τεκμηριωμένα οφέλη της κοινωνικής ζωής, της φιλίας και της αίσθησης σκοπού. Αυτοί οι παράγοντες μπορεί μερικές φορές να συγκρούονται με την αυστηρή έννοια της «ιδανικής» ζωής, αλλά συμβάλλουν ουσιαστικά σε μια ζωή που αξίζει να τη ζει κανείς.
Ο Bullmore θυμάται την περίοδο που εργαζόταν ως ρεπόρτερ σε τοπική εφημερίδα. Συχνά έγραφε ιστορίες για ανθρώπους που γιόρταζαν τα 100ά τους γενέθλια και τους ρωτούσε ποιο ήταν το μυστικό της μακροζωίας τους. Κανείς δεν ανέφερε κάποιο συμπλήρωμα ή αυστηρό πρωτόκολλο.
Η απάντηση «brandy και μπισκότα» εμφανίστηκε περισσότερες από μία φορές. Όχι ως υπερβολή, αλλά ως μικρή απόλαυση που έφερνε χαρά. Η φυσική δραστηριότητα, οι φίλοι και η επαφή με αγαπημένα πρόσωπα επίσης αναφέρονταν συχνά.
Όταν η εμμονή με την υγεία υπονομεύει την υγεία
Η γενετική παίζει σημαντικό ρόλο στη μακροζωία. Ωστόσο, η ευτυχία και η αίσθηση σκοπού εμφανίζονται συχνά ως κοινά στοιχεία σε ανθρώπους που φθάνουν σε μεγάλη ηλικία.
Υπάρχει και η αντίστροφη πλευρά. Μερικές από τις χειρότερες νύχτες ύπνου έρχονται όταν κάποιος αγχώνεται επειδή πρέπει οπωσδήποτε να κοιμηθεί καλά. Η εμμονή με τα επίπεδα στρες συχνά ανεβάζει περισσότερο το στρες. Η συνεχής αγωνία για την υγεία μπορεί τελικά να μειώσει την ευεξία που υποτίθεται ότι υπηρετεί.
Το συμπέρασμα είναι απλό αλλά σημαντικό: η υγεία και η ευτυχία πρέπει να λειτουργούν μαζί, όχι η μία εις βάρος της άλλης.
Η καλύτερη ρουτίνα είναι αυτή που αντέχει στη ζωή
Στο fitness, το «κάτι» παραμένει καλύτερο από το «τίποτα». Μια μικρή πρωινή κινητοποίηση, λίγα περισσότερα λαχανικά, ένας περίπατος, μια σύντομη προπόνηση με το βάρος του σώματος ή μια βραδιά ύπνου χωρίς ενοχές μπορούν να έχουν πραγματική αξία.
Δεν χρειάζεται κάθε επιλογή να μεγιστοποιεί την υγεία. Χρειάζεται να τη στηρίζει αρκετά, ώστε να επιτρέπει μια ζωή με ενέργεια, σχέσεις, χαρά και νόημα.
Η τέλεια ρουτίνα fitness μπορεί να εντυπωσιάζει στα χαρτιά. Όμως η καλύτερη ρουτίνα είναι εκείνη που δεν καταρρέει όταν η ζωή συμβαίνει.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χορός μετά τα 65: Η άσκηση που ενδυναμώνει σώμα, μνήμη και κοινωνική ζωή
Χάθηκαν 37 εκατομμύρια εμβολιασμοί «ρουτίνας» εν μέσω πανδημίας
