Τι επιτρέπει σε ορισμένους ανθρώπους να ξεπερνούν τα 110 χρόνια και ταυτόχρονα να παραμένουν σχετικά προστατευμένοι από ασθένειες που συνδέονται με τη γήρανση; Νέα μελέτη σε υπεραιωνόβιους εντόπισε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ενός σπάνιου τύπου Τ-λεμφοκυττάρων με κυτταροτοξική δράση, τα οποία μπορούν να καταστρέφουν μολυσμένα αλλά και, υπό ορισμένες συνθήκες, καρκινικά κύτταρα. Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά, ωστόσο οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν έχει αποδειχθεί πως τα συγκεκριμένα κύτταρα είναι η αιτία της εξαιρετικής μακροζωίας.
Οι άνθρωποι που φτάνουν ή ξεπερνούν τα 110 χρόνια ζωής αποτελούν ένα εξαιρετικά σπάνιο φυσικό «πείραμα» για τους επιστήμονες που μελετούν τη γήρανση.
Δεν ζουν απλώς περισσότερο. Πολλοί υπεραιωνόβιοι φαίνεται να καθυστερούν την εμφάνιση σοβαρών παθήσεων που συνδέονται με την ηλικία, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η άνοια και ο καρκίνος.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports δείχνει ότι ένα μέρος του μυστικού μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο έχει προσαρμοστεί το ανοσοποιητικό τους σύστημα.
Ένα σπάνιο είδος Τ-λεμφοκυττάρων
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στα λεγόμενα κυτταροτοξικά CD4 Τ-λεμφοκύτταρα – CD4 CTLs.
Τα CD4 Τ-κύτταρα είναι περισσότερο γνωστά για τον ρόλο τους στον συντονισμό της ανοσολογικής απόκρισης.
Ωστόσο, ένα μικρό υποσύνολό τους αποκτά κυτταροτοξικές ιδιότητες, δηλαδή την ικανότητα να εντοπίζει και να καταστρέφει άλλα κύτταρα.
Τα συγκεκριμένα κύτταρα έχουν συνδεθεί με την άμυνα απέναντι σε χρόνιες ιογενείς λοιμώξεις, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούν να αναγνωρίσουν και ορισμένα καρκινικά κύτταρα.
28 άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών
Η ομάδα του βιολόγου Kosuke Hashimoto από το Πανεπιστήμιο της Οσάκα εξέτασε συνολικά 28 ανθρώπους.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ηλικιακές ομάδες:
- 8 άτομα ηλικίας 70 έως 90 ετών,
- 10 αιωνόβιοι ηλικίας 100 έως 109 ετών,
- 10 υπεραιωνόβιοι ηλικίας 110 ετών και άνω.
Παρότι το δείγμα είναι μικρό, οι διαφορές που παρατηρήθηκαν ήταν αξιοσημείωτες.
Από 4% σε 18% μετά τα 110
- Στους ανθρώπους ηλικίας 70 έως 90 ετών, τα κυτταροτοξικά CD4 Τ-λεμφοκύτταρα αποτελούσαν περίπου 4% του συνολικού πληθυσμού των Τ-κυττάρων.
- Στους αιωνόβιους, το ποσοστό αυξανόταν περίπου στο 10%.
- Στους υπεραιωνόβιους έφτανε περίπου στο 18%.
Η σταδιακή αυτή αύξηση υποδηλώνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ανθρώπων εξαιρετικά μεγάλης ηλικίας δεν βρίσκεται απλώς σε κατάσταση παρακμής, αλλά μπορεί να έχει υποστεί ιδιαίτερες προσαρμογές.
Το ανοσοποιητικό δεν φαίνεται απλώς να «γερνά»
Η γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος συνήθως εξετάζεται μέσα από την έννοια της ανοσογήρανσης, δηλαδή της σταδιακής μείωσης της αποτελεσματικότητάς του.
Η νέα μελέτη παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα.
Όπως επισημαίνει ο Hashimoto, ακόμη και σε εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται ότι μπορεί να συνεχίζει να προσαρμόζεται επιλεκτικά απέναντι σε συγκεκριμένες απειλές.
Πολλά από τα κύτταρα ήταν κλώνοι
Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι σημαντικό ποσοστό των CD4 CTLs στους αιωνόβιους και υπεραιωνόβιους προερχόταν από κλωνική επέκταση.
Αυτό σημαίνει ότι πολλά από τα κύτταρα ήταν γενετικά σχεδόν πανομοιότυπα και προέρχονταν από ένα αρχικό Τ-λεμφοκύτταρο που πολλαπλασιάστηκε.
Σε έναν από τους συμμετέχοντες, περίπου 53,8% των συγκεκριμένων κυττάρων ανήκε στον ίδιο κλώνο.
Τι σημαίνει η κλωνική επέκταση
Όταν ένα Τ-λεμφοκύτταρο αναγνωρίσει έναν συγκεκριμένο στόχο, μπορεί να αρχίσει να πολλαπλασιάζεται γρήγορα δημιουργώντας μεγάλο αριθμό όμοιων κυττάρων.
Η παρουσία τόσο μεγάλων κλώνων υποδηλώνει ότι το ανοσοποιητικό πιθανότατα έχει συναντήσει επανειλημμένα κάποιον συγκεκριμένο στόχο και έχει επιλέξει να διατηρήσει μια ισχυρή ανοσολογική απόκριση απέναντί του.
Το ερώτημα είναι ποιος ακριβώς είναι αυτός ο στόχος.
Σύνδεση με υποδοχείς που έχουν βρεθεί σε καρκίνο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα προέκυψε όταν οι ερευνητές συνέκριναν τις αλληλουχίες των υποδοχέων των Τ-κυττάρων με υπάρχουσες βάσεις δεδομένων.
Περίπου 30 αλληλουχίες παρουσίαζαν αντιστοιχίες με υποδοχείς Τ-κυττάρων που είχαν προηγουμένως καταγραφεί σε ασθενείς με καρκίνο.
Οι περισσότερες αντιστοιχίες αφορούσαν καρκίνο του πνεύμονα.
Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν είχε ιστορικό καρκίνου
Το εύρημα προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή κανένας από τους συμμετέχοντες στη μελέτη δεν είχε ιστορικό καρκίνου.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ορισμένα από τα συγκεκριμένα Τ-κύτταρα μπορεί να έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν και να εξαλείφουν μη φυσιολογικά κύτταρα πριν αυτά εξελιχθούν σε κλινικά εμφανή όγκο.
Ωστόσο, αυτό δεν αποδείχθηκε από τη μελέτη.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν πραγματικά «κυνηγούν» καρκινικά κύτταρα
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει με βεβαιότητα:
ποια αντιγόνα αναγνωρίζουν τα κύτταρα,
σε ποιους ιστούς μετακινούνται,
πόσο ενεργά είναι,
και αν πράγματι καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα στους υπεραιωνόβιους.
Οι ομοιότητες με υποδοχείς που έχουν εντοπιστεί σε ασθενείς με καρκίνο αποτελούν βιολογική ένδειξη και όχι απόδειξη αντικαρκινικής προστασίας.
«Συναρπαστική αλλά ακόμη υπόθεση»
Ο Alejandro López-Soto, ερευνητής της ανοσογήρανσης στο Πανεπιστήμιο του Oviedo στην Ισπανία, σημειώνει ότι η ιδέα σύμφωνα με την οποία αυτά τα κύτταρα προστατεύουν τους υπεραιωνόβιους από τον καρκίνο είναι βιολογικά πιθανή και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.
Παραμένει όμως υπόθεση μέχρι να υπάρξουν άμεσες πειραματικές αποδείξεις.
Γιατί οι υπεραιωνόβιοι ενδιαφέρουν τόσο πολύ την επιστήμη
Οι άνθρωποι που ξεπερνούν τα 110 είναι εξαιρετικά σπάνιοι.
Στην Ιαπωνία, σύμφωνα με τον Hashimoto, υπολογίζεται ότι ζουν περίπου 150 άνθρωποι ηλικίας 110 ετών και άνω.
Η σπανιότητά τους κάνει τη μελέτη τους δύσκολη, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά πολύτιμη.
Δεν ζουν μόνο περισσότερο – συχνά νοσούν αργότερα
Οι υπεραιωνόβιοι φαίνεται σε αρκετές περιπτώσεις να παρουσιάζουν μια συμπίεση της νοσηρότητας.
Δηλαδή ορισμένες σοβαρές παθήσεις που συνδέονται με τη γήρανση εμφανίζονται πολύ αργότερα στη ζωή τους ή για μικρότερο χρονικό διάστημα.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή ο πραγματικός στόχος της έρευνας μακροζωίας δεν είναι απλώς η παράταση των ετών ζωής.
Είναι η παράταση των ετών ζωής με καλή υγεία.
Το ανοσοποιητικό ίσως αποτελεί ένα κομμάτι του παζλ
Η νέα μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η εξαιρετική μακροζωία δεν εξηγείται πιθανότατα από έναν μοναδικό παράγοντα.
Γενετική,
μεταβολισμός,
τρόπος ζωής,
φλεγμονή,
περιβάλλον
και λειτουργία του ανοσοποιητικού
φαίνεται να αλληλεπιδρούν.
Η παρουσία αυξημένων κυτταροτοξικών CD4 Τ-λεμφοκυττάρων μπορεί να αποτελεί έναν από αυτούς τους μηχανισμούς.
Τι ψάχνουν τώρα οι επιστήμονες
Η ερευνητική ομάδα προχωρά σε ανάλυση μεμονωμένων κυττάρων από διαφορετικούς ιστούς.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί:
πού βρίσκονται τα συγκεκριμένα Τ-λεμφοκύτταρα,
τι είδους στόχους αναγνωρίζουν,
αν εισέρχονται σε συγκεκριμένους ιστούς,
και ποια είναι ακριβώς η λειτουργία τους.
Μπορεί το εύρημα να οδηγήσει σε θεραπείες;
Είναι ακόμη πολύ νωρίς για ένα τέτοιο συμπέρασμα.
Εάν όμως αποδειχθεί ότι συγκεκριμένες ανοσολογικές προσαρμογές συμβάλλουν πραγματικά στην προστασία από καρκίνο ή άλλες ασθένειες της γήρανσης, η κατανόησή τους θα μπορούσε στο μέλλον να ανοίξει νέες ερευνητικές κατευθύνσεις.
Ο στόχος δεν θα ήταν απαραίτητα να κάνουν όλοι οι άνθρωποι «τα 110».
Θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη παρεμβάσεων που διατηρούν το ανοσοποιητικό πιο λειτουργικό για περισσότερα χρόνια.
Οι σημαντικοί περιορισμοί
Η μελέτη περιλάμβανε μόλις 28 ανθρώπους, εκ των οποίων μόνο 10 ήταν υπεραιωνόβιοι.
Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα πρέπει να επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερους πληθυσμούς.
Επιπλέον, η έρευνα καταγράφει μια ανοσολογική ιδιαιτερότητα αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι αυτή προκάλεσε τη μακροζωία των συμμετεχόντων.
Είναι επίσης πιθανό η μεγάλη παρουσία των συγκεκριμένων κυττάρων να αποτελεί αποτέλεσμα μιας ολόκληρης ζωής έκθεσης σε λοιμώξεις και άλλους ανοσολογικούς παράγοντες.
Δεν υπάρχει ακόμη «κύτταρο της μακροζωίας»
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα κύτταρο που μπορεί να μας κάνει να ζήσουμε 110 χρόνια.
Η μακροζωία είναι εξαιρετικά σύνθετο βιολογικό χαρακτηριστικό.
Η μελέτη, όμως, αποκαλύπτει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ανθρώπων που έχουν φτάσει σε ακραίες ηλικίες μπορεί να λειτουργεί με τρόπους διαφορετικούς από εκείνους που παρατηρούνται σε νεότερους ηλικιωμένους.
Οι υπεραιωνόβιοι φαίνεται να διαθέτουν σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα έναν σπάνιο πληθυσμό κυτταροτοξικών CD4 Τ-λεμφοκυττάρων.
Το ποσοστό τους αυξήθηκε από περίπου 4% στους ανθρώπους 70-90 ετών σε περίπου 18% σε όσους είχαν ξεπεράσει τα 110 χρόνια.
Τα κύτταρα αυτά μπορεί να αποτελούν ένδειξη ενός ανοσοποιητικού συστήματος που δεν έχει απλώς αποφύγει την παρακμή, αλλά εξακολουθεί να εξελίσσεται και να προσαρμόζεται.
Το αν αυτή η ιδιαιτερότητα προστατεύει πραγματικά από τον καρκίνο και συμβάλλει στην εξαιρετική μακροζωία παραμένει ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα.Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ο άνθρωπος που επένδυσε εκατομμύρια στην μακροζωία αναρωτιέται εάν ξεπέρασε τα όρια
Μακροζωία: Τι βάζουν στο πιάτο τους τα παιδιά όσων έζησαν μέχρι τα 100
