Η αντίληψη ότι μετά τα 50 η βελτίωση της φυσικής κατάστασης είναι ουσιαστικά αδύνατη αμφισβητείται όλο και πιο έντονα, καθώς ειδικοί και ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη ακόμη και όταν ξεκινά για πρώτη φορά σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η ιδέα ότι η φυσική κατάσταση έχει ήδη κριθεί μετά τα 50 παραμένει βαθιά ριζωμένη. Ωστόσο, το μήνυμα που αναδύεται από τα στοιχεία και τις μαρτυρίες ειδικών είναι πιο σύνθετο και τελικά πιο αισιόδοξο: η σωματική απόδοση μπορεί να μειώνεται με την ηλικία, όμως η άσκηση εξακολουθεί να προσφέρει ουσιαστικό όφελος, ακόμη και όταν κάποιος ξεκινά αργότερα στη ζωή του.
Στο τελευταίο του newsletter Well Enough, ο Harry Bullmore εξετάζει γιατί η ηλικία δεν πρέπει να λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας για την κίνηση, τη μυϊκή ενδυνάμωση και τη βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας. Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: το καλύτερο σημείο για να ξεκινήσει κανείς είναι τώρα.
Η φυσική ικανότητα κορυφώνεται νωρίς, αλλά η πτώση δεν είναι απόλυτη
Η αφετηρία της συζήτησης είναι μια μελέτη 47 ετών του Karolinska Institutet στη Σουηδία, από την οποία προέκυψε το συμπέρασμα ότι η φυσική ικανότητα κορυφώνεται στα 35. Για τους νεότερους, αυτό ακούγεται σαν πίεση. Για τους μεγαλύτερους, μοιάζει αποθαρρυντικό.
Όμως η ίδια η ερμηνεία των ευρημάτων δεν είναι τόσο απλή. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Maria Westerståhl, επισημαίνει ότι «ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κανείς να κινείται». Όπως αναφέρει, η έρευνα έδειξε ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να επιβραδύνει την πτώση της απόδοσης, ακόμη κι αν δεν μπορεί να την ανακόψει πλήρως.
Σύμφωνα με την ίδια, τα άτομα που ξεκίνησαν να είναι σωματικά δραστήρια στην ενήλικη ζωή βελτίωσαν τη φυσική τους ικανότητα κατά 5% έως 10%.
Η περίπτωση μιας 76χρονης που άλλαξε την εικόνα
Ο προπονητής Ed Haynes, ο οποίος γυμνάζει εκατοντάδες ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, φέρνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μητέρα του, σήμερα 76 ετών, στα 59 της δεν είχε τη δύναμη να κρατήσει ούτε σανίδα. Σήμερα κάνει έλξεις, παίζει γκολφ τρεις φορές την εβδομάδα, κολυμπά τα περισσότερα πρωινά και διατηρεί μια συνολικά ενεργή καθημερινότητα.
Το παράδειγμά της δεν παρουσιάζεται ως εξαίρεση που διαψεύδει τον κανόνα. Αντίθετα, ενισχύει την ουσία των ερευνητικών ευρημάτων: η ηλικία επηρεάζει το σώμα, αλλά δεν ακυρώνει την προοπτική βελτίωσης.
Ο ίδιος ο Haynes σημειώνει ότι πολλοί άνθρωποι εγκλωβίζονται στην ιδέα της «βιολογικής ηλικίας». Όπως λέει, η δύναμη κορυφώνεται περίπου στα 35 και στη συνέχεια η ικανότητα αποκατάστασης μειώνεται, με αποτέλεσμα αρκετοί να θεωρούν ότι έχασαν την ευκαιρία και δεν έχει νόημα να ξεκινήσουν. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι πολλές από αυτές τις μελέτες βασίζονται σε άτομα που γυμνάζονταν συστηματικά από νεαρή ηλικία.
Μπορεί κάποιος να γίνει πιο fit στα 60 ή στα 70;
Η απάντηση που δίνει ο Haynes είναι θετική, αρκεί η προσέγγιση να είναι ρεαλιστική και έξυπνη. Όπως τονίζει, ένας άνθρωπος μπορεί να φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο μυϊκής μάζας στα 60 του ή να πετυχαίνει προσωπικά ρεκόρ δύναμης στα 70 του, ακριβώς επειδή βρίσκεται ακόμη στην αρχή της προπονητικής του διαδρομής.
Με άλλα λόγια, η ηλικία δεν ακυρώνει την πρόοδο. Απλώς απαιτεί καλύτερη διαχείριση της προπόνησης και της κόπωσης.
Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο του κειμένου: η άσκηση έχει αξία σε κάθε ηλικία. Μάλιστα, εάν κάποιος υιοθετήσει σήμερα πιο υγιεινή ρουτίνα από εκείνη που είχε στα 20, στα 30 ή στα 40 του, είναι απολύτως πιθανό να γίνει σε καλύτερη φυσική κατάσταση τώρα από ό,τι τότε.
Η στάση του σώματος δεν είναι αυτό που πιστεύουν οι περισσότεροι
Το κείμενο στρέφεται στη συνέχεια σε ένα ακόμη διαδεδομένο θέμα: τη στάση του σώματος. Σε πρόσφατη συζήτηση με τον φυσικοθεραπευτή Alex Morrell, ο Bullmore άκουσε μια θέση που μάλλον θα ξενίσει αρκετούς.
«Δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στη στάση του σώματος και τον πόνο», λέει ο Morrell. Όπως εξηγεί, οι περισσότεροι θεωρούν ότι τα προβλήματα στη μέση και ο πόνος στην πλάτη σχετίζονται με την κακή στάση και ειδικά με το σκύψιμο. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, δεν υπάρχει επιστημονική έρευνα που να το τεκμηριώνει.
Η ουσία, και εδώ, βρίσκεται στη λεπτομέρεια. Ο Morrell υποστηρίζει ότι «η καλύτερη στάση είναι η επόμενη στάση». Δηλαδή, το ανθρώπινο σώμα είναι φτιαγμένο για να κινείται και όχι για να παραμένει ακινητοποιημένο στην ίδια θέση για ώρες.
Το σώμα προσαρμόζεται σε αυτό που του ζητάμε καθημερινά
Όπως εξηγεί ο φυσικοθεραπευτής, το σώμα προσαρμόζεται σε ό,τι κάνει συστηματικά. Αν κάποιος κάθεται το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας με τους καμπτήρες του ισχίου σε βραχυμένη θέση, το σώμα μπορεί να τους «σφίξει» ακόμη περισσότερο ώστε να γίνεται πιο αποτελεσματικό στο κάθισμα. Αυτή η προσαρμογή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε δυσλειτουργία στα ισχία και στις γύρω περιοχές.
Η λύση που προτείνει είναι απλή και πρακτική. Αν κάποιος κάθεται καμπουριασμένος, μπορεί για λίγο να ισιώσει. Aν κάθεται πολλή ώρα εντελώς όρθιος, μπορεί να χαλαρώσει. Αν διαθέτει γραφείο ορθοστασίας και νιώθει δυσκαμψία, μπορεί να σηκωθεί. Εναλλακτικά, μπορεί απλώς να περπατήσει λίγο, να πάει μέχρι την τουαλέτα ή να φτιάξει έναν καφέ.
Το ζητούμενο δεν είναι η τελειότητα, αλλά η εναλλαγή. Όχι η καταστροφολογία γύρω από το γραφείο, αλλά μικρές, απλές κινήσεις μέσα στην ημέρα.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Το τελικό μήνυμα του άρθρου κινείται σε δύο άξονες. Πρώτον, η άσκηση και η κίνηση είναι ωφέλιμες σε κάθε ηλικία και, για όποιον σήμερα κινείται λίγο, η καλύτερη στιγμή να ξεκινήσει είναι τώρα.
Δεύτερον, πολλοί τίτλοι γύρω από την υγεία σχεδιάζονται ώστε να προκαλούν έντονα συναισθήματα, όπως φόβο, ενοχή, υπερηφάνεια ή σύγκριση. Όταν, όμως, κάποιος κοιτάξει λίγο πιο βαθιά, συνήθως προκύπτει ένα πιο ισορροπημένο και πιο χρήσιμο μήνυμα.
Στην περίπτωση της άσκησης μετά τα 50, τα 60 ή τα 70, αυτό το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η φθορά του χρόνου υπάρχει, αλλά η αδράνεια δεν είναι μονόδρομος.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Προπονήσεις: Το πραγματικό μυστικό της άσκησης είναι η συνέπεια
Δεν φταίει η τεμπελιά: γιατί ο εγκέφαλος αποφεύγει την άσκηση
