Ο χορός μπορεί να λειτουργήσει ως μια ευχάριστη μορφή άσκησης που ενισχύει την ισορροπία, τη σταθερότητα και τη μυϊκή δύναμη σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Νέα μελέτη δείχνει ότι διαδικτυακά μαθήματα χορού, δύο φορές την εβδομάδα για 12 εβδομάδες, βελτίωσαν κρίσιμους δείκτες που συνδέονται με τον κίνδυνο πτώσεων.
Η άσκηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων, μία από τις βασικές αιτίες τραυματισμών στους μεγαλύτερους ενήλικες. Ωστόσο, μόνο το 4% των μεγαλύτερων γυναικών στον Καναδά συμπληρώνει 30 λεπτά καθημερινής σωματικής δραστηριότητας.
Η Emma Hsiaowen Chen, υποψήφια διδάκτωρ στις Επιστήμες Υγείας και Άσκησης στο Concordia University, μελετά πώς μπορούν να αναπτυχθούν ευχάριστα και προσβάσιμα προγράμματα ισορροπίας μέσα από διαδικτυακά μαθήματα χορού.
Ο χορός μπορεί να λειτουργήσει ως «άσκηση μεταμφιεσμένη σε διασκέδαση». Μελέτες έχουν δείξει σταθερά ότι ενισχύει την κοινωνική σύνδεση, βελτιώνει τη διάθεση και υποστηρίζει τη γνωστική λειτουργία. Παράλληλα, συμβάλλει στη βελτίωση της κινητικότητας, της αντοχής και της βάδισης.
Αποτελεί επίσης ιδανική μορφή προπόνησης ισορροπίας. Η εκμάθηση διαφορετικών χορευτικών βημάτων απαιτεί ακρίβεια στην κίνηση και μπορεί να ενισχύσει την ιδιοδεκτικότητα, δηλαδή την ικανότητα του σώματος να αντιλαμβάνεται τη θέση και την κίνησή του στον χώρο. Αυτή η λειτουργία παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της σταθερότητας.
Τι είναι η σταθερότητα της στάσης
Η σταθερότητα της στάσης περιγράφει την ικανότητα του ανθρώπου να παραμένει όρθιος και να ελέγχει τη θέση του σώματός του στον χώρο. Για να επιτευχθεί, συνεργάζονται αισθητηριακά και κινητικά συστήματα.
Η όραση βοηθά στον εντοπισμό εμποδίων και σημείων που μπορεί να προκαλέσουν παραπάτημα. Το αιθουσοκοχλιακό σύστημα του έσω ωτός υποστηρίζει τον προσανατολισμό και την ακοή. Το σωματοαισθητικό σύστημα, που περιλαμβάνει την αίσθηση της αφής, του πόνου, της θερμοκρασίας και της θέσης του σώματος, βοηθά τον άνθρωπο να αντιλαμβάνεται την επιφάνεια κάτω από τα πόδια του.
Όταν αυτά τα αισθητηριακά σήματα φτάνουν στον εγκέφαλο, οργανώνονται και μετατρέπονται σε κατάλληλη κινητική απάντηση. Στη συνέχεια, το μυοσκελετικό σύστημα εκτελεί την κίνηση που απαιτείται για να διατηρηθεί η ισορροπία.
Με την ηλικία, η σταθερότητα της στάσης μειώνεται, καθώς τα αισθητηριακά συστήματα αλλάζουν. Οι ερευνητές μετρούν αυτή την υποχώρηση ζητώντας από τους συμμετέχοντες να σταθούν όσο πιο ακίνητοι γίνεται και καταγράφοντας πόσο μετακινείται ή ταλαντεύεται το σώμα τους.
Όσο μεγαλύτερη είναι η ταλάντωση, τόσο μικρότερη θεωρείται η σταθερότητα και τόσο υψηλότερος ο κίνδυνος πτώσης.
Γιατί τα δια ζώσης μαθήματα δεν είναι πάντα προσβάσιμα
Η έρευνα γύρω από τα δια ζώσης μαθήματα χορού, σε διάφορα είδη και στυλ, έχει δείξει επανειλημμένα βελτίωση στη σταθερότητα της στάσης και μείωση των παραγόντων κινδύνου για πτώσεις.
Ωστόσο, αυτά τα μαθήματα δεν είναι πάντα προσβάσιμα για μεγαλύτερες γυναίκες. Πολλές αντιμετωπίζουν πρακτικά εμπόδια, όπως έλλειψη μετακίνησης, υποχρεώσεις φροντίδας στο σπίτι ή απουσία κατάλληλων χώρων άσκησης.
Επιπλέον, εξειδικευμένοι δάσκαλοι χορού συχνά υπάρχουν μόνο σε μεγαλύτερες πόλεις ή σε περιοχές με ισχυρή χορευτική κοινότητα. Τα διαδικτυακά μαθήματα μπορούν να περιορίσουν αυτά τα εμπόδια και να προσφέρουν σε περισσότερους μεγαλύτερους ενήλικες πρόσβαση σε οργανωμένη άσκηση.
Το στούντιο χορού μεταφέρεται στο σπίτι
Σε συνεργασία με τον Andreas Bergdahl και τη Mary Roberts, η ερευνητική ομάδα δημοσίευσε μελέτη στο International Journal of Exercise Science, σύμφωνα με την οποία τα διαδικτυακά μαθήματα χορού βελτιώνουν τη σταθερότητα της στάσης, τη δυναμική ισορροπία και τη δύναμη των μυών της γάμπας σε μεγαλύτερες γυναίκες.
Στη μελέτη συμμετείχαν γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω από το Μόντρεαλ. Οι συμμετέχουσες παρακολούθησαν μέσω Zoom μαθήματα διάρκειας 75 λεπτών, δύο φορές την εβδομάδα, για 12 εβδομάδες.
Τα μαθήματα συνδύαζαν στοιχεία μπαλέτου και σύγχρονου χορού.
Κάθε μάθημα ξεκινούσε με 15λεπτη προθέρμανση και στη συνέχεια περιλάμβανε ασκήσεις όπως pliés, δηλαδή κάμψεις των γονάτων, tendus, με στήριξη στο ένα πόδι και έκταση του άλλου, καθώς και balancé, μια μετακινούμενη κίνηση σε ρυθμό βαλς.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης ακολουθίες εμπνευσμένες από τις τεχνικές José Limón και Martha Graham, δύο μορφές σύγχρονου χορού που δίνουν έμφαση στην ανάκτηση της ισορροπίας, στις καμπύλες της σπονδυλικής στήλης και στον έλεγχο του σώματος.
Στο τέλος, οι συμμετέχουσες έκαναν αποθεραπεία με διατάσεις σε καθιστή θέση.
Γιατί επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένες κινήσεις
Οι ασκήσεις δεν επιλέχθηκαν τυχαία. Έδιναν έμφαση στη μεταφορά βάρους από το ένα πόδι στο άλλο, στην ισορροπία σε μονοποδική στήριξη, στην κίνηση του σώματος εκτός κέντρου και στην ενεργοποίηση των μυών των ποδιών και του κορμού.
Αυτά τα στοιχεία έχουν άμεση σχέση με την καθημερινή λειτουργικότητα. Κάθε φορά που ένας άνθρωπος περπατά, κατεβαίνει από ένα πεζοδρόμιο, σκουπίζει το σπίτι ή αλλάζει κατεύθυνση, χρειάζεται να μεταφέρει βάρος, να σταθεροποιήσει το σώμα του και να αντιδράσει γρήγορα σε μικρές μετατοπίσεις.
Για λόγους ασφάλειας, σε κάθε διαδικτυακό μάθημα υπήρχε βοηθός στο Zoom, ώστε να παρέχει τεχνική υποστήριξη και να παρακολουθεί τις συμμετέχουσες.
Τι έδειξαν οι αξιολογήσεις
Πριν από την έναρξη του προγράμματος, στη μέση της μελέτης και στο τέλος των 12 εβδομάδων, οι συμμετέχουσες υποβλήθηκαν σε δια ζώσης αξιολογήσεις.
Οι ερευνητές μέτρησαν τη δύναμη των ποδιών, τη δυναμική ισορροπία και τη σταθερότητα της στάσης.
Μέσα στις πρώτες έξι εβδομάδες, οι συμμετέχουσες παρουσίασαν μείωση στην πλευρική ταλάντωση του σώματος όταν στέκονταν ακίνητες. Η συγκεκριμένη κίνηση, γνωστή ως mediolateral sway, αποτελεί σημαντικό δείκτη σταθερότητας.
Την ίδια περίοδο, οι γυναίκες βελτίωσαν και τη δυναμική ισορροπία τους.
Στο τέλος του προγράμματος, οι ερευνητές κατέγραψαν αύξηση στη δύναμη των μυών της γάμπας. Η δύναμη αξιολογήθηκε με βάση τον αριθμό των ανυψώσεων στις μύτες των ποδιών που μπορούσαν να κάνουν οι συμμετέχουσες μέσα σε 30 δευτερόλεπτα.
Πώς μεταφράζονται τα οφέλη στην καθημερινότητα
Οι βελτιώσεις στη σταθερότητα, στη δυναμική ισορροπία και στη μυϊκή δύναμη μπορούν να διευκολύνουν καθημερινές δραστηριότητες που απαιτούν μεταφορά βάρους.
Το περπάτημα, το ανέβασμα ή κατέβασμα από πεζοδρόμιο, οι δουλειές του σπιτιού και οι μικρές μετακινήσεις μέσα στο σπίτι γίνονται πιο ασφαλείς όταν το σώμα αντιδρά καλύτερα στις αλλαγές θέσης.
Για μεγαλύτερες γυναίκες, ακόμη και μια μικρή βελτίωση στην ισορροπία μπορεί να έχει μεγάλη σημασία. Οι πτώσεις συχνά οδηγούν σε κατάγματα, απώλεια ανεξαρτησίας, νοσηλεία και φόβο για νέα πτώση.
Ο φόβος αυτός μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο την κίνηση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο σωματικής αδράνειας και αυξημένου κινδύνου.
Τα οφέλη της διαδικτυακής πρόσβασης
Αν και οι περιορισμοί της πανδημίας έχουν πλέον λήξει, τα διαδικτυακά μαθήματα χορού εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο για ομάδες που συχνά μένουν εκτός οργανωμένης άσκησης.
Για ανθρώπους που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, για φροντιστές που δεν μπορούν να λείπουν για πολλή ώρα από το σπίτι ή για μεγαλύτερους ενήλικες που διστάζουν να περπατήσουν σε παγωμένους δρόμους τον χειμώνα, τα διαδικτυακά προγράμματα προσφέρουν πρόσβαση με λιγότερα εμπόδια.
Παράλληλα, δημιουργούν ευκαιρίες κοινωνικής επαφής και σωματικής έκφρασης από την ασφάλεια και την άνεση του σπιτιού.
Ο χορός δεν ενισχύει μόνο τη φυσική κατάσταση. Επιτρέπει στους συμμετέχοντες να κινηθούν δημιουργικά, να επικοινωνήσουν με άλλους και να παραμείνουν ενεργοί με τρόπο που δεν μοιάζει με τυπική άσκηση.
Νέες μελέτες σε διαφορετικά είδη χορού
Η ερευνητική ομάδα εξετάζει πλέον πώς διαφορετικά είδη διαδικτυακών προγραμμάτων χορού, σε συνδυασμό με προπόνηση περιορισμού της αιματικής ροής, μπορούν να ωφελήσουν μεγαλύτερους ενήλικες.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα, τις δυνατότητες και τις ανάγκες κινητικότητας κάθε ατόμου.
Παράλληλα, οι ερευνητές εργάζονται για να μεταφέρουν το πρόγραμμα σε κοινότητες πέρα από το πανεπιστημιακό περιβάλλον.
Μέχρι σήμερα, η έρευνα έχει φτάσει σε μεγαλύτερες γυναίκες στον Καναδά, στο Μεξικό, στην Κολομβία και στην Ισπανία, ενθαρρύνοντάς τες να παραμείνουν δραστήριες και ανεξάρτητες.
Ο χορός ως εργαλείο υγιούς γήρανσης
Καθώς οι πληθυσμοί γερνούν, η πρόληψη των πτώσεων αποτελεί προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία. Οι πτώσεις δεν προκαλούν μόνο σωματικούς τραυματισμούς. Μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια αυτοπεποίθησης, κοινωνική απομόνωση και μείωση της ποιότητας ζωής.
Τα προγράμματα άσκησης που στοχεύουν στην ισορροπία έχουν αποδεδειγμένη αξία, αλλά συχνά δεν προσελκύουν όσους τα χρειάζονται περισσότερο.
Ο χορός μπορεί να αλλάξει αυτή την εικόνα, επειδή συνδυάζει κίνηση, ρυθμό, μνήμη, κοινωνική αλληλεπίδραση και ευχαρίστηση.
Η δυνατότητα συμμετοχής από το σπίτι κάνει την παρέμβαση ακόμη πιο πρακτική. Για πολλές μεγαλύτερες γυναίκες, ένα διαδικτυακό μάθημα χορού μπορεί να αποτελέσει έναν απλό, ασφαλή και ευχάριστο τρόπο να προστατεύσουν την ισορροπία τους και να μειώσουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χορός μετά τα 65: Η άσκηση που ενδυναμώνει σώμα, μνήμη και κοινωνική ζωή
«Χορός» παραιτήσεων της απερχόμενης ηγεσίας του υπουργείου Υγείας
