Εάν η Zhen Xu δεν είχε ενοχλήσει τους συναδέλφους της στο εργαστήριο, ίσως να μην είχε ανακαλύψει ποτέ μια επαναστατική θεραπεία για τον καρκίνο του ήπατος, με υπερήχους.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Ως διδακτορική φοιτήτρια βιοϊατρικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Zhen Xu αναζητούσε έναν τρόπο να καταστρέφονται οι παθολογικοί ιστοί δίχως χειρουργική επέμβαση.
Η ιδέα της ήταν να χρησιμοποιήσει υπερήχους για να «σπάει» μηχανικά τον ιστό. Όταν αύξησε τον ρυθμό των παλμών για να σταματήσει ο ήχος που ενοχλούσε τους άλλους ερευνητές, παρατήρησε με έκπληξη ότι ο ιστός διαλυόταν μέσα σε ένα λεπτό. Έτσι γεννήθηκε η τεχνική histotripsy (ιστοτριψία).
Η μέθοδος αυτή εγκρίθηκε από τον FDA το 2023 για τη θεραπεία όγκων στο ήπαρ, ενώ το 2024 εγκρίθηκε και στο Ηνωμένο Βασίλειο για πιλοτική εφαρμογή στο NHS. Σύμφωνα με το BBC, στις πρώτες μελέτες, η επιτυχία έφτασε το 95%, με ελάχιστες παρενέργειες.
Πώς λειτουργεί η θεραπεία
Οι υπέρηχοι εστιάζονται σε πολύ μικρή περιοχή του όγκου (περίπου 2×4 χιλιοστά), δημιουργώντας μικροφυσαλίδες που εκρήγνυνται μέσα σε μικροδευτερόλεπτα και καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Το ανοσοποιητικό σύστημα καθαρίζει στη συνέχεια τα υπολείμματα.
Η διαδικασία είναι ανώδυνη, μη τοξική και μη επεμβατική, και οι ασθενείς συνήθως επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα.
Αν και τα δεδομένα για την υποτροπή του καρκίνου είναι ακόμα περιορισμένα, η μέθοδος θεωρείται ασφαλής. Δεν μπορεί ωστόσο να εφαρμοστεί σε όγκους πίσω από οστά ή σε πνεύμονες, όπου ο αέρας μπλοκάρει τα κύματα.
Υπέρηχος που «ψήνει» τους όγκους
Ο υπέρηχος χρησιμοποιείται ήδη και στη μέθοδο HIFU (High-Intensity Focused Ultrasound), η οποία θερμαίνει τον ιστό του όγκου – «ψήνοντας» τον κυριολεκτικά. Χρησιμοποιείται κυρίως στον καρκίνο του προστάτη, με αποτελεσματικότητα παρόμοια με τη χειρουργική, αλλά με ταχύτερη ανάρρωση.
Η histotripsy διαφέρει, καθώς δεν προκαλεί θερμότητα και έτσι αποφεύγει τη βλάβη σε υγιείς ιστούς.
Συνδυασμοί με άλλες θεραπείες
Οι ερευνητές εξετάζουν πώς ο υπέρηχος μπορεί να ενισχύσει τη δράση της χημειοθεραπείας, της ακτινοθεραπείας και της ανοσοθεραπείας.
Μικροφυσαλίδες που διεγείρονται με υπέρηχο μπορούν να ανοίξουν προσωρινά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντας στα φάρμακα να φτάσουν σε όγκους του εγκεφάλου.
Η ίδια τεχνική φαίνεται να ενισχύει και την αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας, μειώνοντας την απαραίτητη δόση και άρα τις παρενέργειες.
Ο υπέρηχος κάνει επίσης τους όγκους πιο ορατούς στο ανοσοποιητικό σύστημα, ενισχύοντας έτσι την ανοσοθεραπεία. Θεωρητικά, αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεραπείες που καταστρέφουν πολλαπλούς όγκους στο σώμα αντιμετωπίζοντας μόνο έναν.
Το μέλλον
Παρότι οι έρευνες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, η «επανάσταση του υπερήχου» στην ογκολογία υπόσχεται θεραπείες που αντικαθιστούν ή βελτιώνουν τις παραδοσιακές — συχνά εξαντλητικές — μεθόδους όπως η χειρουργική, η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία.
«Ο καρκίνος είναι φρικτός», λέει η Xu. «Αλλά ακόμη χειρότερες είναι οι θεραπείες του. Ο υπέρηχος μπορεί να αλλάξει αυτό το τοπίο».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Δείτε επίσης
Τίνος μοιάζει το παιδί; Ο τετραδιάστατος υπέρηχος δίνει απαντήσεις πριν τη γέννηση του
Τεστ υπερήχων για τις περιπτώσεις καρκίνου των ωοθηκών
