Μία ιδιαίτερα απαιτητική μεταμόσχευση ήπατος πραγματοποιήθηκε στο Λαϊκό Νοσοκομείο σε 57χρονο με βαριά πολυκυστική νόσο. Το πάσχον ήπαρ είχε φθάσει σε βάρος τα 12 κιλά και διαστάσεις 44 επί 41 εκατοστά, ενώ η επέμβαση ολοκληρώθηκε χωρίς να χρειαστεί αλλογενής μετάγγιση αίματος, με τη χρήση συστήματος διεγχειρητικής αυτομετάγγισης. Πρόκειται για την πέμπτη μεταμόσχευση για πολυκυστική νόσο ήπατος που πραγματοποιεί η ομάδα του καθηγητή Γιώργου Σωτηρόπουλου στο Λαϊκό.
Ένα ήπαρ βάρους 12 κιλών, με διαστάσεις 44 x 41 εκατοστά, αφαιρέθηκε από 57χρονο ασθενή κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα απαιτητικής μεταμόσχευσης που πραγματοποιήθηκε στο ΓΝΑ «Λαϊκό».
Ο ασθενής έπασχε από πολυκυστική νόσο του ήπατος, μια σπάνια πάθηση στην οποία το όργανο κατακλύζεται σταδιακά από πολυάριθμες κύστεις και μπορεί να αποκτήσει εξαιρετικά μεγάλες διαστάσεις.
Την επέμβαση πραγματοποίησε η ομάδα του καθηγητή Γενικής Χειρουργικής και Μεταμοσχεύσεων του ΕΚΠΑ Γιώργου Σωτηρόπουλου, ο οποίος διευθύνει τη Χειρουργική Κλινική Μεταμόσχευσης Ήπατος και Χειρουργικής Ηπατοπαθών στο Λαϊκό.
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της επέμβασης ήταν ότι, παρά το μέγεθος του πάσχοντος οργάνου και την τεχνική δυσκολία, δεν χρειάστηκε χορήγηση αλλογενούς αίματος, δηλαδή αίματος από άλλον δότη.
Χρησιμοποιήθηκε σύστημα διεγχειρητικής αυτομετάγγισης, το λεγόμενο Cell Saver, μέσω του οποίου το αίμα που χάνει ο ίδιος ο ασθενής στο χειρουργείο συλλέγεται, επεξεργάζεται και επαναχορηγείται.
Τι είναι η πολυκυστική νόσος του ήπατος
Η πολυκυστική νόσος του ήπατος – Polycystic Liver Disease (PLD) – ανήκει στις κληρονομικές κυστικές παθήσεις και χαρακτηρίζεται από την προοδευτική ανάπτυξη πολλών κύστεων μέσα στο ήπαρ.
Μπορεί να εμφανιστεί ως αυτοτελής νόσος, αλλά συχνά συνυπάρχει με την αυτοσωμική επικρατούσα πολυκυστική νόσο των νεφρών (ADPKD).
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι ακόμη και όταν το ήπαρ έχει αυξηθεί δραματικά σε μέγεθος, η βιοχημική λειτουργία του μπορεί να παραμένει σχετικά καλή.
Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς μπορεί να μην εμφανίζουν την κλασική εικόνα τελικού σταδίου ηπατικής ανεπάρκειας, παρότι το μέγεθος του οργάνου έχει γίνει πραγματικά απειλητικό για την καθημερινότητά τους.
Οι κύστεις μπορούν σταδιακά να προκαλέσουν τεράστια ηπατομεγαλία, πίεση στο στομάχι, στο διάφραγμα, στα μεγάλα αγγεία και στα υπόλοιπα όργανα της κοιλιάς.
Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν έντονο αίσθημα βάρους και πόνο, γρήγορο κορεσμό ακόμη και μετά από μικρές ποσότητες φαγητού, δύσπνοια, περιορισμό της κινητικότητας και τελικά υποθρεψία.
Πραγματοποιήθηκε σήμερα με επιτυχία στο Λαϊκό Νοσοκομείο μεταμόσχευση ήπατος από την ομάδα του καθηγητή Χειρουργικής Γιώργου Σωτηρόπουλου σε 57χρονο ασθενή με πολυκυστική νόσο ήπατος. Χρησιμοποιήθηκε σύστημα αυτομετάγγισης, και δεν χρειάστηκε η χορήγηση αλλογενούς αίματος. Το… pic.twitter.com/i5WM3sWZrL
— Άδωνις Γεωργιάδης (@AdonisGeorgiadi) September 13, 2026
Σύγχρονη ευρωπαϊκή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Liver Transplantation το 2026 καταγράφει ως βασικές ενδείξεις μεταμόσχευσης στην προχωρημένη πολυκυστική νόσο τις επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις των κύστεων, τη σημαντική επιδείνωση της ποιότητας ζωής και τη σοβαρή υποθρεψία.
Νεότερη ανασκόπηση επιβεβαιώνει ότι η μεταμόσχευση ήπατος παραμένει η μόνη οριστική θεραπεία για την πολύ προχωρημένη συμπτωματική νόσο.
Ένα ήπαρ 12 κιλών
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της συγκεκριμένης περίπτωσης, το φυσιολογικό ήπαρ ενός ενήλικα ζυγίζει περίπου 1,2–1,8 κιλά.
Στον 57χρονο ασθενή το πολυκυστικό ήπαρ είχε φθάσει τα 12 κιλά, δηλαδή πολλές φορές το φυσιολογικό βάρος του οργάνου.
Δεν πρόκειται πάντως για πρωτοφανές φαινόμενο στη βαριά πολυκυστική νόσο.
Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί μεταμοσχεύσεις στις οποίες τα αφαιρεθέντα πολυκυστικά ήπατα ζύγιζαν 10 έως και 20 κιλά. Σε κλασική σειρά ασθενών που δημοσιεύθηκε στο Liver Transplantation, η μαζική ηπατομεγαλία ήταν ο βασικός λόγος για τη μεταμόσχευση, παρά το γεγονός ότι πολλοί ασθενείς διατηρούσαν ικανοποιητική ηπατική λειτουργία.
Έχει επίσης δημοσιευθεί ακραία περίπτωση ήπατος 15,5 κιλών, όπου η τεράστια αύξηση του μεγέθους είχε οδηγήσει σε δύσπνοια, ανορεξία, κοιλιακό άλγος και ασκίτη.
Γιατί η επέμβαση είναι τεχνικά δύσκολη
Η αφαίρεση ενός τόσο μεγάλου πολυκυστικού ήπατος δεν αποτελεί απλώς μια «μεγαλύτερη» εκδοχή της συνηθισμένης μεταμόσχευσης.
Οι κύστεις αλλοιώνουν ουσιαστικά την ανατομία.
Το ήπαρ καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της κοιλιακής χώρας, ενώ μεγάλα αγγεία και χοληφόροι πόροι μπορεί να έχουν μετατοπιστεί ή συμπιεστεί.
Η κάτω κοίλη φλέβα, οι ηπατικές φλέβες, η πυλαία φλέβα και η ηπατική αρτηρία πρέπει να απομονωθούν με εξαιρετική ακρίβεια, ενώ η πρόσβαση μπορεί να είναι δυσκολότερη λόγω του όγκου του οργάνου.
Στη βιβλιογραφία επισημαίνεται ότι οι επεμβάσεις στην πολυκυστική νόσο μπορούν να είναι ιδιαίτερα απαιτητικές ακριβώς επειδή οι κύστεις συμπιέζουν ή μετατοπίζουν τα αγγεία και τα χοληφόρα στοιχεία.
Στην ουσία, ο χειρουργός πρέπει πρώτα να αφαιρέσει το τεράστιο πάσχον ήπαρ χωρίς να προκαλέσει ανεξέλεγκτη αιμορραγία και στη συνέχεια να εμφυτεύσει το μόσχευμα αποκαθιστώντας με ακρίβεια τη φλεβική, πυλαία, αρτηριακή και χοληφόρο κυκλοφορία.
Η ακριβής χειρουργική τεχνική που χρησιμοποιήθηκε στη σημερινή επέμβαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί και επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο εάν εφαρμόστηκε κλασική τεχνική ή παραλλαγή τύπου piggy-back.
Τι ακριβώς κάνει το Cell Saver
Το δεύτερο ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της επέμβασης είναι η διεγχειρητική αυτομετάγγιση.
Το Cell Saver λειτουργεί σαν ένα μικρό, κλειστό σύστημα «ανακύκλωσης» του αίματος του ίδιου του ασθενούς.
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης το αίμα που χάνεται στο χειρουργικό πεδίο δεν απορρίπτεται.
Συλλέγεται μέσω ειδικού συστήματος αναρρόφησης, περνά από διαδικασία φυγοκέντρησης και πλύσης, απομακρύνονται ανεπιθύμητα στοιχεία και παράγεται συμπυκνωμένο εναιώρημα ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Αυτό επαναχορηγείται στον ίδιο τον ασθενή.
Πρόκειται επομένως για αυτόλογο αίμα και όχι για αίμα άλλου δότη.
Ο Γιώργος Σωτηρόπουλος έχει επισημάνει ότι η συστηματική εφαρμογή του Cell Saver στο Λαϊκό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής Patient Blood Management, με στόχο να μειώνεται η έκθεση σε αλλογενείς μεταγγίσεις.
Γιατί έχει σημασία ότι δεν χρειάστηκε ξένο αίμα
Ιστορικά, η μεταμόσχευση ήπατος συνδεόταν με πολύ μεγάλες απώλειες αίματος και ανάγκη για πολυάριθμες μονάδες αίματος.
Η κατάσταση έχει αλλάξει σημαντικά χάρη στη χειρουργική τεχνική, στην καλύτερη αναισθησιολογική διαχείριση, στην παρακολούθηση της πήξης και στις τεχνικές εξοικονόμησης αίματος.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Σωτηρόπουλο, στο παρελθόν μια μεταμόσχευση μπορούσε να απαιτεί περισσότερες από 20 μονάδες συμπυκνωμένων ερυθρών, ενώ σήμερα ορισμένες μεταμοσχεύσεις μπορούν να ολοκληρωθούν με ελάχιστο ή ακόμη και χωρίς αλλογενές αίμα.
Το γεγονός ότι μια επέμβαση με αφαίρεση πολυκυστικού ήπατος 12 κιλών ολοκληρώθηκε χωρίς αλλογενή μετάγγιση είναι επομένως ιδιαίτερα αξιοσημείωτο.
Δεν σημαίνει ότι το Cell Saver καταργεί την ανάγκη για διαθέσιμο αίμα ούτε ότι μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο σε κάθε περιστατικό. Η ανάγκη μετάγγισης εξαρτάται από την απώλεια αίματος, την πήξη, την αιμοσφαιρίνη, την κατάσταση του ασθενούς και πολλούς άλλους παράγοντες.
Τι δείχνουν οι μελέτες για την αυτομετάγγιση
Η συγκεκριμένη τεχνική δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική καινοτομία χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο.
Μετα-ανάλυση 21 μελετών και συνολικά 3.433 ασθενών σε χειρουργική ήπατος διαπίστωσε ότι στις μεταμοσχεύσεις η διεγχειρητική συλλογή και επαναχορήγηση αίματος συνδέθηκε με μικρότερη ανάγκη για αλλογενή ερυθρά, κατά μέσο όρο περίπου 1,8 μονάδες λιγότερες. Οι ερευνητές υπογράμμισαν πάντως ότι η βεβαιότητα των δεδομένων ήταν χαμηλή και χρειάζονται καλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες.
Σε άλλη σειρά 327 μεταμοσχεύσεων, το Cell Saver χρησιμοποιήθηκε στο 73% των επεμβάσεων και επιτυχής ανάκτηση αίματος επιτεύχθηκε στο 93% αυτών όπου εφαρμόστηκε.
Διεθνής συστηματική ανασκόπηση και ομάδα ειδικών έχει επίσης συστήσει τη χρήση του cell salvage ως μέρος των στρατηγικών περιορισμού των μεταγγίσεων στη μεταμόσχευση ήπατος.
Το σημαντικό είναι ότι η αυτομετάγγιση αποτελεί μέρος και όχι το σύνολο της σύγχρονης διαχείρισης αίματος. Εξίσου κρίσιμα είναι η χειρουργική αιμόσταση, η αναισθησιολογική στρατηγική και η στοχευμένη παρακολούθηση της πήξης.
Η πέμπτη μεταμόσχευση για πολυκυστική νόσο στο Λαϊκό
Η σημερινή επέμβαση είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ομάδας, η πέμπτη μεταμόσχευση ήπατος για πολυκυστική νόσο που πραγματοποιείται στο Λαϊκό.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή πρόκειται για σχετικά σπάνια ένδειξη μεταμόσχευσης και για ασθενείς που χρειάζονται ιδιαίτερα εξειδικευμένη μεταμοσχευτική και ηπατοχειρουργική ομάδα.
Πριν αναπτυχθεί η συγκεκριμένη χειρουργική δραστηριότητα στο Λαϊκό, ασθενείς με εξαιρετικά σύνθετες περιπτώσεις μεταμόσχευσης ήπατος συχνά έπρεπε να αναζητούν θεραπεία σε κέντρα του εξωτερικού.
Η ανάπτυξη προγράμματος που μπορεί να αντιμετωπίζει πλέον και περιπτώσεις γιγαντιαίας πολυκυστικής νόσου, μεταμοσχεύσεις από ζώντα δότη και σύνθετες τεχνικές μειωμένου μοσχεύματος αλλάζει σταδιακά αυτή την εικόνα.
Ποιος είναι ο Γιώργος Σωτηρόπουλος
Ο Γεώργιος Σωτηρόπουλος είναι καθηγητής Γενικής Χειρουργικής και Μεταμοσχεύσεων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής Μεταμόσχευσης Ήπατος και Χειρουργικής Ηπατοπαθών στο ΓΝΑ «Λαϊκό».
Η επαγγελματική του διαδρομή είναι στενά συνδεδεμένη με μεγάλα ευρωπαϊκά κέντρα ηπατοχειρουργικής και μεταμοσχεύσεων.
Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και εκπαιδεύθηκε, μεταξύ άλλων, στο Hammersmith Hospital του Λονδίνου, στο Hôpital de Hautepierre του Στρασβούργου και στην Πανεπιστημιακή Κλινική Γενικής Χειρουργικής και Μεταμοσχεύσεων του Essen στη Γερμανία, όπου απέκτησε και τον τίτλο ειδικότητας Γενικής Χειρουργικής.
Εργάστηκε σε έμμισθες πανεπιστημιακές θέσεις στη Γερμανία για περισσότερο από μία δεκαετία. Στο Essen διετέλεσε επιμελητής και στη συνέχεια Oberarzt, ενώ αργότερα εργάστηκε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Mainz ως υπεύθυνος για τη χειρουργική ήπατος, χοληφόρων και παγκρέατος.
Το ερευνητικό του έργο περιλαμβάνει δημοσιεύσεις για τη μεταμόσχευση ήπατος, τον ηπατοκυτταρικό καρκίνο και τη χειρουργική ήπατος. Ήδη από τα χρόνια του στο Essen συμμετείχε σε μελέτες για τη μεταμόσχευση σε ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνο και για τη μεταμόσχευση από ζώντα δότη.
Σύμφωνα με το Λαϊκό, η εμπειρία του ξεπερνά τις δύο δεκαετίες σε μεγάλα μεταμοσχευτικά κέντρα της Ευρώπης και είχε κεντρικό ρόλο στην επανεκκίνηση και αναβάθμιση του προγράμματος μεταμόσχευσης ήπατος στην Αθήνα από το 2011.
Η πρώτη μεταμόσχευση από ζώντα δότη στην Ελλάδα
Ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα της ομάδας ήρθε τον Ιανουάριο του 2024.
Στο Λαϊκό πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα μεταμόσχευση ήπατος από ζώντα δότη, με λήπτρια μία 23χρονη και δότη τον 50χρονο πατέρα της.
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε από την ομάδα του Γιώργου Σωτηρόπουλου με τη συμμετοχή του Γερμανού καθηγητή Dieter Broering.
Στην περίπτωση αυτή αφαιρέθηκε ο δεξιός ηπατικός λοβός του δότη και μεταμοσχεύθηκε στη λήπτρια — μια τεχνική που βασίζεται στη μοναδική ικανότητα του ήπατος να αναγεννά σημαντικό τμήμα της μάζας του.
Και ρομποτική λήψη μοσχεύματος
Τον Μάιο του 2025 η ίδια ομάδα πραγματοποίησε ακόμη ένα ελληνικό ορόσημο: μεταμόσχευση ήπατος από ζώντα δότη με ρομποτική ηπατεκτομή του δότη με σύστημα Da Vinci.
Ήταν η τρίτη μεταμόσχευση από ζώντα δότη στο ελληνικό πρόγραμμα, με τη μερική ηπατεκτομή στη δότρια να πραγματοποιείται ρομποτικά.
Το 2024 είχε προηγηθεί και η πρώτη μεταμόσχευση ήπατος μειωμένου μεγέθους (reduced-size liver transplantation) σε ενήλικο ασθενή στην Ελλάδα από την ίδια ομάδα.
Η μεταμόσχευση είναι υπόθεση ολόκληρης ομάδας
Παρά το γεγονός ότι τέτοιες επεμβάσεις συνδέονται συχνά δημοσίως με το όνομα του επικεφαλής χειρουργού, η μεταμόσχευση ήπατος είναι μία από τις πλέον συλλογικές διαδικασίες της σύγχρονης Ιατρικής.
Απαιτεί χειρουργούς μεταμοσχεύσεων, ηπατολόγους, αναισθησιολόγους, εντατικολόγους, νοσηλευτές, αιμοδοσία και εργαστήρια, καθώς και τον συντονισμό του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων και των ομάδων λήψης οργάνων.
Ο ίδιος ο Σωτηρόπουλος έχει επισημάνει ότι η επιτυχία μιας μεταμόσχευσης «δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη χειρουργική δεξιότητα», αλλά από τον συντονισμό μιας μεγάλης αλυσίδας επαγγελματιών και υπηρεσιών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
«Λαϊκό»: Υπουργείο Υγείας και ΕΚΠΑ αναζητούν λύση για το καθεστώς του
Στο επίκεντρο τα επείγοντα του Λαϊκού και η απάντηση Γεωργιάδη
