Ο αναλυτικός απολογισμός του ΕΟΜ αποτυπώνει ισχυρή αύξηση των μεταμοσχεύσεων από αποβιώσαντες δότες και διεύρυνση των σύνθετων επεμβάσεων. Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει τον πολυετή χρόνο αναμονής για νεφρικό μόσχευμα και τη μείωση των μεταμοσχεύσεων από ζώντες δότες.
Πέμπτη συνεχόμενη χρονιά ανόδου κατέγραψε η μεταμοσχευτική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Οι αξιοποιηθέντες αποβιώσαντες δότες αυξήθηκαν κατά 23%, οι μεταμοσχεύσεις νεφρού και ήπατος ενισχύθηκαν σημαντικά, ενώ ο Ελληνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων θέτει ως επόμενο στόχο τους 200 δότες ετησίως έως το 2030.
Σημαντικό βήμα προς την ανάπτυξη ενός πιο ώριμου και αποτελεσματικού συστήματος δωρεάς και μεταμοσχεύσεων πραγματοποίησε η Ελλάδα το 2025, καταγράφοντας την υψηλότερη δραστηριότητα της τελευταίας δεκαετίας.
Ο ετήσιος απολογισμός του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων καταγράφει 137 αξιοποιηθέντες αποβιώσαντες δότες, έναντι 111 το 2024. Η αύξηση έφθασε το 23%, σηματοδοτώντας την πέμπτη συνεχόμενη χρονιά με θετικό αποτύπωμα.
Ο δείκτης δωρεάς αυξήθηκε στους 13,1 δότες ανά εκατομμύριο κατοίκων, από 10,6 το 2024 και μόλις 3,5 το 2015. Το διάγραμμα της σελίδας 5 του απολογισμού αποτυπώνει χαρακτηριστικά την αλλαγή: οι αξιοποιηθέντες δότες υπερτριπλασιάστηκαν μέσα σε μία δεκαετία, από 39 το 2015 σε 137 το 2025.
Συνολικά 388 ασθενείς έλαβαν μόσχευμα
Κατά τη διάρκεια του 2025, 388 ασθενείς έλαβαν τουλάχιστον ένα συμπαγές όργανο.
Από αυτούς, οι 295 έλαβαν μόσχευμα από αποβιώσαντα δότη και οι 93 από ζώντα δότη. Οι ζώντες δότες προσέφεραν 92 νεφρούς και ένα τμήμα ήπατος.
Συνολικά, στους 295 λήπτες από αποβιώσαντες δότες μεταμοσχεύθηκαν 307 όργανα, καθώς ορισμένοι ασθενείς υποβλήθηκαν σε συνδυασμένη μεταμόσχευση δύο οργάνων. Οι μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των μοσχευμάτων στα 400.
Ο απολογισμός χρησιμοποιεί διαφορετικές μονάδες μέτρησης —αριθμό δοτών, αριθμό ληπτών, μεταμοσχευτικές επεμβάσεις και αριθμό οργάνων— οι οποίες δεν πρέπει να συγχέονται. Οι 285 μεταμοσχεύσεις που αναφέρονται στο εισαγωγικό μήνυμα αφορούν τη δραστηριότητα στην Ελλάδα από εγχώριους αποβιώσαντες δότες. Ο αναλυτικός πίνακας περιλαμβάνει επιπλέον τα μοσχεύματα που προσφέρθηκαν από άλλες χώρες και τις συνδυασμένες μεταμοσχεύσεις.
Από τα 3,5 στα 13,1 μοσχεύματα ανά εκατομμύριο κατοίκων
Η μακροχρόνια εξέλιξη δείχνει ότι το ελληνικό σύστημα έχει περάσει από μια περίοδο πολύ χαμηλής δραστηριότητας σε μια σαφώς πιο δυναμική φάση.
Το 2015 είχαν αξιοποιηθεί 39 αποβιώσαντες δότες. Το 2020, μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες της πανδημίας, ο αριθμός ήταν 48. Ακολούθησαν 52 δότες το 2021, 69 το 2022, 87 το 2023, 111 το 2024 και 137 το 2025.
Αντίστοιχα, οι μεταμοσχεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα από εγχώριους αποβιώσαντες δότες αυξήθηκαν:
- από 90 το 2015,
- σε 158 το 2022,
- 193 το 2023,
- 230 το 2024,
- και 285 το 2025.
Επιπλέον, 35 όργανα από Έλληνες δότες αξιοποιήθηκαν στο εξωτερικό, ανεβάζοντας στις 320 τις μεταμοσχεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες από εγχώριους αποβιώσαντες δότες.
Ο δείκτης πλήρους αξιοποίησης διαμορφώθηκε σε 2,4 μεταμοσχευμένα όργανα ανά δότη, όταν συνυπολογίζονται και τα όργανα που αξιοποιήθηκαν εκτός Ελλάδας.
Νεφρός: 284 μεταμοσχεύσεις, αλλά η αναμονή παραμένει πολυετής
Ο νεφρός παραμένει με μεγάλη διαφορά το συχνότερα μεταμοσχευόμενο συμπαγές όργανο.
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 284 νεφρικές μεταμοσχεύσεις:
- 192 από αποβιώσαντες δότες,
- 92 από ζώντες δότες.
Στον αριθμό των μεταμοσχεύσεων από αποβιώσαντες δότες περιλαμβάνονται έξι συνδυασμένες μεταμοσχεύσεις νεφρού–παγκρέατος και δύο νεφρού–ήπατος.
Τη μεγαλύτερη δραστηριότητα κατέγραψε το «Λαϊκό», με 131 λήπτες νεφρικού μοσχεύματος. Ακολούθησαν:
- το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης με 70,
- ο Ευαγγελισμός με 46,
- το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου με 27,
- τα Ιωάννινα με 5,
- και το Ωνάσειο με 5 μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες.
Η αύξηση των μοσχευμάτων από αποβιώσαντες δότες ήταν ισχυρή: από 151 το 2024 σε 192 το 2025. Αντίθετα, οι νεφρικές μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες μειώθηκαν από 123 σε 92.
Έτσι, παρά τη συνολική άνοδο από 274 σε 284 μεταμοσχεύσεις, η υποχώρηση της ζώσας δωρεάς αποτελεί ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Μέση αναμονή 8,7 χρόνια από την έναρξη της κάθαρσης
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στη νεφρική μεταμόσχευση παραμένει η μεγάλη αναμονή.
Κατά τη διάρκεια του 2025 πέρασαν από το Εθνικό Μητρώο περίπου 1.400 υποψήφιοι λήπτες νεφρού. Πραγματοποιήθηκαν 192 μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες δότες, 12 υποψήφιοι απεβίωσαν και 21 διαγράφηκαν εν ζωή από τη λίστα για διάφορους λόγους.
Ο μέσος χρόνος από την έναρξη της αιμοκάθαρσης ή περιτοναϊκής κάθαρσης έως τη μεταμόσχευση ανήλθε στα 8,7 χρόνια.
Στην κύρια κατηγορία των μεταμοσχεύσιμων υποψηφίων, ο μέσος χρόνος έφθασε τα 8,9 χρόνια. Η μικρότερη αναμονή ήταν 1,3 έτη για παιδιατρικό ασθενή και η μεγαλύτερη έφθασε τα 21 χρόνια.
Αν ο χρόνος υπολογιστεί από την επίσημη εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο, η μέση αναμονή ήταν 5,4 χρόνια, με εύρος από λίγες ημέρες έως 20,9 χρόνια. Ο χρόνος εγγραφής, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνος του κριτήριο μοριοδότησης, καθώς το σύστημα λαμβάνει υπόψη τον χρόνο κάθαρσης και την ιστοσυμβατότητα.
Η πρώιμη έκβαση των νεφρικών μεταμοσχεύσεων
Τρεις μήνες μετά τη μεταμόσχευση από αποβιώσαντα δότη, επιτυχής έκβαση καταγράφηκε σε 177 από τους 192 λήπτες, ποσοστό 92%.
Επτά ασθενείς έχασαν το μόσχευμα και οκτώ απεβίωσαν μέσα στο συγκεκριμένο διάστημα.
Ανά μονάδα, η επιτυχής έκβαση στο τρίμηνο ήταν 97% στο «Λαϊκό», 89% στο Ιπποκράτειο, 92% στον Ευαγγελισμό και στο Ρίο και 75% στα Ιωάννινα. Οι διαφορές πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, ιδιαίτερα στις μονάδες με μικρό αριθμό περιστατικών.
Ήπαρ: Ισχυρή αύξηση στις 70 μεταμοσχεύσεις
Ιδιαίτερα θετική ήταν η εικόνα στις μεταμοσχεύσεις ήπατος.
Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 70 μεταμοσχεύσεις:
- 69 σε λήπτες από αποβιώσαντες δότες,
- μία από ζώντα δότη.
Το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης πραγματοποίησε 37 μεταμοσχεύσεις και το «Λαϊκό» 33. Στις επεμβάσεις περιλαμβάνονται δύο συνδυασμένες μεταμοσχεύσεις νεφρού–ήπατος και τρεις επείγουσες μεταμοσχεύσεις για κεραυνοβόλο ηπατική ανεπάρκεια.
Η αύξηση ήταν ιδιαίτερα έντονη σε σύγκριση με το 2024, όταν είχαν πραγματοποιηθεί 50 μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες και δύο από ζώντες δότες.
Στο Μητρώο Ήπατος καταγράφηκαν συνολικά 127 υποψήφιοι μέσα στο 2025. Μεταμοσχεύθηκαν οι 69, ποσοστό 54%, έξι ασθενείς απεβίωσαν και ένας διαγράφηκε εν ζωή. Στο τέλος του έτους παρέμεναν στη λίστα 59 υποψήφιοι.
Καρδιά: 24 μεταμοσχεύσεις και τέσσερα μοσχεύματα από το εξωτερικό
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 24 μεταμοσχεύσεις καρδιάς, εκ των οποίων η μία ήταν συνδυασμένη μεταμόσχευση καρδιάς–πνευμόνων.
Στο Μητρώο Καρδιάς υπήρχαν 32 υποψήφιοι στην αρχή του έτους και προστέθηκαν άλλοι 33. Συνολικά, 59 ασθενείς αποτέλεσαν το ενεργό σύνολο του Μητρώου μέσα στη χρονιά, μετά τις διαγραφές και τους θανάτους.
Μεταμοσχεύθηκε το 41% των υποψηφίων, ένας ασθενής απεβίωσε και 17 παρέμεναν στη λίστα στο τέλος του 2025.
Ο μέσος χρόνος αναμονής για όσους μεταμοσχεύθηκαν ήταν 1,1 έτος, με ελάχιστο τη μία ημέρα και μέγιστο τα εννέα χρόνια και έξι μήνες.
Από τους Έλληνες αποβιώσαντες δότες αφαιρέθηκαν 35 καρδιές. Οι 20 μεταμοσχεύθηκαν στην Ελλάδα και οι 15 αξιοποιήθηκαν στο εξωτερικό. Παράλληλα, η Ελλάδα δέχθηκε τέσσερις καρδιές από την Κύπρο και τη Ρουμανία.
Πνεύμονες: 13 μεταμοσχεύσεις και αναμονή 7,4 μηνών
Στις μεταμοσχεύσεις πνευμόνων καταγράφηκαν 13 λήπτες, συμπεριλαμβανομένου του ασθενούς που έλαβε συνδυασμένο μόσχευμα καρδιάς–πνευμόνων.
Κατά τη διάρκεια του έτους πέρασαν από το Μητρώο 33 υποψήφιοι. Μεταμοσχεύθηκε το 39%, τρεις ασθενείς απεβίωσαν και 19 παρέμεναν στη λίστα στο τέλος του 2025.
Ο μέσος χρόνος αναμονής ήταν 7,4 μήνες, με μικρότερο διάστημα τις έξι ημέρες και μεγαλύτερο το ένα έτος και επτά μήνες.
Από τα διαθέσιμα ελληνικά πνευμονικά μοσχεύματα, 11 μεταμοσχεύθηκαν στην Ελλάδα, ένα στο εξωτερικό και δύο δεν αξιοποιήθηκαν. Άλλα δύο πνευμονικά μοσχεύματα προήλθαν από την Κύπρο και τη Ρουμανία.
Εννέα όργανα ήρθαν από Κύπρο και Ρουμανία
Η διακρατική συνεργασία συνέβαλε άμεσα στη μεταμόσχευση ασθενών στην Ελλάδα.
Κατά το 2025, προσφέρθηκαν και αξιοποιήθηκαν στη χώρα:
- δύο νεφροί,
- ένα ήπαρ,
- τέσσερις καρδιές,
- δύο πνευμονικά μοσχεύματα.
Συνολικά, επτά όργανα προήλθαν από την Κύπρο και δύο από τη Ρουμανία. Πρόκειται για όργανα για τα οποία δεν υπήρχε κατάλληλος λήπτης ή δυνατότητα αξιοποίησης στη χώρα προέλευσης.
Παράλληλα, 35 ελληνικά όργανα μεταμοσχεύθηκαν σε λήπτες άλλων χωρών: 19 ήπατα, 15 καρδιές και ένα πνευμονικό μόσχευμα.
Η ανταλλαγή αυτή είναι κρίσιμη, καθώς ο χρόνος ζωής ενός οργάνου εκτός του ανθρώπινου σώματος είναι περιορισμένος και η έλλειψη κατάλληλου εγχώριου λήπτη δεν πρέπει να οδηγεί στην απώλειά του.
Από 417 αφαιρεθέντα όργανα αξιοποιήθηκαν τα 333
Aπό τους 137 αποβιώσαντες δότες αφαιρέθηκαν συνολικά 417 συμπαγή όργανα.
Από αυτά:
- 298 μεταμοσχεύθηκαν στην Ελλάδα,
- 35 μεταμοσχεύθηκαν στο εξωτερικό,
- 84 αφαιρέθηκαν αλλά τελικά δεν μεταμοσχεύθηκαν.
Από τους ίδιους δότες, σε 103 περιπτώσεις αφαιρέθηκαν επίσης κερατοειδείς.
Αναλυτικότερα, αφαιρέθηκαν 264 νεφροί. Οι 193 μεταμοσχεύθηκαν στην Ελλάδα, ενώ 71 δεν αξιοποιήθηκαν.
Αφαιρέθηκαν 98 ήπατα, από τα οποία 68 μεταμοσχεύθηκαν στην Ελλάδα, 19 στο εξωτερικό και 11 δεν μεταμοσχεύθηκαν.
Από τις 35 καρδιές, όλες αξιοποιήθηκαν: 20 στην Ελλάδα και 15 στο εξωτερικό. Από τα 14 πνευμονικά μοσχεύματα αξιοποιήθηκαν τα 12, ενώ και τα έξι παγκρεατικά μοσχεύματα μεταμοσχεύθηκαν.
Γιατί χάθηκαν 84 αφαιρεθέντα όργανα
Η αφαίρεση ενός οργάνου δεν εγγυάται ότι θα μπορέσει τελικά να μεταμοσχευθεί.
Για τα νεφρικά μοσχεύματα, ο ΕΟΜ καταγράφει πολλαπλούς λόγους μη αξιοποίησης, όπως:
- μακροσκοπικά ή ιστολογικά ευρήματα,
- παρατεταμένο χρόνο ψυχρής ισχαιμίας,
- έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας,
- πλημμελή έκπλυση,
- τεχνικά ή ιατρογενή προβλήματα,
- ηλικία και υποκείμενα νοσήματα του δότη,
- μικροβιακές ή μυκητιασικές λοιμώξεις,
- θετική δοκιμασία διασταύρωσης,
- αδυναμία εύρεσης ή αποδοχής κατάλληλου λήπτη.
Στα ήπατα, η συχνότερη αιτία ήταν η μακροσκοπική στεάτωση ή λιπώδης διήθηση, ενώ αναφέρθηκαν επίσης ηλικία, ηπατομεγαλία, σωματομετρική ασυμβατότητα και απουσία κατάλληλου λήπτη.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση των δωρητών πρέπει να συνοδευτεί από βελτίωση της συντήρησης, της αξιολόγησης και της ταχύτερης μεταφοράς των μοσχευμάτων, ώστε περισσότερα από τα όργανα που αφαιρούνται να φθάνουν τελικά σε ασθενείς.
Από τους 306 δυνητικούς δότες αξιοποιήθηκε το 45%
Οι ΜΕΘ ανέφεραν συνολικά 306 δυνητικούς δότες, δηλαδή ασθενείς με διαγνωσμένο εγκεφαλικό θάνατο ή βασικά σημεία εγκεφαλικού θανάτου.
Από αυτούς αξιοποιήθηκαν οι 137, ποσοστό 45%.
Η σημαντικότερη αιτία μη πραγματοποίησης δωρεάς ήταν η άρνηση των συγγενών, η οποία καταγράφηκε σε 91 περιστατικά και αντιστοιχεί στο 30% του συνόλου των δυνητικών δοτών.
Άλλοι 33 ασθενείς απεβίωσαν πριν ολοκληρωθούν οι δοκιμασίες εγκεφαλικού θανάτου, 29 αποκλείστηκαν για ιατρικούς λόγους, οκτώ λόγω ηλικίας, τρεις για ιατροδικαστικούς λόγους και δύο επειδή ήταν εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αρνητών.
Η άρνηση των οικογενειών παραμένει, επομένως, το μεγαλύτερο δυνητικά τροποποιήσιμο εμπόδιο. Η έγκαιρη και σωστή ενημέρωση των πολιτών και η συζήτηση της προσωπικής επιθυμίας μέσα στην οικογένεια μπορούν να μειώσουν την αβεβαιότητα σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή.
Σε μία στις τρεις περιπτώσεις η συζήτηση ξεκίνησε από την οικογένεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το στοιχείο για το ποιος έθεσε πρώτος το ενδεχόμενο της δωρεάς.
Στο 53% των περιστατικών, η συζήτηση ξεκίνησε από τους γιατρούς και τους Τοπικούς Συντονιστές Μεταμοσχεύσεων.
Στο 31%, όμως, η ίδια η οικογένεια του δότη έθεσε το ζήτημα, ενώ στο 15% η πρωτοβουλία ήταν κοινή.
Το υψηλό ποσοστό των οικογενειών δείχνει ότι η κοινωνική ενημέρωση μπορεί να μετατρέψει τη δωρεά από μια απόφαση που παρουσιάζεται για πρώτη φορά μέσα στη ΜΕΘ σε μια συνειδητή επιθυμία που έχει ήδη συζητηθεί.
Οι ΜΕΘ με τη μεγαλύτερη δωρεά
Πρωταγωνιστικό ρόλο στην αύξηση της δραστηριότητας είχαν οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.
Τους περισσότερους αξιοποιηθέντες δότες κατέγραψαν:
- η «Σωτηρία», με 19,
- το «Αττικόν», με 17,
- το ΚΑΤ, με 13,
- το Κοργιαλένειο–Μπενάκειο Ερυθρός Σταυρός, με 11,
- το «Παπανικολάου», με 8,
- το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, με 7,
- το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, με 7,
- ο Ευαγγελισμός, με 6.
Ο αριθμός των δοτών, πάντως, δεν είναι ο μόνος δείκτης. Ο Ευαγγελισμός, για παράδειγμα, είχε έξι αξιοποιηθέντες δότες από τους οποίους προέκυψαν 26 όργανα, δηλαδή 4,3 αξιοποιημένα όργανα ανά δότη.
Συνολικά, 91 από τους 137 αξιοποιηθέντες δότες προήλθαν από την Αθήνα και την Κεντρική Ελλάδα, 20 από τη Δυτική Ελλάδα και την Πελοπόννησο, 16 από τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα και 10 από την Κρήτη και το Αιγαίο.
Η γεωγραφική συγκέντρωση δείχνει ότι ορισμένες περιφέρειες και νοσοκομεία έχουν αναπτύξει ισχυρότερη κουλτούρα και επιχειρησιακή ετοιμότητα από άλλα.
Ποιοι ήταν οι δότες
Ο μέσος όρος ηλικίας των αξιοποιηθέντων δοτών ήταν 56,3 έτη, ενώ των ληπτών 53,7 έτη.
Σχεδόν οι μισοί δότες ήταν ηλικίας 60 ετών και άνω:
- 37 ήταν από 60 έως 69 ετών,
- 31 ήταν 70 ετών ή μεγαλύτεροι.
Το στοιχείο αποτυπώνει τη σταδιακή διεύρυνση των κριτηρίων αποδοχής δοτών και την αξιοποίηση μεγαλύτερων ηλικιών, όταν η λειτουργική κατάσταση των οργάνων το επιτρέπει.
Οι άνδρες αποτελούσαν το 66% των δοτών και το 65% των ληπτών. Η συχνότερη ομάδα αίματος μεταξύ των δοτών ήταν η Ο, με ποσοστό 46%.
Η συχνότερη αιτία θανάτου ήταν η εγκεφαλική αιμορραγία, σε 68 από τους 137 δότες. Ακολούθησαν οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, η ρήξη εγκεφαλικού ανευρύσματος και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.
Οι Τοπικοί Συντονιστές ως κρίκος του συστήματος
Καθοριστική θεωρείται η συμβολή των Τοπικών Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων, οι οποίοι έχουν σταθερή παρουσία στις ΜΕΘ.
Οι συντονιστές εντοπίζουν και παρακολουθούν δυνητικούς δότες, υποστηρίζουν το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, συντονίζουν τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και συμμετέχουν στην επικοινωνία με τις οικογένειες.
Το 2025 κλήθηκαν 53 φορές να συνδράμουν σε νοσοκομεία διαφορετικά από εκείνα στα οποία υπηρετούν.
Παράλληλα, πραγματοποίησαν:
- 76 εκπαιδευτικά μαθήματα για επαγγελματίες Υγείας,
- 54 εκδηλώσεις εκπροσώπησης του ΕΟΜ,
- 55 δράσεις σε νοσοκομεία και τοπικές κοινωνίες,
- 30 παρεμβάσεις στα μέσα ενημέρωσης,
- 22 επιστημονικά άρθρα.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι ο ρόλος τους δεν περιορίζεται στον επιχειρησιακό συντονισμό μιας δωρεάς. Περιλαμβάνει τη διαρκή εκπαίδευση των νοσοκομείων και την οικοδόμηση κουλτούρας δωρεάς στην κοινωνία.
Το μήνυμα σε 3,5 εκατ. πολίτες και οι 15.000 νέες εγγραφές
Μία από τις μεγαλύτερες ενημερωτικές παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, όταν η ΗΔΙΚΑ απέστειλε μήνυμα σε 3,5 εκατομμύρια πολίτες που είχαν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση.
Μέσα σε δέκα ημέρες:
- η ιστοσελίδα του ΕΟΜ δέχθηκε 65.000 επισκέψεις, έναντι περίπου 5.000 σε ένα συνηθισμένο δεκαήμερο,
- πραγματοποιήθηκαν περίπου 15.000 νέες εγγραφές στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών, έναντι συνήθως 200,
- ο αριθμός των εγγεγραμμένων αυξήθηκε από 35.000 σε 50.000.
Μέχρι το τέλος του έτους το Μητρώο έφθασε περίπου στους 57.000 εγγεγραμμένους δωρητές.
Η επιτυχία της δράσης δείχνει ότι η στοχευμένη και εύκολα προσβάσιμη ενημέρωση μπορεί να κινητοποιήσει μεγάλο αριθμό πολιτών. Η εγγραφή στο Μητρώο, πάντως, δεν ισοδυναμεί αυτόματα με αύξηση των πραγματικών δοτών. Χρειάζεται παράλληλα αποτελεσματικός εντοπισμός στις ΜΕΘ, επαρκές προσωπικό, σωστή συντήρηση των οργάνων και ταχύς συντονισμός.
Μια τεράστια επιχείρηση πίσω από κάθε μεταμόσχευση
Η μεταμόσχευση δεν αποτελεί μεμονωμένη χειρουργική πράξη, αλλά μια σύνθετη αλυσίδα που λειτουργεί σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια.
Το 2025 οι ομάδες αφαίρεσης πραγματοποίησαν συνολικά 168 μεταβάσεις σε νοσοκομεία δοτών:
- 64 από το «Λαϊκό»,
- 59 από το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης,
- 37 από τον Ευαγγελισμό,
- 11 από το Ρίο,
- οκτώ από τα Ιωάννινα,
- 35 από το Ωνάσειο για καρδιά και πνεύμονες.
Επειδή σε μία μετάβαση μπορεί να συμμετέχουν περισσότερες από μία ομάδες ή να αφαιρούνται περισσότερα όργανα, οι αριθμοί των επιμέρους μονάδων δεν αθροίζονται απλά ως διαφορετικά περιστατικά.
Κρίσιμη είναι επίσης η λειτουργία των εργαστηρίων ιστοσυμβατότητας, του Κεντρικού Συντονισμού του ΕΟΜ, του Γραφείου Βόρειας Ελλάδας και του ΕΚΑΒ, που μεταφέρει ομάδες και όργανα σε ολόκληρη τη χώρα.
Το θετικό αποτέλεσμα και τα ανοικτά μέτωπα
Ο απολογισμός του 2025 επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα έχει περάσει σε μια περίοδο σταθερής ανάπτυξης των μεταμοσχεύσεων. Η αύξηση δεν αποτελεί πια μεμονωμένη διακύμανση ενός έτους, αλλά τάση πέντε συνεχόμενων ετών.
Παράλληλα, όμως, τα ίδια δεδομένα αναδεικνύουν πέντε κρίσιμες προκλήσεις:
Πρώτον, οι οικογενειακές αρνήσεις. Το 30% των δυνητικών δοτών δεν αξιοποιήθηκε λόγω άρνησης συγγενών.
Δεύτερον, η απώλεια αφαιρεθέντων οργάνων. Ογδόντα τέσσερα μοσχεύματα αφαιρέθηκαν αλλά δεν μεταμοσχεύθηκαν, μεταξύ των οποίων 71 νεφροί.
Τρίτον, η μεγάλη αναμονή. Οι λήπτες νεφρού που μεταμοσχεύθηκαν το 2025 είχαν περάσει κατά μέσο όρο 8,7 χρόνια σε κάθαρση.
Τέταρτον, η γεωγραφική ανισότητα. Η πλειονότητα των δωρεών προήλθε από την Αθήνα και την Κεντρική Ελλάδα, ενώ αρκετές ΜΕΘ δεν κατέγραψαν αξιοποιηθέντα δότη.
Πέμπτον, η κάμψη της ζώσας δωρεάς. Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού από ζώντα δότη μειώθηκαν από 123 σε 92 μέσα σε έναν χρόνο.
Ο στόχος των 200 αποβιωσάντων δοτών
Ο ΕΟΜ θέτει ως στρατηγικό στόχο η Ελλάδα να αξιοποιεί σταθερά τουλάχιστον 200 αποβιώσαντες δότες τον χρόνο έως το 2030, επίδοση που συνδέει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Από τους 137 δότες του 2025 έως τους 200 απομένει σημαντική απόσταση. Η κάλυψή της δεν θα προέλθει μόνο από περισσότερες εγγραφές στο Μητρώο, αλλά από συνολική ενίσχυση του συστήματος:
- σταθερή παρουσία συντονιστών στις ΜΕΘ,
- εκπαίδευση των επαγγελματιών Υγείας,
- έγκαιρη διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου,
- καλύτερη επικοινωνία με τις οικογένειες,
- ενίσχυση των ομάδων αφαίρεσης και μεταμόσχευσης,
- μείωση του χρόνου μεταφοράς και ψυχρής ισχαιμίας,
- αύξηση της αξιοποίησης οριακών μοσχευμάτων,
- ανάπτυξη της ζώσας δωρεάς.
Ο πρόεδρος του ΕΟΜ, καθηγητής Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, τονίζει ότι η αύξηση των δοτών δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται μια οικογένεια που, μέσα στη δυσκολότερη στιγμή της, αποφάσισε να προσφέρει ζωή, ένας ζωντανός δότης που υποβλήθηκε σε επέμβαση για έναν συνάνθρωπό του και ένας ασθενής που απέκτησε μια νέα ευκαιρία.
Το 2025 έδειξε ότι το ελληνικό σύστημα μπορεί να παράγει περισσότερες δωρεές και μεταμοσχεύσεις. Η επόμενη δοκιμασία είναι να μετατρέψει αυτή την άνοδο σε σταθερό, ισότιμο και διαρκώς αποτελεσματικό εθνικό σύστημα, ώστε η δυνατότητα μεταμόσχευσης να μη μοιάζει με εξαίρεση, αλλά με πραγματική επιλογή για κάθε ασθενή που τη χρειάζεται.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Νέα τεχνική μπορεί να εξασφαλίζει 150 επιπλέον μεταμοσχεύσεις ήπατος τον χρόνο
Μεταμοσχεύσεις: Θετική πορεία στη δωρεά οργάνων στην Ελλάδα
