Μια εξαιρετικά απλή και μη επεμβατική θεραπεία θα μπορούσε να αλλάξει την αντιμετώπιση της τερηδόνας στα μικρά παιδιά. Το φθοριούχο διαμινικό άργυρο (silver diamine fluoride – SDF), ένα υγρό που εφαρμόζεται πάνω στην κοιλότητα του δοντιού μέσα σε περίπου 10 δευτερόλεπτα, κατάφερε να σταματήσει την εξέλιξη της τερηδόνας σε περισσότερο από τα μισά δόντια που θεραπεύτηκαν σε μεγάλη αμερικανική κλινική δοκιμή. Η μέθοδος δεν απαιτεί τρόχισμα ή αναισθησία, έχει όμως ένα εμφανές μειονέκτημα: το προσβεβλημένο τμήμα του δοντιού σκουραίνει μόνιμα.
Για πολλά μικρά παιδιά, η επίσκεψη στον οδοντίατρο για τη θεραπεία της τερηδόνας μπορεί να εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα στρεσογόνα εμπειρία.
Τροχός, τοπική αναισθησία και σφράγισμα μπορεί να είναι δύσκολο να γίνουν ανεκτά, ιδιαίτερα στις πολύ μικρές ηλικίες.
Μια μεγάλη κλινική δοκιμή που δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics δείχνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει μια πολύ απλούστερη επιλογή: η εφαρμογή ενός ειδικού υγρού πάνω στο χαλασμένο δόντι, χωρίς τρόχισμα.
Πρόκειται για το silver diamine fluoride – SDF, ή φθοριούχο διαμινικό άργυρο.
Η εφαρμογή του διαρκεί περίπου 10 δευτερόλεπτα και μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη της τερηδόνας.
Κλινική δοκιμή σε 830 παιδιά
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 830 παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών, όλα με σοβαρή τερηδόνα στα νεογιλά δόντια.
Η έρευνα ξεκίνησε το 2018 και πραγματοποιήθηκε σε τρία κέντρα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες που έλαβαν είτε SDF είτε εικονική θεραπεία.
Έξι μήνες μετά από μία μόνο εφαρμογή, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εξέλιξη της τερηδόνας είχε σταματήσει στο:
54% των κοιλοτήτων που έλαβαν SDF
έναντι
22,5% στην ομάδα του placebo.
Η διαφορά θεωρήθηκε σαφής υπέρ της θεραπείας.
Πώς λειτουργεί
Το SDF συνδυάζει δύο βασικά συστατικά:
άργυρο, ο οποίος έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες,
και φθόριο, το οποίο συμβάλλει στην ενίσχυση και επαναμεταλλικοποίηση του οδοντικού ιστού.
Με αυτόν τον τρόπο, το διάλυμα μπορεί να περιορίσει τα βακτήρια που προκαλούν την τερηδόνα και ταυτόχρονα να ενισχύσει το τμήμα του δοντιού που δεν έχει ακόμη καταστραφεί.
Σε αντίθεση με ένα παραδοσιακό σφράγισμα, η θεραπεία δεν αφαιρεί τον κατεστραμμένο ιστό ούτε αποκαθιστά το σχήμα του δοντιού.
Στόχος της είναι κυρίως να σταματήσει την περαιτέρω εξέλιξη της βλάβης.
«Αποτελεσματικό και ασφαλές ακόμη και από την ηλικία του ενός έτους»
Η Margherita Fontana, ερευνήτρια Οδοντιατρικής στο University of Michigan και μία από τις επιστήμονες της μελέτης, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ιδιαίτερα σημαντικά.
«Πρόκειται για μια πολύ αποτελεσματική και ασφαλή θεραπεία – ακόμη και σε παιδιά ηλικίας μόλις ενός έτους», ανέφερε.
Η ίδια υπογράμμισε ότι για να χρησιμοποιηθεί ευρύτερα μια τέτοια μέθοδος απαιτούνται ισχυρά δεδομένα τόσο για την αποτελεσματικότητα όσο και για την ασφάλειά της.
Η νέα κλινική δοκιμή σχεδιάστηκε ακριβώς για να προσφέρει αυτά τα δεδομένα σε αμερικανικό παιδιατρικό πληθυσμό.
Χωρίς σημαντική αύξηση του πόνου
Οι ερευνητές δεν βρήκαν διαφορά στον οδοντικό πόνο μεταξύ της ομάδας που έλαβε SDF και της ομάδας ελέγχου.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν ήταν κατά κύριο λόγο ήπιες έως μέτριες και περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, ενοχλήσεις όπως πονόλαιμο.
Δεν ήταν πάντως σαφές ότι όλες οι ανεπιθύμητες ενέργειες σχετίζονταν άμεσα με τη θεραπεία.
Συνολικά, τα ευρήματα της δοκιμής ενισχύουν την εικόνα ότι το SDF μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια σε πολύ μικρά παιδιά.
Το βασικό μειονέκτημα: Το δόντι σκουραίνει
Το μεγαλύτερο πρακτικό μειονέκτημα της θεραπείας είναι αισθητικό.
Η περιοχή του δοντιού όπου υπάρχει ενεργός τερηδόνα σκουραίνει μόνιμα μετά την εφαρμογή του SDF.
Ο υγιής οδοντικός ιστός δεν μαυρίζει με τον ίδιο τρόπο, αλλά η τερηδονισμένη περιοχή μπορεί να αποκτήσει έντονη μαύρη απόχρωση.
Για τα πίσω νεογιλά δόντια αυτό μπορεί να έχει μικρότερη αισθητική σημασία.
Στα μπροστινά δόντια, όμως, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα στην απόφαση των γονέων.
Γιατί μπορεί να είναι τόσο σημαντικό για τα μικρά παιδιά
Η σοβαρή τερηδόνα στην πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να προκαλέσει:
πόνο,
λοίμωξη,
δυσκολία στη μάσηση,
πρόωρη απώλεια δοντιών,
προβλήματα στη διατροφή
και σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής.
Σε ορισμένα παιδιά η συμβατική οδοντιατρική θεραπεία είναι τόσο δύσκολο να πραγματοποιηθεί ώστε απαιτείται γενική αναισθησία.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η αναμονή για νοσοκομειακές οδοντιατρικές επεμβάσεις μπορεί επίσης να είναι μεγάλη.
Μια παρέμβαση που μπορεί να εφαρμοστεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και να καθυστερήσει ή να σταματήσει την εξέλιξη της τερηδόνας θα μπορούσε επομένως να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
Θα μπορούσε να χρησιμοποιείται ακόμη και εκτός οδοντιατρείου;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της μελέτης αφορά τις πιθανές εφαρμογές στη δημόσια υγεία.
Πολλά παιδιά, ιδιαίτερα σε υποεξυπηρετούμενες κοινότητες, δεν έχουν τακτική πρόσβαση σε οδοντίατρο.
Αντίθετα, επισκέπτονται πολύ συχνότερα παιδιάτρους ή άλλους επαγγελματίες πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Επειδή το SDF εφαρμόζεται γρήγορα και δεν απαιτεί οδοντιατρικό εξοπλισμό υψηλής πολυπλοκότητας, οι ερευνητές θεωρούν ότι στο μέλλον θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Αυτό, βέβαια, θα απαιτούσε κατάλληλη εκπαίδευση των επαγγελματιών ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν ποιες βλάβες είναι κατάλληλες για θεραπεία και πότε το παιδί πρέπει να παραπέμπεται άμεσα σε οδοντίατρο.
Περισσότερα από 1 στα 10 παιδιά έχουν ήδη τερηδόνα πριν από τα 6
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα συχνό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν οι ερευνητές, περισσότερο από 1 στα 10 παιδιά ηλικίας 2 έως 5 ετών στις ΗΠΑ έχει τουλάχιστον μία κοιλότητα στα νεογιλά δόντια.
Στις ηλικίες 6 έως 8 ετών, το ποσοστό πλησιάζει περίπου 1 στα 5 παιδιά.
Η τερηδόνα επομένως παραμένει ένα από τα συχνότερα χρόνια προβλήματα υγείας της παιδικής ηλικίας.
Τι ισχύει σήμερα στις ΗΠΑ
Το SDF δεν είναι καινούργια ουσία.
Στις ΗΠΑ έχει ήδη λάβει ρυθμιστική έγκριση για συγκεκριμένες χρήσεις που σχετίζονται με την οδοντική υπερευαισθησία.
Η χρήση του για τη διακοπή της τερηδόνας στα παιδιά γίνεται μέχρι σήμερα off-label, δηλαδή εκτός της επίσημα εγκεκριμένης ένδειξης.
Η νέα κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε ώστε να προσφέρει τα δεδομένα που απαιτούνται για πιθανή επίσημη έγκριση της παιδιατρικής χρήσης του.
Τα θετικά αποτελέσματα δεν εγγυώνται ότι αυτή η έγκριση θα δοθεί, αποτελούν όμως ισχυρή τεκμηρίωση υπέρ της θεραπείας.
Γιατί η επίσημη έγκριση μπορεί να αλλάξει την πρόσβαση
Ο Amr Moursi, ερευνητής Παιδοδοντιατρικής στο New York University και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, υποστηρίζει ότι η επίσημη έγκριση του SDF για την παιδική τερηδόνα θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες.
Η μετατροπή της χρήσης από off-label σε επίσημα εγκεκριμένη ένδειξη θα μπορούσε:
να αυξήσει τη χρήση της από επαγγελματίες Υγείας,
να διευκολύνει την ασφαλιστική αποζημίωση,
και να οδηγήσει σε περισσότερο τυποποιημένη ποιότητα των διαθέσιμων προϊόντων.
Δεν σημαίνει ότι καταργούνται τα σφραγίσματα
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η μελέτη δεν δείχνει ότι το SDF πρέπει να αντικαταστήσει τα σφραγίσματα ή όλες τις άλλες οδοντιατρικές θεραπείες.
Η κλινική δοκιμή αφορούσε αποκλειστικά:
νεογιλά δόντια
σε παιδιά ηλικίας 1 έως 6 ετών.
Δεν αξιολόγησε εάν το ίδιο μοντέλο θεραπείας μπορεί να αντικαταστήσει τις αποκαταστάσεις σε μόνιμα δόντια ενηλίκων ή μεγαλύτερων παιδιών.
Επιπλέον, το SDF σταματά τη δραστηριότητα της τερηδόνας, αλλά δεν αποκαθιστά τη χαμένη δομή του δοντιού.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί επομένως να χρειάζεται μεταγενέστερη αποκατάσταση.
Μια «γέφυρα» μέχρι να φτάσει το παιδί στον οδοντίατρο
Ίσως αυτή να είναι και η σημαντικότερη πρακτική εφαρμογή του.
Ένα παιδί με πολλές κοιλότητες μπορεί να χρειάζεται εβδομάδες ή μήνες μέχρι να αποκτήσει πρόσβαση σε εξειδικευμένη οδοντιατρική φροντίδα.
Στο διάστημα αυτό η τερηδόνα μπορεί να συνεχίσει να εξελίσσεται, να γίνει επώδυνη ή να οδηγήσει σε λοίμωξη.
Η εφαρμογή SDF θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προσωρινό αλλά αποτελεσματικό φρένο, περιορίζοντας την εξέλιξη μέχρι να ολοκληρωθεί η οριστική αντιμετώπιση.
Όπως σημειώνει η Fontana, η ευρύτερη χρήση της μεθόδου θα μπορούσε να επιτρέψει σε πολύ περισσότερα παιδιά να λαμβάνουν θεραπεία πριν η βλάβη γίνει επώδυνη, μολυνθεί ή απαιτήσει χειρουργική αντιμετώπιση.
Μόλις 10 δευτερόλεπτα αντί για τροχό
Το μεγάλο πλεονέκτημα του SDF βρίσκεται τελικά στην απλότητά του.
Δεν απαιτεί:
τροχό,
ένεση αναισθητικού,
αφαίρεση οδοντικού ιστού
ή πολύωρη συνεργασία ενός μικρού παιδιού.
Μια μικρή ποσότητα εφαρμόζεται απευθείας στην τερηδονισμένη περιοχή με ένα λεπτό βουρτσάκι.
Η ίδια η εφαρμογή μπορεί να διαρκέσει περίπου 10 δευτερόλεπτα.
Για έναν ενήλικα αυτό μπορεί να φαίνεται απλώς βολικό.
Για ένα παιδί ενός, δύο ή τριών ετών που φοβάται τον τροχό και δυσκολεύεται να παραμείνει ακίνητο στην οδοντιατρική καρέκλα, η διαφορά μπορεί να είναι τεράστια.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι αυτή η εξαιρετικά απλή παρέμβαση δεν είναι απλώς πιο εύκολη: μπορεί πραγματικά να σταματήσει την εξέλιξη της τερηδόνας σε σημαντικό ποσοστό των μικρών παιδιών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ηλεκτρονικό τσιγάρο: Η αθέατη πλευρά με τερηδόνα, ουλίτιδα και ξηροστομία
Ανθρακούχο νερό: Πόσο βλάπτει πραγματικά τα δόντια
