Περισσότερα από 20 προϊόντα λεύκανσης δέρματος που έχουν συνδεθεί με υδράργυρο εντοπίστηκαν προς πώληση σε marketplaces των Amazon, Temu και TikTok Shop, σύμφωνα με έρευνα του Reuters. Παρά τις διεθνείς απαγορεύσεις και τις προειδοποιήσεις των αρχών, οι παράνομες καταχωρίσεις επανεμφανίζονται συχνά με διαφορετικές ονομασίες ή μέσω νέων πωλητών.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Περισσότερο από μία δεκαετία μετά την υιοθέτηση της Σύμβασης της Μιναμάτα για τον υδράργυρο, απαγορευμένα προϊόντα λεύκανσης του δέρματος εξακολουθούν να βρίσκουν τον δρόμο τους προς μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Έρευνα του Reuters εντόπισε περισσότερα από 20 προϊόντα από καταλόγους απαγορευμένων καλλυντικών διαθέσιμα σε marketplaces των Amazon, Temu και TikTok Shop στις ΗΠΑ, καθώς και σε αγορές της Amazon στη Γαλλία, στην Ινδία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Βέλγιο.
Κανένα από τα προϊόντα που εξέτασε το Reuters δεν ανέγραφε τον υδράργυρο μεταξύ των συστατικών του. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο διευκρινίζει, ωστόσο, ότι δεν πραγματοποίησε ανεξάρτητη εργαστηριακή ανάλυση στα συγκεκριμένα προϊόντα ώστε να επιβεβαιώσει την παρουσία του τοξικού μετάλλου.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη διάσταση, καθώς ο υδράργυρος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στον οργανισμό, ενώ η χρήση του σε προϊόντα λεύκανσης του δέρματος έχει απαγορευτεί από τις αρμόδιες αρχές σε μεγάλο αριθμό χωρών.
Υδράργυρος στα καλλυντικά: Γιατί θεωρείται επικίνδυνος
Ο υδράργυρος είναι ιδιαίτερα τοξικός. Η έκθεση μπορεί να επηρεάσει το νευρικό, πεπτικό και ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά και τους πνεύμονες, τους νεφρούς, το δέρμα και τα μάτια, σύμφωνα με τον FDA.
Στα προϊόντα λεύκανσης χρησιμοποιείται επειδή περιορίζει την παραγωγή μελανίνης, της χρωστικής που καθορίζει το χρώμα του δέρματος. Ο οργανισμός μπορεί να απορροφήσει τον υδράργυρο μέσω της επιδερμίδας και, με τη συνεχή χρήση, το μέταλλο μπορεί να συσσωρευτεί στο σώμα.
Ο FDA επισημαίνει επίσης ότι παράνομα προϊόντα δεν αναγράφουν πάντοτε τον υδράργυρο στην ετικέτα τους. Όταν δηλώνεται, μπορεί να εμφανίζεται με ονομασίες όπως mercurous chloride, calomel, mercuric, mercurio ή Hg.
Γιατί χρησιμοποιείται ακόμη σε προϊόντα λεύκανσης
Παρά τους σοβαρούς κινδύνους, ο υδράργυρος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται παράνομα επειδή μπορεί να προσφέρει γρήγορη λεύκανση του δέρματος και έχει χαμηλό κόστος.
Ο Winston Morgan, καθηγητής Τοξικολογίας στο University of East London, εξήγησε στο Reuters ότι ο υδράργυρος μπορεί να προκαλέσει αποτέλεσμα λεύκανσης μέσα σε λίγες ημέρες, ταχύτερα από νόμιμα συστατικά όπως το kojic acid ή η arbutin. Παράλληλα, είναι σχετικά φθηνός και εύκολος στην ενσωμάτωση σε κρέμες.
Η οικονομική διάσταση δεν είναι αμελητέα. Μελέτη του Boston University το 2021 είχε υπολογίσει ότι προϊόντα λεύκανσης με kojic acid κόστιζαν κατά μέσο όρο 24,89 δολάρια ανά ουγγιά, ενώ προϊόντα που το Reuters εντόπισε στις ΗΠΑ και είχαν συνδεθεί με υδράργυρο πωλούνταν περίπου στα 6,50 δολάρια ανά ουγγιά.
Η αγορά προϊόντων λεύκανσης δέρματος παραμένει βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, με ιδιαίτερα μεγάλη παρουσία σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Καραϊβικής.
Προϊόντα επανεμφανίζονται με διαφορετικά ονόματα
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας αφορά τον τρόπο με τον οποίο ορισμένοι πωλητές επιχειρούν να παρακάμψουν τους ελέγχους των ηλεκτρονικών πλατφορμών.
Σύμφωνα με το Reuters, προϊόντα που αφαιρούνται από ένα marketplace μπορεί να επανεμφανιστούν λίγο αργότερα με διαφορετική ονομασία, αλλαγμένη συσκευασία ή από διαφορετικό πωλητή.
Σε μία χαρακτηριστική περίπτωση στην Ινδία, τρίτος πωλητής στην Amazon είχε καταχωρίσει προϊόν με την ονομασία «Beauty Brightening Cream» αντί της πραγματικής ονομασίας «Chandni», ενώ στην εικόνα της καταχώρισης είχε θολώσει την επωνυμία.
Η Chandni συγκαταλέγεται στα προϊόντα για τα οποία ο FDA έχει εκδώσει σχετικές προειδοποιήσεις.
Αγορές προϊόντων από δημοσιογράφους του Reuters
Η έρευνα δεν περιορίστηκε στις ηλεκτρονικές καταχωρίσεις. Δημοσιογράφος του Reuters με έδρα το Λονδίνο αγόρασε αρκετά από τα προϊόντα από τις ιστοσελίδες της Amazon στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στην Ινδία.
Στις ΗΠΑ, δημοσιογράφος αγόρασε κρέμες Parley Beauty Creams πακιστανικής παραγωγής μέσω Temu και TikTok Shop, τρεις μάρκες λευκαντικών κρεμών με προέλευση το Μεξικό μέσω TikTok Shop, καθώς και σαπούνια λεύκανσης που κατασκευάζονταν στις Φιλιππίνες μέσω Amazon.
Τι απαντούν Amazon, Temu και TikTok
Amazon, Temu και TikTok δήλωσαν στο Reuters ότι απαγορεύουν τη διάθεση των συγκεκριμένων προϊόντων και ότι προχωρούν σε ενέργειες για την αφαίρεση των καταχωρίσεων και την αντιμετώπιση των πωλητών που παραβιάζουν τους κανόνες.
Ωστόσο, έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026, τα περισσότερα προϊόντα που είχε εντοπίσει το Reuters παρέμεναν διαθέσιμα στις πλατφόρμες.
Η Amazon ανέφερε ότι εφαρμόζει ελέγχους για την ασφάλεια και τη συμμόρφωση των προϊόντων, οι οποίοι περιλαμβάνουν επαλήθευση πωλητών και απαίτηση για έγγραφα συμμόρφωσης ή εργαστηριακούς ελέγχους από τρίτους πριν από την ανάρτηση ορισμένων προϊόντων.
Παράλληλα, η εταιρεία υποστηρίζει ότι βελτιώνει συνεχώς τους μηχανισμούς ελέγχου και αναστέλλει λογαριασμούς πωλητών που επιχειρούν να παρακάμψουν τους περιορισμούς.
Το TikTok δήλωσε ότι αφαιρεί προϊόντα που παραβιάζουν τους κανόνες του. Η πλατφόρμα απαγορεύει προϊόντα που έχουν στόχο τη συνολική λεύκανση του δέρματος ή τη μείωση της μελανίνης.
Η Temu ανέφερε επίσης ότι εξετάζει τις σχετικές καταχωρίσεις και ότι προχωρά στις προβλεπόμενες ενέργειες όταν διαπιστώνει παραβίαση της νομοθεσίας ή των κανόνων της πλατφόρμας.
Η Σύμβαση της Μιναμάτα και η παγκόσμια απαγόρευση
Περισσότερες από 150 χώρες συμμετέχουν στη Σύμβαση της Μιναμάτα για τον υδράργυρο, η οποία υιοθετήθηκε το 2013 με στόχο τον περιορισμό των ανθρωπογενών εκπομπών και της χρήσης του τοξικού μετάλλου. Οι διεθνείς κανόνες έχουν έκτοτε αυστηροποιηθεί ακόμη περισσότερο.
Αρχικά, η Σύμβαση προέβλεπε σταδιακή κατάργηση καλλυντικών που περιείχαν υδράργυρο σε συγκεντρώσεις άνω του 1 ppm. Το 2023, τα κράτη-μέρη αποφάσισαν να καταργήσουν ακόμη και αυτό το όριο, καθιστώντας σαφές ότι δεν επιτρέπεται σκόπιμη προσθήκη υδραργύρου σε καλλυντικά, συμπεριλαμβανομένων των σαπουνιών και των κρεμών λεύκανσης.
Οι σχετικές τροποποιήσεις τέθηκαν σε ισχύ για μεγάλο αριθμό συμβαλλόμενων μερών τον Απρίλιο του 2025.
Το δύσκολο στοίχημα της εποπτείας των marketplaces
Παρά την ύπαρξη διεθνών κανόνων, οι υγειονομικές αρχές αναγνωρίζουν ότι το ηλεκτρονικό και διασυνοριακό εμπόριο καθιστά πολύ δυσκολότερο τον έλεγχο.
Ο FDA δήλωσε στο Reuters ότι αντιμετωπίζει με μεγάλη ανησυχία αυτά και άλλα παράνομα προϊόντα και ότι η απομάκρυνσή τους από την αγορά αποτελεί σημαντική προτεραιότητα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει επίσης ότι προϊόντα λεύκανσης με προσθήκη υδραργύρου εξακολουθούν να διακινούνται μέσω διαδικτυακών και διασυνοριακών πλατφορμών, γεγονός που δυσκολεύει τόσο την εποπτεία όσο και την επιβολή της νομοθεσίας.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την αρχική ανάρτηση ενός παράνομου προϊόντος. Η δυνατότητα γρήγορης αλλαγής ονόματος, φωτογραφίας, συσκευασίας ή λογαριασμού πωλητή δημιουργεί ένα συνεχές παιχνίδι «γάτας και ποντικιού» μεταξύ πλατφορμών, πωλητών και εποπτικών αρχών.
Νέα ανάκληση στη Γαλλία
Οι ευρωπαϊκές αρχές συνεχίζουν παράλληλα τους ελέγχους. Στις 28 Αυγούστου 2026, οι γαλλικές αρχές εξέδωσαν ειδοποίηση ανάκλησης για την κρέμα λεύκανσης «Advanced Beauty Cream – Pearl Shine – Parley Goldie», την οποία είχε εντοπίσει το Reuters προς πώληση στις αρχές Αυγούστου.
Παρότι είχε προηγηθεί η γαλλική προειδοποίηση, στις 31 Αυγούστου το προϊόν παρέμενε διαθέσιμο μέσω της βελγικής ιστοσελίδας της Amazon, σύμφωνα με την έρευνα.
Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν στο Reuters ότι ο υδράργυρος εντοπίζεται συστηματικά σε προϊόντα λεύκανσης και ότι οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες οφείλουν να αποσύρουν τα μη συμμορφούμενα προϊόντα και, όπου απαιτείται, να προχωρούν σε ανάκληση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Εμβόλια, υδράργυρος και γεωπολιτική: Το νέο μπρα ντε φερ ΗΠΑ – Gavi
Καμπανάκι για τα μαύρα σφραγίσματα στα δόντια, λόγω υδραργύρου
