Νέα διάσταση στην έντονη αντιπαράθεση γύρω από τον Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας «My Athens» δίνουν οι εργαζόμενοι του ΕΟΠΑΕ. Απορρίπτουν τις κατηγορίες περί εγκατάλειψης ευάλωτων ανθρώπων, υπερασπίζονται τον τρόπο διαχείρισης της κρίσης και ζητούν άμεση δημιουργία νέων δημόσιων δομών για εξαρτημένα άτομα που βιώνουν παράλληλα αστεγία και κοινωνικό αποκλεισμό.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων παρεμβαίνει στη δημόσια συζήτηση για τη διακοπή λειτουργίας του ξενώνα, καταγγέλλοντας, όπως αναφέρει, μία «συντονισμένη προσπάθεια διαστρέβλωσης της πραγματικότητας».
Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι δραματικοί τίτλοι και βεβιασμένα συμπεράσματα δημιούργησαν την εικόνα πως άνθρωποι με εξάρτηση και αστεγία εγκαταλείφθηκαν χωρίς φροντίδα. Η δική τους εκδοχή είναι διαφορετική: το προσωπικό κινητοποιήθηκε, αξιολόγησε εξατομικευμένα τις ανάγκες των ωφελουμένων και τους συνέδεσε με άλλες δομές θεραπείας, κοινωνικής υποστήριξης ή φιλοξενίας.
«Δεν εγκαταλείψαμε κανέναν»
Στο επίκεντρο της ανακοίνωσης βρίσκεται η κατηγορηματική θέση ότι κανένας από τους ανθρώπους που φιλοξενούσε ο ξενώνας δεν έμεινε μόνος ή χωρίς πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι επαγγελματίες του ΕΟΠΑΕ κλήθηκαν να διαχειριστούν τις συνέπειες μιας απόφασης που δεν έλαβαν οι ίδιοι. Με άμεση κινητοποίηση, φρόντισαν ώστε οι ωφελούμενοι να συνεχίσουν να λαμβάνουν θεραπευτική, υγειονομική και κοινωνική υποστήριξη μέσα από δομές του Οργανισμού ή άλλες συναφείς υπηρεσίες.
«Όλοι πήγαν σε δομές, είτε του ΕΟΠΑΕ είτε άλλες ομοειδείς», τονίζουν οι εργαζόμενοι, επιμένοντας ότι δεν σημειώθηκε απλή απομάκρυνση ανθρώπων από ένα κτίριο, αλλά οργανωμένη θεραπευτική και κοινωνική διασύνδεση.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Για έναν άνθρωπο που ζει ταυτόχρονα με εξάρτηση, αστεγία, σοβαρά προβλήματα υγείας και κοινωνικό αποκλεισμό, η μεταφορά από έναν χώρο σε άλλον δεν αρκεί. Απαιτείται συνέχεια στην ιατρική παρακολούθηση, στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη, στη θεραπεία και στη σχέση εμπιστοσύνης που έχει αναπτυχθεί με τους επαγγελματίες.
Πώς κατανεμήθηκαν οι ωφελούμενοι
Στοιχεία που παρουσίασε η διεύθυνση Άμεσης Πρόσβασης και Μείωσης της Βλάβης του ΕΟΠΑΕ ενισχύουν τη θέση ότι εφαρμόστηκε εξατομικευμένο σχέδιο για τους ανθρώπους που έπρεπε να αποχωρήσουν από τον ξενώνα.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του τομέα, περίπου το 20% των ωφελουμένων παραπέμφθηκε σε μονάδες αποτοξίνωσης, για ποσοστό κοντά στο 20% εξασφαλίστηκε σταθερή στέγη, ενώ περισσότερο από το 60% συνδέθηκε με δομές φιλοξενίας και θεραπευτικά προγράμματα απεξάρτησης, στην Αθήνα ή σε άλλες περιοχές που επέλεξαν οι ίδιοι. Ο ΕΟΠΑΕ υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι παραμένουν ενταγμένοι σε θεραπευτική διαδικασία.
Τα στοιχεία αυτά, ωστόσο, δεν αναιρούν την ανάγκη για πλήρη δημόσια ενημέρωση σχετικά με τη διάρκεια των νέων τοποθετήσεων, τη διαθεσιμότητα κλινών και το αν οι εναλλακτικές δομές μπορούν να προσφέρουν το ίδιο σύνθετο μοντέλο φροντίδας.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν αφορά μόνο το πού μεταφέρθηκε κάθε ωφελούμενος κατά την πρώτη ημέρα. Αφορά το κατά πόσο θα συνεχιστεί χωρίς διακοπή η θεραπεία και αν οι άνθρωποι αυτοί θα διατηρήσουν σταθερή στέγη, υγειονομική κάλυψη και πρόσβαση στις υπηρεσίες που χρειάζονται μακροπρόθεσμα.
Έξι χρόνια παρέμβασης στον δρόμο, στην εξάρτηση και στην αστεγία
Ο ξενώνας δημιουργήθηκε το 2020, κατά την περίοδο της πανδημίας, μέσα από συνεργασία του Δήμου Αθηναίων και του ΚΥΑΔΑ με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ, τους φορείς που εντάχθηκαν αργότερα στον ΕΟΠΑΕ.
Στόχος του ήταν να προστατεύσει άστεγους ανθρώπους που έκαναν ενεργή χρήση ψυχοδραστικών ουσιών και να αποτελέσει ένα πρώτο ασφαλές βήμα προς τη θεραπεία. Ο ξενώνας δεν παρείχε μόνο διανυκτέρευση και σίτιση. Συνδύαζε ιατρονοσηλευτική φροντίδα, πρόληψη της υπερδοσολογίας, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, συμβουλευτική και παραπομπή σε θεραπευτικά προγράμματα.
Κατά τα έξι χρόνια λειτουργίας του, υποστήριξε περισσότερους από 700 ανθρώπους που ζούσαν στον δρόμο και παρείχε περισσότερες από 216.000 μερίδες φαγητού, σύμφωνα με στοιχεία στελέχους του ΕΟΠΑΕ που είχε την επιστημονική εποπτεία της δομής.
Οι υπηρεσίες περιλάμβαναν επίσης υποστήριξη για νομικά και κοινωνικοπρονοιακά ζητήματα, εργασιακή συμβουλευτική και διασύνδεση με προγράμματα στέγασης και κοινωνικής επανένταξης.
Η σημασία της δομής βρισκόταν ακριβώς στη δυνατότητά της να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα προβλήματα. Οι άνθρωποι που εξυπηρετούσε δεν αντιμετώπιζαν μόνο εξάρτηση. Συχνά ζούσαν χωρίς σταθερή κατοικία, έπασχαν από σωματικές ή ψυχικές ασθένειες και παρέμεναν για χρόνια αποκομμένοι από τις δημόσιες υπηρεσίες.
Οι εργαζόμενοι αποδίδουν την ευθύνη στον Δήμο Αθηναίων
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ στρέφει τα βέλη του προς τη δημοτική αρχή, υποστηρίζοντας ότι ο Δήμος Αθηναίων είχε την ευθύνη της λειτουργίας και της χρηματοδότησης του ξενώνα, αλλά αποφάσισε να διακόψει τη συμμετοχή του.
Κατά την ανακοίνωση, ο ΕΟΠΑΕ και το προσωπικό του δεν δημιούργησαν την κρίση, αλλά κλήθηκαν να διαχειριστούν τις επιπτώσεις της. Οι εργαζόμενοι χαρακτηρίζουν άδικο και επικίνδυνο να εμφανίζεται ως υπεύθυνος ο φορέας που ανέλαβε τη θεραπευτική και κοινωνική διαχείριση των ωφελουμένων μετά την αποχώρηση του Δήμου.
Επιπλέον, απορρίπτουν κάθε προσπάθεια απαξίωσης της καθημερινής εργασίας τους. Όπως επισημαίνουν, οι επαγγελματίες της απεξάρτησης γνωρίζουν ότι πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας άνθρωπος με συγκεκριμένες ανάγκες και δικαίωμα στην αξιοπρέπεια.
Η ανακοίνωση χρησιμοποιεί ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα για τις επιλογές της δημοτικής αρχής. Παράλληλα, κατηγορεί όσους επικρίνουν συλλήβδην τον ΕΟΠΑΕ ότι μετατρέπουν την αγωνία των εξαρτημένων ανθρώπων και των οικογενειών τους σε εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η θέση του Δήμου: «Ο ΕΟΠΑΕ έπρεπε να αναλάβει τη συνολική ευθύνη»
Ο Δήμος Αθηναίων παρουσιάζει διαφορετικά την εξέλιξη. Σε δημόσια τοποθέτησή του τον Μάιο υποστήριξε ότι ο ξενώνας δεν θα έκλεινε, αλλά θα περνούσε υπό την πλήρη οικονομική και επιστημονική ευθύνη του ΕΟΠΑΕ, τον οποίο χαρακτήριζε καθ’ ύλην αρμόδιο εθνικό φορέα.
Η δημοτική αρχή ανέφερε ότι ο Δήμος κάλυπτε το κόστος ενοικίασης και σίτισης, το οποίο ξεπερνούσε το ένα εκατομμύριο ευρώ ετησίως, παρότι δεν είχε την επιστημονική αρμοδιότητα για τη θεραπεία της εξάρτησης. Σύμφωνα με την ίδια θέση, η δημιουργία του ενιαίου ΕΟΠΑΕ άλλαξε το θεσμικό τοπίο και επέβαλε επανεξέταση των ρόλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Τον Ιούλιο, μετά τις πληροφορίες για εκκένωση της δομής, ο Δήμος επανήλθε, υποστηρίζοντας ότι είχε συμφωνήσει από τον Σεπτέμβριο του 2025 με το υπουργείο Υγείας και τον ΕΟΠΑΕ μία μεταβατική περίοδο, ώστε ο Οργανισμός να οργανώσει τη συνέχιση της φροντίδας. Η δημοτική αρχή παρέπεμψε στον ΕΟΠΑΕ για ενημέρωση σχετικά με τις ενέργειες που έγιναν στο διάστημα αυτό.
Από τη διαβεβαίωση περί «αναβάθμισης» στη διακοπή λειτουργίας
Η δημόσια αντιπαράθεση οξύνθηκε επειδή η αρχική θέση του Δήμου, σύμφωνα με την οποία ο ξενώνας δεν θα έκλεινε αλλά θα αναβαθμιζόταν, ακολούθησε η εκκένωση του συγκεκριμένου χώρου.
Η αντιπολίτευση στον Δήμο Αθηναίων κατηγόρησε τη δημοτική αρχή ότι δεν τήρησε τις διαβεβαιώσεις της και ότι επέτρεψε τη διακοπή λειτουργίας μιας από τις σημαντικότερες κοινωνικές δομές της πόλης. Υποστήριξε επίσης ότι η μετακίνηση των ωφελουμένων διακόπτει σχέσεις εμπιστοσύνης και θεραπευτική συνέχεια που είχαν δημιουργηθεί επί χρόνια.
Από την πλευρά της, η δημοτική αρχή απορρίπτει την κατηγορία ότι εγκατέλειψε την πολιτική για τις εξαρτήσεις. Αναφέρει ότι επικεντρώνεται στην πρόληψη, στη μείωση της βλάβης, στην εκπαίδευση για τη χρήση ναλοξόνης και στην κοινωνική και εργασιακή επανένταξη απεξαρτημένων ανθρώπων.
Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά μόνο την τύχη ενός ξενώνα. Αγγίζει το βαθύτερο ζήτημα της κατανομής των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, στο υπουργείο Υγείας και στον εθνικό φορέα για τις εξαρτήσεις.
ΕΟΠΑΕ: Σχεδιάζονται νέες υπηρεσίες μέσω διυπουργικής συνεργασίας
Η διοίκηση του ΕΟΠΑΕ έχει αναφέρει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διυπουργικός σχεδιασμός για την ανάπτυξη υπηρεσιών που θα συνεχίσουν να καλύπτουν τις ανάγκες των αστέγων εξαρτημένων ανθρώπων στην Αθήνα.
Ο πρόεδρος του Οργανισμού, Αθανάσιος Θεοχάρης, χαρακτήρισε τον ξενώνα «πρώτο σκαλοπάτι» για την είσοδο στη θεραπεία και υποστήριξε ότι ο ΕΟΠΑΕ εξακολουθεί να προσφέρει αδιάλειπτα υπηρεσίες στους ευάλωτους ανθρώπους.
Οι εργαζόμενοι χαιρετίζουν τη συγκεκριμένη δέσμευση, αλλά ζητούν να μετατραπεί άμεσα σε απτές πολιτικές, χρηματοδότηση και νέες δομές. Θεωρούν ότι μόνο ένα ολοκληρωμένο δίκτυο υπηρεσιών μπορεί να καλύψει ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα εξάρτηση, αστεγία και ακραίο κοινωνικό αποκλεισμό.
Οι διαθέσιμες δημόσιες τοποθετήσεις περιγράφουν τον γενικό σχεδιασμό, χωρίς όμως να παρουσιάζουν αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για νέα αντίστοιχη δομή, συγκεκριμένο κτίριο, αριθμό κλινών και ημερομηνία πλήρους λειτουργίας. Πρόκειται για το βασικό κενό ενημέρωσης που παραμένει μετά τη μεταφορά των ωφελουμένων.
Το κρίσιμο ζήτημα της θεραπευτικής συνέχειας
Στον χώρο της απεξάρτησης, η συνέχεια της φροντίδας δεν αποτελεί διοικητική λεπτομέρεια. Μία απότομη διακοπή στη στέγαση, στη φαρμακευτική παρακολούθηση ή στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη μπορεί να οδηγήσει σε εγκατάλειψη της θεραπείας, επιστροφή στον δρόμο και αυξημένο κίνδυνο υπερδοσολογίας.
Οι εργαζόμενοι επιμένουν ότι απέτρεψαν αυτό το ενδεχόμενο μέσα από την άμεση μεταφορά και τη διασύνδεση των ωφελουμένων. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι λύσεις που εφαρμόστηκαν λειτουργούν ως σταθερές θεραπευτικές διαδρομές ή ως προσωρινές διευθετήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν η δημοσιοποίηση στοιχείων για την πορεία των ωφελουμένων, η παρακολούθηση των ανθρώπων που εντάχθηκαν σε θεραπευτικά προγράμματα και η διασφάλιση ότι όσοι απέκτησαν στέγη δεν θα βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με την αστεγία.
Οι τρεις βασικές διεκδικήσεις των εργαζομένων
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται το δικαίωμα κάθε εξαρτημένου ανθρώπου σε δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, τη συνέχεια της θεραπείας και της κοινωνικής υποστήριξης, καθώς και το έργο των επαγγελματιών που εργάζονται καθημερινά με ευάλωτους πληθυσμούς.
Παράλληλα, ζητά περισσότερες κοινωνικές δομές, ενίσχυση της συνεργασίας ανάμεσα στους αρμόδιους φορείς και ουσιαστική χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών για τις εξαρτήσεις, την αστεγία και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Το μήνυμα της ανακοίνωσης συνοψίζεται στη φράση ότι προτεραιότητα δεν πρέπει να αποτελεί η πολιτική αντιπαράθεση, αλλά ο άνθρωπος.
Ωστόσο, η προστασία του ανθρώπου απαιτεί περισσότερα από αλληλοκατηγορίες. Απαιτεί σαφείς αρμοδιότητες, μόνιμη χρηματοδότηση, επαρκές προσωπικό και δομές που θα εξασφαλίζουν ότι κανένας άνθρωπος δεν θα χάνει τη στέγη ή τη θεραπεία του όταν λήγει μία συνεργασία μεταξύ δύο δημόσιων φορέων.
Η επόμενη ημέρα για το My Athens
Η υπόθεση του «My Athens» αναδεικνύει ένα διαχρονικό πρόβλημα της κοινωνικής πολιτικής: πολλές κρίσιμες υπηρεσίες στηρίζονται σε προσωρινά μνημόνια συνεργασίας και σε χρηματοδοτικές διευθετήσεις που δεν εξασφαλίζουν σταθερότητα σε βάθος χρόνου.
Όταν ένα τέτοιο σχήμα διακόπτεται, οι φορείς συζητούν ποιος έχει τη νομική ή οικονομική ευθύνη. Οι άνθρωποι που εξυπηρετεί η δομή, όμως, χρειάζονται αδιάλειπτη θεραπεία, στέγη και φροντίδα, ανεξάρτητα από το ποιος πληρώνει το ενοίκιο ή ποιος διαθέτει τη θεσμική αρμοδιότητα.
Οι εργαζόμενοι του ΕΟΠΑΕ υποστηρίζουν ότι προστάτευσαν όλους τους ωφελουμένους κατά τη δύσκολη μετάβαση. Η διοίκηση του Οργανισμού δηλώνει ότι αναπτύσσει νέες υπηρεσίες. Ο Δήμος επιμένει ότι μετέφερε την ευθύνη στον αρμόδιο εθνικό φορέα.
Το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από το αν η Αθήνα θα αποκτήσει σύντομα ένα σταθερό, ολοκληρωμένο και επαρκώς χρηματοδοτούμενο δίκτυο για τους ανθρώπους που ζουν ταυτόχρονα με εξάρτηση και αστεγία.
Γιατί σε αυτή την υπόθεση, η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να σταματήσει στο αν έκλεισε ένα κτίριο. Πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα αν θα παραμείνει ανοιχτή η πόρτα προς τη θεραπεία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΟΠΑΕ: 772 ζωές σώθηκαν από τον πρώτο Χώρο Εποπτευόμενης Χρήσης
Εγκαίνια του Ξενώνα «Ελισάβετ Φωτεινέλλη Κριτικού» του Συλλόγου “Πνοή Αγάπης”
