Χιλιάδες γυναίκες στη Βρετανία φαίνεται ότι ζουν με μετατραυματική διαταραχή στρες μετά τον τοκετό χωρίς να έχουν λάβει σωστή διάγνωση. Νέα έρευνα του University of East Anglia προειδοποιεί ότι τουλάχιστον 15.000 περιπτώσεις μπορεί να διαφεύγουν κάθε χρόνο, καθώς τα συμπτώματα συγχέονται συχνά με επιλόχεια κατάθλιψη, στερώντας από τις μητέρες την έγκαιρη πρόσβαση σε εξειδικευμένη ψυχολογική φροντίδα.
Ένα σημαντικό κενό στη φροντίδα της ψυχικής υγείας των γυναικών μετά τον τοκετό αναδεικνύει νέα βρετανική έρευνα, σύμφωνα με την οποία χιλιάδες μητέρες μπορεί να εμφανίζουν μετατραυματική διαταραχή στρες (PTSD) χωρίς να αναγνωρίζεται έγκαιρα η πάθησή τους.
Η μελέτη, από ερευνητές του University of East Anglia (UEA) και δημοσιευμένη στο British Journal of General Practice, εκτιμά ότι τουλάχιστον 15.000 γυναίκες ενδέχεται να παραμένουν αδιάγνωστες, καθώς γιατροί της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας μπορεί να αποδίδουν τα συμπτώματα σε επιλόχεια κατάθλιψη.
Οι ερευνητές ζητούν καλύτερη εκπαίδευση των γενικών γιατρών, σαφέστερα εργαλεία αξιολόγησης και οργανωμένες οδούς παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες περιγεννητικής ψυχικής υγείας.
Μία στις 20 γυναίκες μπορεί να εμφανίσει PTSD μετά τον τοκετό
Σύμφωνα με την επικεφαλής της έρευνας, γενική γιατρό Dr Megan Foreman από την Norwich Medical School του UEA, περίπου μία στις 20 γυναίκες μετά τον τοκετό εμφανίζει PTSD, ποσοστό που αντιστοιχεί σε δεκάδες χιλιάδες μητέρες στη Βρετανία.
Η διαταραχή μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια ιδιαίτερα δύσκολη εγκυμοσύνη ή τραυματική γέννα, αλλά, όπως επισημαίνει η ερευνήτρια, δεν περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις όπου υπήρξαν εμφανείς ιατρικές επιπλοκές.
Μπορεί να ακολουθήσει ακόμη και έναν τοκετό που από αυστηρά ιατρική άποψη θεωρήθηκε χωρίς επιπλοκές, εφόσον η ίδια η γυναίκα βίωσε την εμπειρία ως απειλητική, τρομακτική ή ως απώλεια ελέγχου.
Γιατί συγχέεται με την επιλόχεια κατάθλιψη
Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη επειδή αρκετά συμπτώματα του PTSD μετά τον τοκετό επικαλύπτονται με εκείνα της κατάθλιψης και του άγχους.
Οι γυναίκες μπορεί να εμφανίζουν έντονη ψυχική δυσφορία, φόβο, αποφυγή, υπερεπαγρύπνηση ή δυσκολία να μιλήσουν για όσα έζησαν, ενώ τα συμπτώματα δεν είναι πάντα εμφανή αμέσως μετά τη γέννα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνουν περισσότερο εμφανή αρκετούς μήνες αργότερα.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο μια γυναίκα να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά για επιλόχεια κατάθλιψη, ενώ το βασικό πρόβλημα είναι μια μετατραυματική αντίδραση που απαιτεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.
Οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη την οικογένεια
Η Dr Foreman προειδοποιεί ότι οι συνέπειες ενός μη αντιμετωπισμένου τραύματος από τον τοκετό μπορεί να είναι μακροχρόνιες και να επηρεάζουν όχι μόνο τη γυναίκα αλλά και την οικογενειακή ζωή.
Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν τόσο έντονο άγχος ώστε αναζητούν επανειλημμένα διαβεβαιώσεις από επαγγελματίες υγείας τόσο για τη δική τους κατάσταση όσο και για την υγεία του βρέφους.
Άλλες, αντίθετα, αποφεύγουν τις υπηρεσίες υγείας, ακόμη και σε επόμενες εγκυμοσύνες, λόγω του φόβου ότι θα ξαναζήσουν παρόμοια εμπειρία.
Καισαρική τομή ως τρόπος ανάκτησης του ελέγχου
Η τραυματική εμπειρία ενός προηγούμενου τοκετού μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τις αποφάσεις μιας γυναίκας σχετικά με μια μελλοντική εγκυμοσύνη.
Σύμφωνα με την έρευνα, ορισμένες γυναίκες μπορεί να ζητήσουν προγραμματισμένη καισαρική τομή προκειμένου να αισθανθούν ότι ανακτούν τον έλεγχο της διαδικασίας.
Άλλες μπορεί να απορρίψουν ιατρικές παρεμβάσεις που τους συστήνονται ή να επιλέξουν τοκετό στο σπίτι ακόμη και όταν η εγκυμοσύνη θεωρείται υψηλού κινδύνου, επειδή θέλουν να αποφύγουν παρεμβάσεις που συνδέονται στη μνήμη τους με το προηγούμενο τραυματικό γεγονός.
Οι γιατροί «διαγιγνώσκουν στο σκοτάδι»
Παρότι το τραύμα του τοκετού αναφέρεται στις εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες του NICE και του NHS England, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι γενικοί γιατροί δεν διαθέτουν επαρκείς πρακτικές οδηγίες για να αξιολογήσουν τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων ή τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει μια ασθενής.
Η Dr Foreman περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας ότι οι γιατροί ουσιαστικά «διαγιγνώσκουν στο σκοτάδι», επειδή δεν έχουν στη διάθεσή τους τα κατάλληλα δεδομένα και εργαλεία για μια συστηματική αξιολόγηση.
Γιατί η λανθασμένη διάγνωση έχει σημασία για τη θεραπεία
Η διάκριση μεταξύ PTSD και επιλόχειας κατάθλιψης δεν είναι απλώς ζήτημα ορολογίας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μια λανθασμένη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε θεραπεία που δεν αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τον βασικό μηχανισμό του προβλήματος.
Σύμφωνα με τη μελέτη, γυναίκες με PTSD μπορεί να λάβουν αντικαταθλιπτικά, ενώ για τη συγκεκριμένη διαταραχή η εξειδικευμένη ψυχολογική θεραπεία μπορεί να είναι καταλληλότερη και αποτελεσματικότερη.
Η μεταγεννητική επίσκεψη είναι κρίσιμη – αλλά δεν αρκεί μία συνάντηση
Η μεταγεννητική εξέταση στις έξι έως οκτώ εβδομάδες θεωρείται σημαντική ευκαιρία για να συζητήσει ο γιατρός με τη γυναίκα τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική της υγεία.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η αναγνώριση του PTSD δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε μία επίσκεψη.
Η καθηγήτρια Victoria Tzortziou-Brown, πρόεδρος του Royal College of GPs, σημειώνει ότι τα συμπτώματα μπορεί να επικαλύπτονται με κατάθλιψη και άγχος και να μην εκδηλωθούν πλήρως παρά αρκετούς μήνες μετά τον τοκετό.
Πολλές μητέρες δεν είναι ακόμη έτοιμες να μιλήσουν
Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει τη διάγνωση: πολλές γυναίκες επισκέπτονται τον γιατρό μαζί με το νεογνό τους, συχνά συνδυάζοντας τον δικό τους έλεγχο με εξέταση ή εμβολιασμό του παιδιού.
Σε αυτή τη φάση ορισμένες μπορεί να μην αισθάνονται ακόμη έτοιμες να περιγράψουν μια τραυματική εμπειρία γέννας.
Οι ερευνητές προειδοποιούν μάλιστα ότι ακατάλληλες ερωτήσεις ή ερωτήσεις στη λάθος χρονική στιγμή μπορεί να κάνουν μια γυναίκα να αισθανθεί ότι δεν υποστηρίζεται ή ακόμη και να επανενεργοποιήσουν το τραύμα.
Το PTSD μετά τον τοκετό μπορεί να μείνει κρυφό για μήνες
Σε αντίθεση με ορισμένες επιπλοκές της λοχείας που εμφανίζονται άμεσα, το μετατραυματικό στρες μπορεί να εξελιχθεί σταδιακά.
Αυτό σημαίνει ότι ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα στον πρώτο έλεγχο μετά τη γέννα δεν αποκλείει την εμφάνιση σοβαρών ψυχολογικών συμπτωμάτων αργότερα.
Για τον λόγο αυτό, το Royal College of GPs υπογραμμίζει ότι απαιτείται συνεχής και συντονισμένη υποστήριξη σε όλη τη μεταγεννητική περίοδο, με συνεργασία μεταξύ μαιευτικών υπηρεσιών, επισκεπτών υγείας, Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και εξειδικευμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
15.000 γυναίκες μπορεί να «πέφτουν στα κενά» του συστήματος
Η πιο ανησυχητική εκτίμηση της έρευνας είναι ότι τουλάχιστον 15.000 γυναίκες μπορεί να μην αναγνωρίζονται σωστά κάθε χρόνο.
Η αδυναμία έγκαιρης διάγνωσης σημαίνει ότι κάποιες από αυτές ενδέχεται να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς την εξειδικευμένη υποστήριξη που χρειάζονται.
Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα υπό το φως των δεδομένων για τη μητρική ψυχική υγεία στη Βρετανία.
Η αυτοκτονία παραμένει κορυφαία αιτία μητρικού θανάτου
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η έρευνα, η αυτοκτονία παρέμεινε η κυριότερη αιτία θανάτου των γυναικών από έξι εβδομάδες έως έναν χρόνο μετά το τέλος της εγκυμοσύνης στη Βρετανία κατά την περίοδο 2021-2023.
Οι θάνατοι αυτοί περιγράφονται από ειδικούς ως η «κορυφή του παγόβουνου», καθώς θεωρείται ότι πολύ περισσότερες γυναίκες ζουν με σοβαρές δυσκολίες ψυχικής υγείας χωρίς να καταφέρνουν να αποκτήσουν πρόσβαση στην κατάλληλη υποστήριξη.
Δύο εκθέσεις είχαν ήδη προειδοποιήσει για προβλήματα στις μαιευτικές υπηρεσίες
Η νέα έρευνα δημοσιεύεται σε μια περίοδο έντονου ελέγχου των υπηρεσιών μητρότητας και νεογνικής φροντίδας στην Αγγλία.
Δύο πρόσφατες εκθέσεις, υπό τη Baroness Amos και τη Donna Ockenden, είχαν εντοπίσει σοβαρές αδυναμίες και περιπτώσεις όπου μητέρες και βρέφη δεν λάμβαναν με συνέπεια ασφαλή και συμπονετική φροντίδα από το NHS.
Η συζήτηση για το PTSD μετά τον τοκετό προσθέτει πλέον μια ακόμη διάσταση: ακόμη και όταν έχει ολοκληρωθεί η άμεση μαιευτική φροντίδα, οι συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας μπορεί να συνεχίζονται για μήνες ή και περισσότερο.
Τι ζητούν οι ερευνητές
Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν ένα πιο οργανωμένο σύστημα αναγνώρισης και αντιμετώπισης του PTSD μετά τον τοκετό.
Μεταξύ των βασικών αναγκών που επισημαίνουν είναι:
- καλύτερη εκπαίδευση των γενικών γιατρών,
- μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για το τραύμα του τοκετού,
- πρακτικά και αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης,
- σαφή πρωτόκολλα παραπομπής,
- επαρκής χρόνος στις ιατρικές επισκέψεις,
- έγκαιρη πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες περιγεννητικής ψυχικής υγείας.
Η Dr Foreman υπογραμμίζει ότι οι γενικοί γιατροί βρίσκονται σε ιδανική θέση για να εντοπίζουν τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια. Χωρίς όμως σαφείς κατευθύνσεις και πρακτικά εργαλεία, πολλές γυναίκες κινδυνεύουν να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν μόνες τους τις συνέπειες ενός τραυματικού τοκετού.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η επιβίωση από τον τοκετό
Η συζήτηση γύρω από την ποιότητα της μαιευτικής φροντίδας μετατοπίζεται σταδιακά πέρα από τους παραδοσιακούς δείκτες, όπως η μητρική και νεογνική θνησιμότητα.
Η εμπειρία της γυναίκας, το αίσθημα ασφάλειας, η επικοινωνία με το προσωπικό και η ψυχική κατάσταση μετά τον τοκετό αποτελούν επίσης ουσιαστικές παραμέτρους της ποιότητας της φροντίδας.
Η νέα έρευνα δείχνει ότι για χιλιάδες μητέρες η γέννα μπορεί να αφήσει ένα ψυχολογικό αποτύπωμα το οποίο παραμένει αόρατο στο σύστημα υγείας.
Και το κρίσιμο πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το PTSD μπορεί να εμφανιστεί μετά τον τοκετό. Είναι ότι μπορεί να μην αναγνωριστεί ποτέ ως τέτοιο, αφήνοντας τις γυναίκες χωρίς την κατάλληλη θεραπεία τη στιγμή που τη χρειάζονται περισσότερο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΔΕΠΥ: Κατά 40% αυξήθηκαν οι γυναίκες που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή
H έκρηξη της Εριέττας Κούρκουλου – Λάτση για το Κέντρο Τοκετού
