Οι νοσηλευτές στη Βρετανία δηλώνουν ότι αναγκάζονται καθημερινά να διορθώνουν επικίνδυνες παρανοήσεις για την υγεία που διαδίδονται μέσω TikTok, Instagram και άλλων ψηφιακών πλατφορμών.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Η παραπληροφόρηση αυξάνει το άγχος, επιβαρύνει τις υπηρεσίες υγείας και διαβρώνει την εμπιστοσύνη ανάμεσα σε επαγγελματίες και ασθενείς.
Η παραπληροφόρηση φτάνει πλέον στην πρώτη γραμμή της φροντίδας
Οι νοσηλευτές βρίσκονται ολοένα συχνότερα αντιμέτωποι με ασθενείς που έχουν ήδη σχηματίσει άποψη για την υγεία τους μέσα από το TikTok, το Instagram ή άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με το Royal College of Nursing, το σωματείο των νοσηλευτών στη Βρετανία, η ανάγκη να διορθώνονται διαρκώς λανθασμένες ή επικίνδυνες πληροφορίες επηρεάζει σοβαρά το ηθικό του προσωπικού.
Στο ετήσιο συνέδριο του Royal College of Nursing στο Λίβερπουλ, εκπρόσωποι του κλάδου περιέγραψαν μια νέα πραγματικότητα: οι νοσηλευτές δεν καλούνται πλέον μόνο να παρέχουν ασφαλή κλινική φροντίδα, αλλά και να αντιμετωπίζουν έναν συνεχή κατακλυσμό μύθων, φόβου και δυσπιστίας.
Η Charlotte Glynn, πρόεδρος του Women’s Health Forum του σωματείου, τόνισε ότι η ευρεία χρήση δυναμικών ψηφιακών πλατφορμών σημαίνει πως πολλοί άνθρωποι είναι ουσιαστικά «πάντα online». Σε συνδυασμό με τις μεγάλες λίστες αναμονής, τα σύνθετα συμπτώματα και το ασταθές πολιτικό περιβάλλον, αυτό οδηγεί αρκετούς ασθενείς να αναζητούν ιατρικές συμβουλές από αναξιόπιστες πηγές.
Ψευδείς ισχυρισμοί με ταχύτητα και τεράστια απήχηση
Οι μύθοι στην υγεία δεν είναι νέο φαινόμενο. Εκείνο που αλλάζει, σύμφωνα με τους νοσηλευτές, είναι η ταχύτητα και η εμβέλεια με την οποία διαδίδονται σήμερα οι λανθασμένες πληροφορίες.
Η κ. Glynn σημείωσε ότι οι ψευδείς και μερικές φορές επικίνδυνες πληροφορίες μπορούν πλέον να φτάσουν σχεδόν ακαριαία σε μεγάλα ακροατήρια. Έτσι, ένας ισχυρισμός χωρίς επιστημονική βάση μπορεί να διαδοθεί μέσα σε λίγες ώρες, να αποκτήσει χιλιάδες κοινοποιήσεις και να επηρεάσει πραγματικές αποφάσεις ασθενών για τη διάγνωση, τη θεραπεία ή τον εμβολιασμό.
Για το νοσηλευτικό προσωπικό, το πρόβλημα δεν παραμένει στο ψηφιακό περιβάλλον. Μεταφέρεται στα ιατρεία, στα νοσοκομεία, στις δομές ψυχικής υγείας και στις υπηρεσίες δημόσιας υγείας, όπου οι επαγγελματίες καλούνται να αποδομήσουν πεποιθήσεις που συχνά έχουν ήδη εδραιωθεί.
ΔΕΠΥ και αυτισμός: Από την αποστιγματοποίηση στην παρερμηνεία
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην επίδραση των social media στην κατανόηση του αυτισμού και της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας, γνωστής ως ΔΕΠΥ. Οι νοσηλευτές αναγνώρισαν ότι πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram έχουν συμβάλει στην αποστιγματοποίηση και έχουν ανοίξει δημόσιες συζητήσεις γύρω από τις νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
Ωστόσο, η ίδια ορατότητα έχει και μια δεύτερη όψη. Σύμφωνα με τους ομιλητές, έχει δημιουργηθεί συχνά σύγχυση γύρω από το τι είναι πραγματικά η ΔΕΠΥ και ο αυτισμός. Η απλουστευμένη παρουσίαση συμπτωμάτων, τα αυτοδιαγνωστικά βίντεο και οι προσωπικές αφηγήσεις που γενικεύονται ως κανόνας μπορούν να δημιουργήσουν υπερβολικές προσδοκίες ή λανθασμένες αντιλήψεις.
Η Clare Manley, νοσηλεύτρια ψυχικής υγείας και πρόεδρος του παραρτήματος Cheshire του Royal College of Nursing, ανέφερε ότι τα social media έχουν οδηγήσει σε αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ και τον αυτισμό. Όπως είπε, οι πλατφόρμες βοήθησαν να γίνουν πιο ανοιχτές συζητήσεις και να μειωθεί το στίγμα, αλλά ταυτόχρονα αύξησαν τις προσδοκίες και σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησαν σε παρερμηνείες.
Πίεση σε υπηρεσίες που ήδη δοκιμάζονται
Η κ. Manley περιέγραψε την πίεση που προκαλείται σε ένα ήδη επιβαρυμένο σύστημα. Οι νοσηλευτές καλούνται να διαχειριστούν μεγαλύτερες λίστες αναμονής, πιο σύνθετες κλινικές εικόνες και αυξανόμενη απαίτηση για άμεσες απαντήσεις, σε ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί για προσεκτική, τεκμηριωμένη αξιολόγηση.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα μορφή επαγγελματικής εξουθένωσης. Οι ασθενείς προσέρχονται συχνά περιμένοντας άμεση διάγνωση, άμεση θεραπεία και, κυρίως, άμεση αλλαγή στη ζωή τους. Όταν η κλινική πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει αυτές τις προσδοκίες, η απογοήτευση μπορεί να μετατραπεί σε δυσπιστία προς τους επαγγελματίες υγείας.
Η εικόνα αυτή επιβαρύνει το ηθικό, την παραμονή στο επάγγελμα και το συναισθηματικό φορτίο των νοσηλευτών. Η διαχείριση της παραπληροφόρησης απαιτεί χρόνο, ψυχραιμία, επιστημονική τεκμηρίωση και επικοινωνιακή δεξιότητα, σε περιβάλλον όπου το προσωπικό ήδη πιέζεται από ελλείψεις και αυξημένες ανάγκες.
«Στην πρώτη γραμμή σύγχυσης, φόβου και δυσπιστίας»
Η Peace Yaa Akorli, από την ανατολική περιφέρεια του Royal College of Nursing, δήλωσε ότι οι νοσηλευτές βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή της σύγχυσης, του φόβου και της δημόσιας δυσπιστίας.
Όπως ανέφερε, οι νοσηλευτές είναι συχνά οι πρώτοι άνθρωποι στους οποίους στρέφονται οι ασθενείς για καθησυχασμό και σαφήνεια. Όμως η διαρκής διόρθωση παραπληροφόρησης μπορεί να γίνει συναισθηματικά εξαντλητική, χρονοβόρα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να βλάψει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας και την κοινότητα.
Η ίδια συνέδεσε ευθέως την κατάσταση με την αύξηση του στρες, την επαγγελματική εξουθένωση, τη λεκτική κακοποίηση, την απογοήτευση, το χαμηλό ηθικό και τις δυσκολίες διατήρησης προσωπικού στο σύστημα υγείας.
Παράλληλα, τόνισε ότι η πρόκληση μπορεί να μετατραπεί και σε ευκαιρία. Οι νοσηλευτές μπορούν να συμβάλουν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στην ενδυνάμωση των ασθενών, εφόσον έχουν τα κατάλληλα εργαλεία, χρόνο και υποστήριξη για να παρέχουν αξιόπιστη πληροφόρηση.
Η παραπληροφόρηση για τα εμβόλια «κάθε μέρα» στην πράξη
Η Annafleur van Mourik Broekman, η οποία εργάζεται στην εκπαίδευση δημόσιας υγείας με ειδίκευση στον εμβολιασμό, είπε στους συνέδρους ότι αντιμετωπίζει τις συνέπειες της παραπληροφόρησης «κάθε single day», δηλαδή κάθε μέρα.
Η παραπληροφόρηση γύρω από τα εμβόλια αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του προβλήματος. Οι ασθενείς και οι γονείς εκτίθενται σε περιεχόμενο που συχνά παρουσιάζεται με βεβαιότητα, συναισθηματική φόρτιση και απλουστευμένα συμπεράσματα, χωρίς να βασίζεται σε αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα.
Η κ. van Mourik Broekman υπογράμμισε επίσης ότι οι νοσηλευτές είναι και οι ίδιοι μέλη της κοινωνίας και, επομένως, δεν είναι απολύτως απρόσβλητοι από την παραπληροφόρηση. Το σχόλιο αυτό αναδεικνύει μια κρίσιμη διάσταση: η προστασία της δημόσιας υγείας από τους ψευδείς ισχυρισμούς δεν αφορά μόνο τους ασθενείς, αλλά και την εκπαίδευση και συνεχή ενημέρωση των ίδιων των επαγγελματιών.
Η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο
Η ίδια προειδοποίησε ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα μπορεί να είναι μόνο «η κορυφή του παγόβουνου». Όπως είπε, υπάρχει φόβος ότι τα συστήματα υγείας δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένα για όσα έρχονται.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το περιεχόμενο παραπληροφόρησης που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με την κ. van Mourik Broekman, επιστημονικές μελέτες έχουν ήδη αναγνωρίσει το AI-generated misinformation ως σημαντικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο λόγος είναι ότι τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να εμφανίζεται πειστικό, προσωποποιημένο και προσαρμοσμένο στις ανησυχίες κάθε χρήστη.
Αυτό το στοιχείο αλλάζει την κλίμακα της απειλής. Η παραπληροφόρηση δεν θα διαδίδεται μόνο μαζικά. Θα μπορεί να προσαρμόζεται στο προφίλ, στους φόβους και στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου, καθιστώντας δυσκολότερη την αναγνώριση και την αποδόμησή της.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Νοσηλευτές και ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά: Η ρύθμιση που αργεί να έρθει
Νοσηλευτές ΕΣΥ: Μέσα στον Μάιο οι ανακοινώσεις για βαρέα και ανθυγιεινά
