Η ελληνική πρωτοβουλία για απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από το 2027 δεν εξελίσσεται σε μεμονωμένη εθνική κίνηση.
Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα ταχέως διευρυνόμενο ευρωπαϊκό ρεύμα, με χώρες που είτε προχωρούν ήδη σε απαγορεύσεις και όρια ηλικίας είτε σχεδιάζουν αυστηρότερους περιορισμούς, την ώρα που η Κομισιόν δοκιμάζει κοινή λύση επαλήθευσης ηλικίας.
Η συζήτηση για τον αυστηρό περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media έχει περάσει πια από τη θεωρία στην πράξη. Η Ελλάδα ανακοίνωσε ότι θα απαγορεύσει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027, με στόχο να απαντήσει στις αυξανόμενες ανησυχίες για άγχος, προβλήματα ύπνου και την εθιστική αρχιτεκτονική των πλατφορμών. Η κίνηση αυτή συνοδεύτηκε από αίτημα για ευρωπαϊκή παρέμβαση, καθώς η Αθήνα πιέζει για κοινό πλαίσιο age verification και ευρωπαϊκό όριο «ψηφιακής ενηλικίωσης».
Η πρώτη γραμμή: Γαλλία, Ισπανία, Δανία
Η Γαλλία βρίσκεται ήδη ένα βήμα μπροστά στη νομοθετική πορεία. Το Reuters ανέφερε ότι η γαλλική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που απαγορεύει τα social media στους κάτω των 15 ετών, με πρόβλεψη για συστήματα επαλήθευσης ηλικίας συμβατά με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Το μέτρο συνδέεται άμεσα με τις ανησυχίες για bullying, μείωση του ύπνου και αρνητικές επιδράσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών.
Στην Ισπανία, σύμφωνα με το Reuters, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει δηλώσει ότι θέλει να απαγορεύσει την πρόσβαση σε social media για ανηλίκους κάτω των 16 ετών, με υποχρέωση των πλατφορμών να εφαρμόσουν age verification. Η Δανία, από την άλλη, έχει κινηθεί προς όριο κάτω των 15, αφήνοντας περιθώριο γονικής έγκρισης για ορισμένες πλατφόρμες από τα 13 και πάνω. Με αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνεται ήδη ένας πρώτος ευρωπαϊκός άξονας χωρών που θεωρούν ότι η απλή αυτορρύθμιση των πλατφορμών δεν αρκεί.
Η δεύτερη ζώνη: Πορτογαλία, Σλοβενία, Αυστρία, Πολωνία
Ένα δεύτερο μπλοκ χωρών κινείται επίσης καθαρά προς περιορισμούς, ακόμη κι αν δεν υιοθετεί ακριβώς το ίδιο μοντέλο με την Ελλάδα. Η Πορτογαλία έχει ήδη εγκρίνει νομοσχέδιο που απαιτεί ρητή γονική συναίνεση για παιδιά 13-16 ετών ώστε να έχουν πρόσβαση στα social media. Η Σλοβενία επεξεργάζεται νόμο που θα απαγορεύει την πρόσβαση κάτω των 15, ενώ η Αυστρία ανακοίνωσε πως θα προχωρήσει σε απαγόρευση για παιδιά έως 14 ετών, με το σχετικό νομοσχέδιο να αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η Πολωνία, όπου, σύμφωνα με το Reuters, η κυβερνητική πλειοψηφία προετοιμάζει νέα νομοθεσία για απαγόρευση των social media σε παιδιά κάτω των 15 και μεταφορά της ευθύνης επαλήθευσης ηλικίας στις ίδιες τις πλατφόρμες. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δείχνει ότι το ευρωπαϊκό debate μετατοπίζεται πλέον από τη γενική ανησυχία στη νομική ευθύνη των Big Tech εταιρειών.
Οι πιο «ήπιες» εκδοχές: Γερμανία και Ιταλία
Δεν κινούνται όλες οι χώρες προς πλήρη απαγόρευση. Η Γερμανία και η Ιταλία αντιπροσωπεύουν ένα πιο ενδιάμεσο μοντέλο. Στη Γερμανία, ανήλικοι 13-16 ετών μπορούν ήδη να χρησιμοποιούν social media μόνο με γονική συναίνεση, ενώ οι οργανώσεις παιδικής προστασίας θεωρούν ότι τα υπάρχοντα φίλτρα ελέγχου δεν επαρκούν. Στην Ιταλία, η πρόσβαση κάτω των 14 απαιτεί γονική συγκατάθεση, αλλά όχι πάνω από αυτό το όριο. Δηλαδή, σε αυτές τις χώρες η συζήτηση δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά από την ενίσχυση ή αυστηροποίηση πλαισίων που ήδη υπάρχουν.
Υπάρχουν και επιφυλάξεις
Παρά τη γενική τάση σύσφιξης, η ευρωπαϊκή συζήτηση δεν είναι μονοφωνική. Το Euronews κατέγραψε ότι σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν και φωνές υπέρ πιο αυστηρών ορίων, αλλά ταυτόχρονα έντονες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα μιας απόλυτης απαγόρευσης. Το βασικό αντεπιχείρημα είναι ότι τα παιδιά μπορεί να βρουν γρήγορα τεχνικούς τρόπους παράκαμψης, μετακινούμενα σε λιγότερο ελεγχόμενα ή ακόμη πιο επικίνδυνα ψηφιακά περιβάλλοντα.
Αυτή η ένσταση εξηγεί γιατί αρκετές κυβερνήσεις αποφεύγουν ακόμη τη λέξη «ban» και προτιμούν όρους όπως parental consent, age-gating, risk-based platforms ή child safety rules. Η πολιτική σύγκρουση δεν είναι πια αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά ποια μορφή περιορισμού έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εφαρμοστεί στην πράξη χωρίς να προσκρούσει σε ζητήματα ιδιωτικότητας, ελευθερίας έκφρασης ή τεχνικής αναποτελεσματικότητας.
Τι κάνει η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, δεν έχει υιοθετήσει ένα ενιαίο δεσμευτικό όριο ηλικίας για όλα τα κράτη-μέλη, αλλά κινείται προς τη δημιουργία υποδομής που θα επιτρέπει τέτοιου είδους πολιτικές. Στην επίσημη σελίδα της για την προστασία των νέων online, αναφέρει ότι ετοιμάζει μια εναρμονισμένη λύση επαλήθευσης ηλικίας, η οποία ήδη δοκιμάζεται σε ορισμένα κράτη-μέλη. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο περιλαμβάνει ήδη κανόνες για προστασία ανηλίκων από ακατάλληλο περιεχόμενο, parental controls και age verification συστήματα.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία για την Ελλάδα. Η Αθήνα δεν επιχειρεί να κινηθεί εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου, αλλά προσπαθεί να το πιέσει προς μια πιο αυστηρή κατεύθυνση. Στην ουσία, η χώρα επιδιώκει να γίνει ένας από τους βασικούς μοχλούς για να μετατραπεί η σημερινή διάσπαρτη ευρωπαϊκή συζήτηση σε πιο οργανωμένο και κοινό σύστημα επιβολής κανόνων.
Προς ένα κοινό ευρωπαϊκό μοντέλο;
Το τοπίο, επομένως, αλλάζει γρήγορα. Από τη Γαλλία και την Ισπανία μέχρι τη Δανία, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία, την Αυστρία και την Πολωνία, η Ευρώπη κινείται ολοένα και πιο καθαρά προς ηλικιακά όρια 14, 15 ή 16 ετών, με διαφορετικούς βαθμούς αυστηρότητας. Η Ελλάδα μπαίνει σε αυτή τη συζήτηση όχι ως εξαίρεση, αλλά ως μία από τις χώρες που θέλουν να επιταχύνουν τη μετάβαση από την απλή ανησυχία στη ρύθμιση.
Το αν η ΕΕ θα καταλήξει τελικά σε κοινό, δεσμευτικό όριο για όλους παραμένει ανοιχτό. Όμως η κατεύθυνση είναι πλέον σαφής: το παλιό μοντέλο, όπου οι πλατφόρμες δήλωναν απλώς ότι «η χρήση είναι για 13+» και ο έλεγχος έμενε στην καλή πίστη του χρήστη, δεν θεωρείται πια επαρκές. Και αυτό εξηγεί γιατί η ευρωπαϊκή συζήτηση για τα social media και τα παιδιά δύσκολα θα κλείσει σύντομα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Social media: Η δύσκολη εξίσωση απαγόρευσης στους κάτω των 15
Μπλόκο στα social media: Πώς θα λειτουργήσει το νέο σύστημα ελέγχου
