Την ανάγκη στενής παρακολούθησης και απομόνωσης όσων έχουν εκτεθεί στον χανταϊό υπογράμμισε ο λοιμωξιολόγος Νίκος Σύψας, επισημαίνοντας ότι οι υγειονομικές αρχές πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα για τη διαχείριση πιθανών περιστατικών.
Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς ανησυχίας, μετά τα πρόσφατα περιστατικά που συνδέθηκαν με κρουαζιερόπλοιο, αλλά και με αναφορές για στενή ιχνηλάτηση επαφών στην Ευρώπη.
Ο κ. Σύψας τόνισε ότι, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο ή διαθέσιμο εμβόλιο κατά του χανταϊού. Η θέση αυτή συμβαδίζει με την πρόσφατη ενημέρωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει ειδική θεραπεία που να θεραπεύει τις νόσους από χανταϊούς, ενώ η φροντίδα παραμένει υποστηρικτική και επικεντρώνεται στη στενή παρακολούθηση και στην αντιμετώπιση αναπνευστικών, καρδιακών ή νεφρικών επιπλοκών.
Τι είναι ο χανταϊός
Οι χανταϊοί αποτελούν ομάδα ιών που μεταφέρονται κυρίως από τρωκτικά. Κάθε στέλεχος συνδέεται συνήθως με συγκεκριμένο είδος τρωκτικού-ξενιστή, στο οποίο ο ιός μπορεί να παραμένει χωρίς εμφανή νόσο. Στον άνθρωπο, όμως, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει σοβαρά κλινικά σύνδρομα, ανάλογα με το στέλεχος και τη γεωγραφική περιοχή.
Στην αμερικανική ήπειρο, ορισμένοι χανταϊοί μπορούν να προκαλέσουν χανταϊικό καρδιοπνευμονικό σύνδρομο, μια βαριά νόσο που επηρεάζει τους πνεύμονες και την καρδιά. Στην Ευρώπη και την Ασία, οι χανταϊοί συνδέονται κυρίως με αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο, όπου η νεφρική λειτουργία και τα αγγεία προσβάλλονται σε μεγαλύτερο βαθμό. Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι οι χανταϊοί της Αμερικής προκαλούν κυρίως HCPS, ενώ εκείνοι της Ευρώπης και της Ασίας προκαλούν κυρίως HFRS.
Πώς μεταδίδεται
Ο Νίκος Σύψας περιέγραψε τον χανταϊό ως ιό που αποβάλλεται από τα περιττώματα των ποντικών, μολύνει το περιβάλλον και μπορεί στη συνέχεια να εισπνευστεί όταν η μολυσμένη ύλη μετατραπεί σε σκόνη. Στην πράξη, η μετάδοση γίνεται κυρίως όταν ο άνθρωπος εκτεθεί σε ούρα, περιττώματα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών, ιδιαίτερα σε χώρους όπου υπάρχουν φωλιές ή ίχνη παρουσίας ποντικών.
Η εισπνοή μολυσμένης σκόνης αποτελεί βασική οδό έκθεσης. Αυτό μπορεί να συμβεί κατά τον καθαρισμό κλειστών ή εγκαταλελειμμένων χώρων, αποθηκών, υπογείων, αγροτικών εγκαταστάσεων, κυνηγετικών καταλυμάτων ή χώρων όπου έχουν ζήσει τρωκτικά.
Δεν μεταδίδεται όπως ο κορωνοϊός
Ο κ. Σύψας σημείωσε ότι ο χανταϊός δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα όσο ο κορωνοϊός. Η επισήμανση αυτή είναι κρίσιμη, διότι μειώνει τον κίνδυνο λανθασμένων συγκρίσεων με πανδημικούς αναπνευστικούς ιούς. Οι χανταϊοί δεν έχουν γενικά τη δυναμική μαζικής μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο που χαρακτήρισε τον SARS-CoV-2.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι απολύτως ίδια για όλα τα στελέχη. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι ο ιός Andes, που ανήκει στους χανταϊούς της Νότιας Αμερικής, έχει δείξει περιορισμένη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων, κυρίως σε στενές και παρατεταμένες επαφές στην Αργεντινή και τη Χιλή. Αντίθετα, για τους χανταϊούς που εντοπίζονται στην Ευρώπη και την Ασία δεν έχει τεκμηριωθεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Αυτό εξηγεί γιατί οι ειδικοί δίνουν έμφαση στην ιχνηλάτηση και στην απομόνωση όσων έχουν πιθανή έκθεση, χωρίς όμως να περιγράφουν τον χανταϊό ως ιό με πανδημική συμπεριφορά αντίστοιχη του κορωνοϊού.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Σύμφωνα με τον Νίκο Σύψα, στην Ελλάδα μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης μπορεί να έχουν όσοι εργάζονται ή κινούνται σε υπόγεια, κυνηγοί, δασοκόμοι και γενικότερα άνθρωποι που έρχονται σε επαφή με χώρους όπου μπορεί να υπάρχουν τρωκτικά. Ο ίδιος υπενθύμισε ότι στην Ήπειρο είχε καταγραφεί συρροή περίπου 10 κρουσμάτων το 1985, ενώ κατά καιρούς εμφανίζονται ένα ή δύο περιστατικά.
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο σε επαγγελματικές ομάδες. Αυξημένη προσοχή χρειάζεται και σε ανθρώπους που καθαρίζουν παλιά σπίτια, αποθήκες, εξοχικά, στάβλους ή χώρους που έμειναν κλειστοί για μεγάλο διάστημα. Οι διεθνείς οδηγίες τονίζουν ότι ακόμη και υγιή άτομα μπορεί να εκτεθούν αν έρθουν σε επαφή με μολυσμένα τρωκτικά ή με το περιβάλλον τους.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το στέλεχος του ιού και το σύνδρομο που προκαλεί. Σε αρκετές περιπτώσεις, η λοίμωξη αρχίζει με μη ειδική εικόνα που μοιάζει με γρίπη: πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, πονοκέφαλο, ναυτία, εμετούς ή διάρροια. Στη συνέχεια, σε σοβαρές μορφές, μπορεί να εμφανιστούν βήχας, δύσπνοια, πνευμονική επιβάρυνση ή νεφρική δυσλειτουργία.
Το κρίσιμο σημείο είναι η ταχύτητα με την οποία μπορεί να επιδεινωθεί η κατάσταση σε ορισμένους ασθενείς. Το χανταϊικό καρδιοπνευμονικό σύνδρομο μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να απαιτήσει νοσηλεία, αναπνευστική υποστήριξη ή εντατική παρακολούθηση. Γι’ αυτό η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτης έκθεσης και συμπτωμάτων έχει καθοριστική σημασία.
Γιατί δεν υπάρχει ειδική θεραπεία
Σήμερα η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στην υποστηρικτική φροντίδα. Αυτό σημαίνει παρακολούθηση ζωτικών λειτουργιών, έλεγχο της αναπνευστικής επιβάρυνσης, διαχείριση καρδιακών ή νεφρικών επιπλοκών και, όταν χρειάζεται, νοσηλεία σε μονάδα με δυνατότητα εντατικής υποστήριξης. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι δεν υπάρχει αδειοδοτημένη ειδική αντιική θεραπεία ή εμβόλιο για τη λοίμωξη από χανταϊό, ενώ η έγκαιρη πρόσβαση σε εντατική φροντίδα βελτιώνει την έκβαση, ιδίως σε ασθενείς με καρδιοπνευμονικό σύνδρομο.
Παράλληλα, διεθνώς εξελίσσονται ερευνητικές προσπάθειες για εμβόλια. Σύμφωνα με αναφορές που επικαλούνται το Πανεπιστήμιο του Bath, βρίσκεται σε εξέλιξη ανάπτυξη εμβολίου που έχει δοκιμαστεί εργαστηριακά και σε ζωικά μοντέλα, παρουσιάζοντας ισχυρές ανοσολογικές αποκρίσεις. Πρόκειται, ωστόσο, για ερευνητικό στάδιο και όχι για διαθέσιμο εμβόλιο στην κλινική πράξη.
Τι σημαίνει η απομόνωση των εκτεθειμένων
Η απομόνωση όσων έχουν εκτεθεί δεν σημαίνει ότι ο χανταϊός μεταδίδεται εύκολα στον γενικό πληθυσμό. Σημαίνει ότι, όταν υπάρχει πιθανή έκθεση σε στέλεχος που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο ή όταν δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως ο κίνδυνος, οι αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν κάθε πιθανότητα περαιτέρω μετάδοσης και να παρακολουθήσουν έγκαιρα την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Στο πρόσφατο περιστατικό με το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, βρετανικές αρχές ανέφεραν ότι επιβάτες που πιθανώς εκτέθηκαν θα τεθούν σε απομόνωση και παρακολούθηση, ενώ ο ΠΟΥ έχει συνδέσει την εστία με χανταϊό και με ανάγκη επιτήρησης όσων ήρθαν σε επαφή με πιθανά κρούσματα.
Η πρόληψη παραμένει το βασικό μέτρο
Εφόσον δεν υπάρχει ειδική θεραπεία που εκριζώνει τη λοίμωξη ούτε διαθέσιμο εμβόλιο για την καθημερινή προστασία, η πρόληψη είναι το σημαντικότερο όπλο. Η αποφυγή επαφής με τρωκτικά, η ασφαλής απολύμανση χώρων, η χρήση γαντιών και προστατευτικών μέτρων κατά τον καθαρισμό και η αποφυγή σάρωσης ή ανακίνησης σκόνης σε χώρους με πιθανή μόλυνση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Οι οδηγίες του CDC δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή επαφής με ούρα, περιττώματα, σάλιο και υλικά φωλιάς τρωκτικών, καθώς και στον ασφαλή καθαρισμό μολυσμένων χώρων. Η βασική αρχή είναι ότι δεν πρέπει να σηκώνεται σκόνη από πιθανώς μολυσμένα υλικά, αλλά να προηγείται διαβροχή και απολύμανση.
Η ψυχραιμία και η ετοιμότητα είναι η σωστή απάντηση
Ο χανταϊός δεν είναι νέος ιός και δεν μεταδίδεται με την ευκολία ενός πανδημικού αναπνευστικού ιού. Ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο, ιδίως όταν η διάγνωση καθυστερήσει ή όταν ο ασθενής εκτεθεί σε στέλεχος με υψηλή παθογονικότητα. Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση του κοινού, η προσοχή σε χώρους με τρωκτικά και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση μετά από ύποπτη έκθεση αποτελούν βασικά στοιχεία προστασίας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χανταϊός – Βίντεο από το MV Hondius: Η στιγμή που ανακοινώθηκε ο θάνατος επιβάτη
Θρίλερ με τον χανταϊό σε κρουαζιερόπλοιο – «Δεν το πήραν αρκετά σοβαρά» λέει επιβάτης
