Η κυβέρνηση παρουσίασε ένα αυστηρό πλαίσιο για τα social media των κάτω των 15 ετών, όμως το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει αν η Ευρώπη, οι πλατφόρμες και οι γονείς θα κινηθούν αρκετά γρήγορα ώστε το μέτρο να λειτουργήσει στην πράξη.
Η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε ένα νέο πλαίσιο που προβλέπει απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το σχέδιο, όμως, δεν είναι ένας απλός «ψηφιακός διακόπτης». Είναι μια σύνθετη ευρωπαϊκή, τεχνική και πολιτική εξίσωση που θα κριθεί στην επαλήθευση ηλικίας, στις υποχρεώσεις των πλατφορμών και στη συμμετοχή των γονέων.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία στηρίζεται στο ότι η παρέμβαση δεν γίνεται προληπτικά απέναντι σε έναν θεωρητικό κίνδυνο, αλλά ως απάντηση σε ένα ήδη μετρήσιμο πρόβλημα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει στην απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 από την 1η Ιανουαρίου 2027, επικαλούμενος την αύξηση του άγχους, τα προβλήματα ύπνου και τον εθιστικό σχεδιασμό των πλατφορμών. Η ίδια η κυβέρνηση το εντάσσει σε μια ευρύτερη στρατηγική για την προστασία των ανηλίκων, ενώ η στήριξη της κοινής γνώμης εμφανίζεται ήδη ισχυρή, με περίπου 80% θετική στάση σε πρόσφατη δημοσκόπηση.
Ποιες πλατφόρμες αφορά η ρύθμιση
Το μέτρο δεν αφορά συνολικά το διαδίκτυο, ούτε οποιαδήποτε ψηφιακή υπηρεσία χρησιμοποιούν οι ανήλικοι. Σύμφωνα με το κυβερνητικό πλαίσιο, αφορά υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δηλαδή εφαρμογές ή ιστοσελίδες όπου ο χρήστης δημιουργεί προφίλ, αλληλεπιδρά με άλλους χρήστες και δημοσιεύει περιεχόμενο που βλέπουν τρίτοι, όπως αναρτήσεις, stories, βίντεο, σχόλια και likes. Ενδεικτικά αναφέρονται το Facebook, το Instagram και το TikTok.
Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να ξεχωρίσει τις πλατφόρμες με αλγοριθμικό περιεχόμενο και υψηλή δυναμική εθισμού από υπηρεσίες απλής επικοινωνίας. Στις προηγούμενες δημόσιες τοποθετήσεις του, ο Δημήτρης Παπαστεργίου είχε εξηγήσει ότι στο στόχαστρο μπαίνουν κυρίως πλατφόρμες που βασίζονται σε συνεχή ροή περιεχομένου και εθιστικούς αλγορίθμους, ενώ οι εφαρμογές απλής ανταλλαγής μηνυμάτων δεν αποτελούν τον βασικό στόχο της παρέμβασης. Αυτός ο διαχωρισμός είναι πολιτικά χρήσιμος, αλλά στην πράξη θα είναι και από τα πιο δύσκολα σημεία της εφαρμογής, επειδή πολλές σύγχρονες πλατφόρμες συνδυάζουν messaging, feed, stories και βίντεο στην ίδια υπηρεσία.
Πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη
Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει ότι την επόμενη κιόλας ημέρα της ψήφισης θα «σβήσουν» αυτόματα οι λογαριασμοί των ανηλίκων. Το ίδιο το υπουργικό κείμενο αναγνωρίζει ότι πρόκειται για σύνθετο τεχνικό και ρυθμιστικό ζήτημα που απαιτεί χρόνο, σταδιακή εφαρμογή και συνεργασία με τις ίδιες τις πλατφόρμες. Η κύρια ευθύνη θα βαρύνει τις εταιρείες, οι οποίες θα πρέπει να εγκαταστήσουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε χρήστες κάτω του ορίου. Παράλληλα, το κυβερνητικό σχέδιο μιλά ανοιχτά για «επανεπαλήθευση» ηλικίας όλων των λογαριασμών στην Ελλάδα, ώστε να εντοπιστούν λογαριασμοί με δηλωμένη ηλικία διαφορετική από την πραγματική.
Σε αυτό το σημείο συνδέεται και ο ρόλος του Kids Wallet. Η ελληνική πλευρά το παρουσιάζει ως πρακτικό εργαλείο age verification που μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία της διαδικασίας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κομισιόν έχει ήδη δημοσιεύσει από τον Ιούλιο του 2025 τόσο κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των ανηλίκων υπό το DSA όσο και ένα age-verification blueprint, το οποίο μάλιστα ξεκίνησε πιλοτικά με συμμετοχή της Ελλάδας, μαζί με τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα διαθέτουν το EU Digital Identity Wallet έως το τέλος του 2026. Με άλλα λόγια, η ελληνική πρωτοβουλία δεν κινείται έξω από την ευρωπαϊκή τροχιά· επιχειρεί να πατήσει ακριβώς πάνω της.
Γιατί δεν μπορεί να ισχύσει από αύριο
Το ερώτημα «γιατί όχι τώρα;» έχει νομική απάντηση. Η Ελλάδα δεν λειτουργεί σε θεσμικό κενό, αλλά μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Ενιαίας Αγοράς και του Digital Services Act. Κάθε κράτος-μέλος που θέλει να υιοθετήσει τεχνική ρύθμιση για υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας οφείλει να την κοινοποιήσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του μηχανισμού TRIS. Από τη στιγμή της κοινοποίησης, ανοίγει περίοδος αναστολής τριών μηνών, κατά την οποία το κράτος δεν μπορεί να υιοθετήσει τη ρύθμιση, ώστε να εξεταστεί η συμβατότητά της με το ενωσιακό δίκαιο. Αυτό εξηγεί γιατί η κυβέρνηση τοποθετεί την ψήφιση μέσα στο 2026 και την έναρξη εφαρμογής στην 1η Ιανουαρίου 2027.
Η ανάγκη ευρωπαϊκού συγχρονισμού εξηγεί και γιατί η Αθήνα πιέζει τόσο έντονα για κοινή ευρωπαϊκή λύση. Ο πρωθυπουργός ζήτησε από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενιαία «ψηφιακή ηλικία ενηλικίωσης» στα 15, πανευρωπαϊκή επαλήθευση ηλικίας και εναρμονισμένο μηχανισμό επιβολής κυρώσεων. Η λογική είναι απλή: επειδή οι μεγάλες πλατφόρμες λειτουργούν διασυνοριακά, μια καθαρά εθνική απαγόρευση θα έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα αν δεν υποστηριχθεί από ευρωπαϊκή επιβολή και κοινά τεχνικά πρότυπα.
Τι θα συμβεί μετά την 1η Ιανουαρίου 2027
Αν το σχέδιο προχωρήσει όπως ανακοινώθηκε, από την 1η Ιανουαρίου 2027 παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ελληνικές αρχές θα «κλείνουν» οι ίδιες λογαριασμούς ή πλατφόρμες. Ο κρατικός ρόλος, όπως περιγράφεται στο επίσημο κείμενο, θα είναι εποπτικός: η ΕΕΤΤ ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, μαζί με το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, θα παρακολουθούν τη συμμόρφωση, θα δέχονται καταγγελίες και θα διαβιβάζουν τις υποθέσεις είτε στην αρμόδια αρχή του κράτους όπου είναι εγκατεστημένη η πλατφόρμα είτε, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι κυρώσεις, εφόσον διαπιστωθούν παραβάσεις, μπορεί να είναι πολύ βαριές. Το ελληνικό πλαίσιο παραπέμπει σε πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου, ημερήσια πρόστιμα μέχρι τη συμμόρφωση, περιορισμούς λειτουργίας και παράλληλες κυρώσεις βάσει GDPR όταν τίθενται ζητήματα προσωπικών δεδομένων. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, υπό το DSA, τα πρόστιμα για μεγάλες πλατφόρμες μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
Τι λένε τα επιστημονικά δεδομένα
Το υγειονομικό και αναπτυξιακό επιχείρημα είναι ο πυρήνας της κυβερνητικής πρωτοβουλίας. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία του δικτύου HBSC/WHO δείχνουν ότι η προβληματική χρήση social media στους εφήβους αυξήθηκε από 7% το 2018 σε 11% το 2022, ενώ πάνω από το ένα τρίτο των εφήβων δηλώνει συνεχή διαδικτυακή επαφή με φίλους και άλλους χρήστες. Τα κορίτσια εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά προβληματικής χρήσης social media από τα αγόρια, ενώ στα αγόρια καταγράφεται υψηλότερο problematic gaming.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα κλινικά δεδομένα για την πρώιμη κατοχή smartphone. Ερευνητές του Children’s Hospital of Philadelphia ανέφεραν τον Δεκέμβριο του 2025 ότι η κατοχή smartphone στην πρώιμη εφηβεία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, παχυσαρκίας και ανεπαρκούς ύπνου, ενώ όσο νωρίτερα αποκτά το παιδί smartphone τόσο αυξάνονται οι κίνδυνοι για παχυσαρκία και κακό ύπνο. Αυτές οι διαπιστώσεις δεν αποδεικνύουν ότι «το διαδίκτυο είναι ναρκωτικό», αλλά ενισχύουν το επιχείρημα ότι η υπερβολική ψηφιακή έκθεση σε μικρές ηλικίες δεν είναι ουδέτερη για την ψυχική και σωματική ανάπτυξη.
Το πραγματικό στοίχημα
Το νέο πλαίσιο δεν θα κριθεί από τη σκληρότητα της εξαγγελίας, αλλά από τρία πράγματα: αν η επαλήθευση ηλικίας γίνει αξιόπιστα, αν οι πλατφόρμες υποχρεωθούν όντως να συμμορφωθούν και αν οι γονείς χρησιμοποιήσουν τα εργαλεία που τους δίνονται. Η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι δεν πρόκειται για «ψηφιακή αστυνομία» που αντικαθιστά την οικογένεια. Πρόκειται για ένα κανονιστικό πλαίσιο που επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της ευθύνης από το σπίτι στις πλατφόρμες, χωρίς όμως να μπορεί να πετύχει χωρίς γονική εποπτεία, πολιτική συνέπεια και ευρωπαϊκή συνεργασία. Γι’ αυτό και το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο αν η απαγόρευση θα ψηφιστεί. Είναι αν, όταν φτάσει η 1η Ιανουαρίου 2027, θα υπάρχει ήδη ένας μηχανισμός αρκετά ισχυρός ώστε να εφαρμοστεί στην πράξη και όχι μόνο στα χαρτιά.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Μπλόκο στα social media: Πώς θα λειτουργήσει το νέο σύστημα ελέγχου
Social media κάτω των 15 ετών: Το νέο μέτωπο προστασίας των παιδιών
