Σαφές μήνυμα για το τι είναι –και κυρίως τι δεν είναι– η θεραπευτική πλασμαφαίρεση στέλνει η Α’ Νεφρολογική Κλινική του ΑΠΘ στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης. Η Κλινική υπογραμμίζει ότι πρόκειται για εξειδικευμένη θεραπεία σοβαρών παθήσεων, η οποία απαιτεί νοσοκομειακό περιβάλλον, έμπειρο προσωπικό και συνεχή παρακολούθηση.
Τις αυστηρές προϋποθέσεις υπό τις οποίες πρέπει να διενεργείται η θεραπευτική πλασμαφαίρεση αποσαφηνίζει η Α’ Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο», επιχειρώντας να βάλει τέλος σε παρανοήσεις γύρω από τη συγκεκριμένη ιατρική πράξη.
Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση των τελευταίων ημερών, η Κλινική, η οποία διαθέτει εμπειρία άνω των 40 ετών στην εφαρμογή της μεθόδου, επισημαίνει ότι η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί απλή διαδικασία, δεν πραγματοποιείται για λόγους «ευεξίας» ή αισθητικής και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως θεραπεία που μπορεί να παρέχεται χωρίς αυστηρές νοσοκομειακές προδιαγραφές.
Τι ακριβώς είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση
Η πλασμαφαίρεση αποτελεί εξειδικευμένη μέθοδο εξωσωματικής κυκλοφορίας.
Στόχος της είναι η ταχεία απομάκρυνση από το αίμα παθολογικών ουσιών που βρίσκονται στο πλάσμα και συμμετέχουν άμεσα στην παθογένεια σοβαρών νοσημάτων.
Σε αυτές περιλαμβάνονται αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, παθολογικές πρωτεΐνες και άλλα μακρομόρια.
Κατά τη διαδικασία, το αίμα του ασθενούς περνά από εξωσωματικό κύκλωμα και διαχωρίζεται σε πλάσμα και έμμορφα στοιχεία, δηλαδή ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια.
Το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό αναπλήρωσης, συνήθως φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα ή διάλυμα αλβουμίνης, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία του αίματος επιστρέφουν στον ασθενή.
Σε ορισμένες παθήσεις, η διαδικασία μπορεί παράλληλα να αναπληρώσει φυσιολογικά συστατικά του πλάσματος τα οποία απουσιάζουν ή βρίσκονται σε ανεπαρκή επίπεδα.
Δεν αποτελεί θεραπεία «ευεξίας»
Η Α’ Νεφρολογική Κλινική είναι κατηγορηματική ότι η πλασμαφαίρεση δεν πραγματοποιείται για κοσμητικούς λόγους, «αποτοξίνωση» ή γενικότερη «ευεξία».
Πρόκειται για θεραπευτική παρέμβαση με σαφώς καθορισμένες ιατρικές ενδείξεις, οι οποίες βασίζονται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.
Η μέθοδος χρησιμοποιείται σε σοβαρές νεφρικές, αιματολογικές, νευρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις.
Μπορεί επίσης να εφαρμοστεί σε επιλεγμένους ασθενείς στο πλαίσιο προετοιμασίας για ασύμβατη μεταμόσχευση ή για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων επιπλοκών μετά από μεταμόσχευση νεφρού.
Επομένως, όπως υπογραμμίζει η Κλινική, δεν πρόκειται για θεραπεία που μπορεί να εφαρμόζεται προληπτικά σε υγιείς ανθρώπους χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη.
Γιατί απαιτεί οργανωμένο νοσοκομειακό περιβάλλον
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον χώρο όπου μπορεί να πραγματοποιηθεί η θεραπεία.
Σύμφωνα με την Α’ Νεφρολογική Κλινική, στην Ελλάδα η θεραπευτική πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται σε οργανωμένα τριτοβάθμια νοσοκομεία που διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό.
Συνήθως διενεργείται σε Μονάδες Τεχνητού Νεφρού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε ειδικές Αιματολογικές Μονάδες ή σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης του ασθενούς.
Η Κλινική ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για πράξη που πρέπει να πραγματοποιείται σε απλά εξωτερικά ιατρεία, Κέντρα Υγείας ή δομές χωρίς δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης πιθανών επιπλοκών.
Δεν είναι μία απλή ενδοφλέβια θεραπεία
Η διαδικασία δεν πραγματοποιείται κατά κανόνα μέσω ενός απλού περιφερικού φλεβοκαθετήρα.
Απαιτείται επαρκής αγγειακή προσπέλαση, η οποία συχνά εξασφαλίζεται με κεντρικό φλεβικό καθετήρα.
Η τοποθέτησή του πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένους γιατρούς, όπως νεφρολόγους, αναισθησιολόγους ή χειρουργούς, κάτω από τις προβλεπόμενες συνθήκες ασφάλειας.
Η ίδια η τεχνική διαδικασία προϋποθέτει επίσης συνεχή έλεγχο της αιματικής ροής, των υγρών αναπλήρωσης και της κλινικής κατάστασης του ασθενούς.
Δεν πρέπει να συγχέεται με την αιμοκάθαρση
Η Α’ Νεφρολογική Κλινική επισημαίνει επίσης ότι η πλασμαφαίρεση δεν πρέπει να συγχέεται με την αιμοκάθαρση.
Πρόκειται για διαφορετικές ιατρικές διαδικασίες, με διαφορετικές ενδείξεις και διαφορετικό τρόπο εφαρμογής.
Η χρόνια αιμοκάθαρση μπορεί στην Ελλάδα να πραγματοποιείται και σε εξωνοσοκομειακές Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης, οι οποίες λειτουργούν με συγκεκριμένες θεσμικές προδιαγραφές και εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
Η πλασμαφαίρεση, αντίθετα, αφορά κατά κανόνα σοβαρά και συχνά επείγοντα περιστατικά.
Σπάνια είναι διαδικασία «μπαίνω και φεύγω την ίδια ημέρα»
Ένα ακόμη σημείο που θέλει να αποσαφηνίσει η Κλινική αφορά την εντύπωση ότι η πλασμαφαίρεση μπορεί να πραγματοποιηθεί ως απλή αυθημερόν διαδικασία.
Σύμφωνα με τους νεφρολόγους, αυτό δεν αποτελεί τον κανόνα.
Η πλασμαφαίρεση εφαρμόζεται συνήθως σε νοσηλευόμενους ασθενείς με σοβαρές παθήσεις και πραγματοποιείται σε περισσότερες από μία συνεδρίες.
Ο αριθμός των συνεδριών και η διάρκειά τους εξαρτώνται από τη νόσο, την κλινική κατάσταση του ασθενούς και τα θεραπευτικά πρωτόκολλα που εφαρμόζονται.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η θεραπεία εκτείνεται σε ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες.
Ποιος αποφασίζει ότι χρειάζεται πλασμαφαίρεση
Η απόφαση για τη διενέργεια πλασμαφαίρεσης δεν μπορεί, σύμφωνα με την Κλινική, να αποτελεί προσωπική επιλογή οποιουδήποτε γιατρού ή άλλου επαγγελματία υγείας χωρίς κατάλληλη εμπειρία.
Η ένδειξη τίθεται από ειδικούς γιατρούς που γνωρίζουν τη συγκεκριμένη νόσο και την κλινική κατάσταση του ασθενούς.
Η συνταγογράφηση, η προετοιμασία και η επίβλεψη της διαδικασίας πραγματοποιούνται από ειδικούς νεφρολόγους τριτοβάθμιων νοσοκομείων, ενώ η εκτέλεση απαιτεί νοσηλευτικό προσωπικό με ειδική εκπαίδευση στη μέθοδο και στον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται.
Η εκπαίδευση νέων γιατρών στην πλασμαφαίρεση γίνεται στο πλαίσιο της ειδικότητας της Νεφρολογίας, σε αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά κέντρα.
Οι σοβαρές επιπλοκές που μπορεί να εμφανιστούν
Ιδιαίτερα σαφής είναι η προειδοποίηση της Κλινικής ότι η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί διαδικασία χωρίς κινδύνους.
Κατά τη διάρκεια ή μετά την ολοκλήρωσή της μπορεί να εμφανιστεί υπόταση, δηλαδή σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης.
Μπορούν επίσης να προκύψουν διαταραχές ηλεκτρολυτών, με χαρακτηριστικότερη την υπασβεστιαιμία, καθώς και διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας.
Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστούν αλλεργικές ή ακόμη και αναφυλακτικές αντιδράσεις.
Κίνδυνος αιμορραγίας και διαταραχών πήξης
Επειδή κατά τη διαδικασία απομακρύνεται πλάσμα, μπορεί παράλληλα να επηρεαστούν οι παράγοντες πήξης του αίματος.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγική διάθεση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε αιμορραγία.
Ο κίνδυνος αυτός αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο απαιτείται συνεχής ιατρική και νοσηλευτική παρακολούθηση.
Οι γιατροί πρέπει να μπορούν να αναγνωρίσουν άμεσα κάθε επιπλοκή και να παρέμβουν χωρίς καθυστέρηση.
Γιατί απαιτείται συνεχής παρακολούθηση
Η Α’ Νεφρολογική Κλινική επισημαίνει ότι οι ασθενείς παρακολουθούνται στενά καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.
Η κλινική εικόνα, η αρτηριακή πίεση, οι εργαστηριακές παράμετροι και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες πρέπει να αξιολογούνται συνεχώς.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο η θεραπεία απαιτεί ειδική νοσοκομειακή μονάδα και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή υπηρεσία που παρέχεται χωρίς οργανωμένη υποστήριξη.
Η προειδοποίηση προς τους πολίτες
Το μήνυμα της Α’ Νεφρολογικής Κλινικής προς τους ασθενείς και το κοινό είναι σαφές.
Οι πολίτες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν συναντούν διαφημίσεις, ιστοσελίδες ή πρόσωπα που παρουσιάζουν την πλασμαφαίρεση ως θεραπεία «ευεξίας», αντιγήρανσης, αποτοξίνωσης ή γενικότερα ως υπηρεσία που μπορεί να πραγματοποιηθεί εκτός των αυστηρών ιατρικών προϋποθέσεων.
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, τονίζουν οι ειδικοί, έχει θέση στην Ιατρική όταν υπάρχει σαφής και επιστημονικά τεκμηριωμένη ένδειξη.
Απαιτεί εξατομικευμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο, κατάλληλο εξοπλισμό, τριτοβάθμιο νοσοκομειακό περιβάλλον, εξειδικευμένους γιατρούς και νοσηλευτές και συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς.
Και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη υπηρεσία «wellness».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Γεωργιάδης για πλασμαφαίρεση: Μόνο σε νοσοκομείο γίνεται
Πλασμαφαίρεση: Η θεραπεία στο επίκεντρο μετά τον θάνατο Μαζωνάκη
