Η πικροδάφνη αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα φυτά σε δρόμους, σχολεία και πάρκα της Ελλάδας. Παρά την εντυπωσιακή της εμφάνιση, επιστήμονες προειδοποιούν ότι περιέχει ισχυρές τοξικές ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά και να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση.
Η πικροδάφνη (Nerium oleander) θεωρείται ένα από τα πιο διαδεδομένα καλλωπιστικά φυτά στη Μεσόγειο. Παρά την αισθητική της αξία και την ανθεκτικότητά της, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι πρόκειται για ένα από τα πιο τοξικά φυτά που συναντώνται σε δημόσιους χώρους.
Οι πρόσφατες συστάσεις των υγειονομικών αρχών επαναφέρουν στο προσκήνιο έναν υπαρκτό αλλά συχνά υποτιμημένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε χώρους όπου βρίσκονται παιδιά, όπως σχολεία, παιδικές χαρές και πάρκα.
Το φυτό που υπάρχει σχεδόν παντού στην Ελλάδα
Η πικροδάφνη είναι αειθαλής θάμνος με χαρακτηριστικά ροζ ή λευκά άνθη και μακριά στενά φύλλα. Χρησιμοποιείται ευρέως σε δρόμους, πλατείες, σχολικές αυλές και χώρους πρασίνου, κυρίως λόγω της αντοχής της στην ξηρασία και τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ωστόσο, το ίδιο φυτό που λειτουργεί ως διακοσμητικό στοιχείο στο αστικό τοπίο περιέχει ισχυρές τοξικές ουσίες. Η επιστημονική βιβλιογραφία κατατάσσει την πικροδάφνη ανάμεσα στα πιο επικίνδυνα φυτά για τον άνθρωπο.
Τοξικές ουσίες που επηρεάζουν την καρδιά
Όλα τα μέρη του φυτού – φύλλα, άνθη, μίσχοι και χυμός – περιέχουν καρδιακές γλυκοσίδες, με σημαντικότερη την ολεανδρίνη.
Οι ουσίες αυτές δρουν άμεσα στο καρδιαγγειακό σύστημα και επηρεάζουν τον ρυθμό της καρδιάς. Η τοξικότητα της πικροδάφνης συγκρίνεται συχνά με αυτήν της δακτυλίτιδας, μιας ουσίας που χρησιμοποιείται σε φαρμακευτικά σκευάσματα για καρδιακές παθήσεις αλλά σε πολύ αυστηρά ελεγχόμενες δόσεις.
Σε περίπτωση έκθεσης ή κατάποσης, ακόμη και μικρή ποσότητα μπορεί να προκαλέσει:
-
σοβαρές καρδιακές αρρυθμίες
-
έντονη βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία
-
διαταραχές αγωγιμότητας της καρδιάς
-
αιφνίδιο καρδιακό θάνατο σε βαριές περιπτώσεις
Γιατί τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο
Τα παιδιά θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα σε τέτοιες τοξικές ουσίες. Το χαμηλότερο σωματικό βάρος σημαίνει ότι ακόμη και μικρή ποσότητα φυτικού υλικού μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή δηλητηρίαση.
Η κατάποση ενός φύλλου ή η επαφή με τον γαλακτώδη χυμό του φυτού μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα μέσα σε λίγες ώρες.
Παράλληλα, ο καπνός από την καύση κλαδιών πικροδάφνης μπορεί επίσης να μεταφέρει τοξικές ουσίες, δημιουργώντας κίνδυνο ακόμη και χωρίς άμεση επαφή με το φυτό.
Συμπτώματα δηλητηρίασης από πικροδάφνη
Η δηλητηρίαση συνήθως εκδηλώνεται μέσα σε 1–2 ώρες μετά την έκθεση.
Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
-
ναυτία και επίμονους εμέτους
-
διάρροια και έντονο κοιλιακό άλγος
-
καρδιακές αρρυθμίες ή διαταραχές παλμού
-
σύγχυση ή υπνηλία
-
επιληπτικές κρίσεις σε σοβαρές περιπτώσεις
-
δερματικούς ερεθισμούς μετά από επαφή με τον χυμό
Η ιατρική αντιμετώπιση επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση του καρδιακού ρυθμού και στην υποστηρικτική θεραπεία.
Πικροδάφνη και δημόσια υγεία: το ζήτημα των σχολικών αυλών
Η παρουσία πικροδάφνης σε χώρους όπου κινούνται παιδιά έχει αρχίσει να απασχολεί όλο και περισσότερο τις αρχές δημόσιας υγείας.
Η διεθνής βιβλιογραφία καταγράφει περιστατικά δηλητηρίασης τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες, κυρίως λόγω κατάποσης φύλλων ή χρήσης κλαδιών σε φωτιά.
Για τον λόγο αυτό, πολλοί ειδικοί προτείνουν την αντικατάσταση της πικροδάφνης με μη τοξικά καλλωπιστικά φυτά σε σχολεία και παιδικές χαρές.
Τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση έκθεσης
Σε περίπτωση υποψίας επαφής ή κατάποσης πικροδάφνης απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Οι βασικές οδηγίες πρώτων βοηθειών περιλαμβάνουν:
-
άμεση επικοινωνία με το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210 7793777)
-
πλύσιμο του δέρματος με νερό και σαπούνι σε περίπτωση επαφής
-
ξέπλυμα του στόματος με άφθονο νερό
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει να προκαλείται εμετός, καθώς μπορεί να επιδεινώσει τις καρδιακές επιπλοκές.
Ένα φυτό που απαιτεί ενημέρωση και προσοχή
Η πικροδάφνη δεν αποτελεί νέο κίνδυνο. Ωστόσο, η ευρεία παρουσία της σε δημόσιους χώρους σημαίνει ότι η ενημέρωση του κοινού παραμένει κρίσιμη.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η γνώση των κινδύνων και η σωστή διαχείριση των φυτών σε σχολεία και χώρους πρασίνου μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο δηλητηριάσεων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Δημόσια Υγεία σε μετάβαση: Τα 16 έργα που αλλάζουν τον ΕΟΔΥ
Τα φυτά που «ναρκώνουν» το στρες και φέρνουν ύπνο
