Μια από τις σημαντικότερες νέες υποδομές προηγμένων θεραπειών του ΕΣΥ εγκαινιάζεται σήμερα, Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου, στο Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» της Θεσσαλονίκης. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, παρουσία του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, εγκαινιάζει τη νέα πτέρυγα Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών, η οποία φιλοδοξεί να αυξήσει έως και 50% τη δυναμικότητα μεταμοσχεύσεων και προηγμένων κυτταρικών θεραπειών.
Ένα νέο κεφάλαιο για τις κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες στην Ελλάδα ανοίγει στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου», με τα εγκαίνια της νέας πτέρυγας της Αιματολογικής Κλινικής, μιας υποδομής που σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τόσο τη θεραπεία ασθενών με σοβαρές αιματολογικές κακοήθειες όσο και την ανάπτυξη της έρευνας σε θεραπείες αιχμής.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα της επίσκεψης του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρεθεί το απόγευμα της Παρασκευής στο «Παπανικολάου» για τα εγκαίνια της νέας εγκατάστασης, παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας και του υπουργού Άδωνι Γεωργιάδη. Η τελετή έχει προγραμματιστεί για τις 19:00 και εντάσσεται στο πρόγραμμα του πρωθυπουργού πριν από την έναρξη της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Η σημασία του έργου, ωστόσο, υπερβαίνει κατά πολύ την παράδοση ενός νέου νοσοκομειακού κτιρίου. Η νέα πτέρυγα δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι ασθενείς από τη Βόρεια Ελλάδα, την υπόλοιπη χώρα αλλά και την Κύπρο να έχουν πρόσβαση σε εξαιρετικά εξειδικευμένες θεραπείες, μειώνοντας την ανάγκη μετακίνησής τους προς άλλα κέντρα ή στο εξωτερικό.
Ένα έργο 13,36 εκατ. ευρώ για θεραπείες αιχμής
Το νέο κτίριο χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με συμβατικό τίμημα περίπου 13,36 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η συνολική επιφάνειά του φτάνει τα 2.507,95 τετραγωνικά μέτρα και αναπτύσσεται σε τρεις υπέργειους ορόφους. Στους χώρους του συγκεντρώνονται κρίσιμες εργαστηριακές και κλινικές λειτουργίες οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν κατανεμημένες σε διαφορετικά σημεία του νοσοκομείου.
Η δημιουργία του νέου κτιρίου είχε ήδη ενταχθεί από το 2021 στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε αναφερθεί επανειλημμένα στη σημασία της επένδυσης για την ανάπτυξη κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών στο «Παπανικολάου». Το 2023 είχε χαρακτηρίσει τις συγκεκριμένες θεραπείες ως «το μέλλον της ιατρικής», υπογραμμίζοντας τον ρόλο του νοσοκομείου στην καινοτομία.
Όλα τα κρίσιμα εργαστήρια σε έναν ενιαίο χώρο
Στη νέα πτέρυγα μεταφέρονται και συγκεντρώνονται το Εργαστήριο Μοριακής Αιματολογίας, τα Εργαστήρια Γονιδιακής και Κυτταρικής Θεραπείας, Κυτταρογενετικής, Κυτταρομορφολογίας και Κυτταρομετρίας Ροής, η Δημόσια Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος, η Βιοτράπεζα και οι υποδομές κλινικών μελετών.
Πρόκειται για εργαστήρια που δεν εξυπηρετούν μόνο τη συγκεκριμένη Αιματολογική Κλινική, αλλά υποστηρίζουν διαγνωστικά περιστατικά αιματολογικών κακοηθειών και μεταμοσχευτικά προγράμματα από ευρύτερο δίκτυο νοσοκομείων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ερευνητική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη Συντονίστρια Διευθύντρια της Αιματολογικής Κλινικής, Ιωάννα Σακελλάρη, στο Εργαστήριο Κλινικών Μελετών βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη περίπου 40 ενεργές μελέτες, στοιχείο που ενισχύει τον ρόλο του «Παπανικολάου» όχι μόνο ως θεραπευτικού αλλά και ως ερευνητικού κέντρου.
Έντεκα νέες κλίνες για μεταμοσχεύσεις και προηγμένες θεραπείες
Η μεγαλύτερη άμεση κλινική αλλαγή αφορά την επέκταση της Μονάδας Μεταμόσχευσης Αιμοποιητικών Κυττάρων.
Στον δεύτερο όροφο του νέου κτιρίου προβλέπονται 11 επιπλέον κλίνες, οι οποίες αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά τη δυνατότητα νοσηλείας ασθενών που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ή προηγμένες κυτταρικές θεραπείες.
Η εκτίμηση της Αιματολογικής Κλινικής είναι ότι, όταν οι νέες κλίνες αναπτυχθούν πλήρως, η δυναμικότητα στις μεταμοσχεύσεις και στις καινοτόμες θεραπείες θα μπορεί να αυξηθεί περίπου κατά 30% έως 50%.
Η αύξηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα κέντρο που ήδη λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ασθενείς από ολόκληρη τη χώρα.
Το μεγαλύτερο μεταμοσχευτικό κέντρο της χώρας
Η Μονάδα Μεταμόσχευσης Αιμοποιητικών Κυττάρων του «Παπανικολάου» έχει ιστορία άνω των τεσσάρων δεκαετιών.
Η πρώτη μεταμόσχευση πραγματοποιήθηκε το 1985 και έκτοτε η μονάδα έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο μεταμοσχευτικό κέντρο αιμοποιητικών κυττάρων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που παρουσίασε η διεύθυνση της Κλινικής, έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά περίπου 2.900 μεταμοσχεύσεις, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια διενεργούνται περίπου 152 αυτόλογες και αλλογενείς μεταμοσχεύσεις ετησίως.
Η επίσημη ιστοσελίδα της Αιματολογικής Κλινικής καταγράφει επίσης τη μακρά εμπειρία του κέντρου σε αυτόλογες και αλλογενείς μεταμοσχεύσεις και στην εφαρμογή σύγχρονων κυτταρικών θεραπειών σε ασθενείς με κακοήθη και μη κακοήθη αιματολογικά νοσήματα.
Το «Παπανικολάου» και οι CAR-T θεραπείες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εμπειρία της μονάδας στις θεραπείες CAR-T, μία από τις πλέον προηγμένες μορφές εξατομικευμένης ανοσοθεραπείας.
Στη συγκεκριμένη θεραπεία λαμβάνονται Τ-λεμφοκύτταρα από τον ίδιο τον ασθενή και τροποποιούνται έτσι ώστε να εκφράζουν έναν ειδικό χιμαιρικό αντιγονικό υποδοχέα. Τα κύτταρα επαναχορηγούνται στη συνέχεια στον ασθενή με στόχο να αναγνωρίζουν και να καταστρέφουν συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα.
Στο «Παπανικολάου» οι CAR-T θεραπείες εφαρμόζονται κυρίως σε ασθενείς με ανθεκτικά ή υποτροπιάζοντα λεμφώματα και λευχαιμίες, ενώ οι θεραπευτικές ενδείξεις διευρύνονται σταδιακά.
Σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία της Κλινικής, το κέντρο έχει πραγματοποιήσει συνολικά 113 προηγμένες κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, μεταξύ των οποίων και δύο γονιδιακές θεραπείες σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία, οι οποίοι κατέστη δυνατό να απαλλαγούν από τις τακτικές μεταγγίσεις.
Νέες ενδείξεις για μυέλωμα και προοπτική στα αυτοάνοσα
Η επέκταση της υποδομής έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι θεραπευτικές εφαρμογές των CAR-T διευρύνονται διεθνώς.
Σύμφωνα με τη διεύθυνση της Αιματολογικής Κλινικής, εντός του 2026 προγραμματίζονται, στο πλαίσιο κλινικής δοκιμής, κυτταρικές θεραπείες με εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα και για ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα.
Παράλληλα, εξετάζεται η συμμετοχή σε κλινικές μελέτες που θα διερευνήσουν τη χρήση CAR-T και σε σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα, ένα νέο πεδίο εφαρμογής της τεχνολογίας που βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της διεθνούς έρευνας.
Ο επόμενος στόχος: CAR-T που θα παράγονται μέσα στο νοσοκομείο
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα επόμενα βήματα αφορά την in-house παραγωγή κυτταρικών προϊόντων.
Εδώ απαιτείται μια σημαντική διευκρίνιση: η παραγωγή των κυτταρικών προϊόντων δεν θα πραγματοποιείται μέσα στη νέα πτέρυγα που εγκαινιάζεται, αλλά στην υφιστάμενη Μονάδα Γονιδιακής και Κυτταρικής Θεραπείας, η οποία στεγάζεται στο πειραματικό κτίριο του νοσοκομείου.
Η μονάδα λειτουργεί σε συνθήκες GMP – Good Manufacturing Practice και, σύμφωνα με την επίσημη Αιματολογική Κλινική, διαθέτει άδεια του ΕΟΦ για παραγωγή υπό έρευνα Φαρμακευτικών Προϊόντων Προηγμένων Θεραπειών για χρήση στον άνθρωπο.
Η ομάδα του νοσοκομείου έχει ήδη παράξει CAR-T προϊόντα και έχει περάσει σχετική επιθεώρηση από τον ΕΟΦ. Για τις αρχές του 2027 προβλέπεται η έναρξη κλινικής μελέτης για in-house CAR-T σε ασθενείς με ανθεκτικό λέμφωμα, με επιστημονικά υπεύθυνη την Ευαγγελία Γιαννάκη.
Γιατί η in-house παραγωγή μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Η δυνατότητα παραγωγής κυτταρικών προϊόντων μέσα σε ένα δημόσιο νοσοκομείο έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο επιστημονικά όσο και οικονομικά.
Οι εμπορικές CAR-T θεραπείες αποτελούν εξαιρετικά σύνθετα εξατομικευμένα φαρμακευτικά προϊόντα. Η διαδικασία περιλαμβάνει συλλογή των κυττάρων του ασθενούς, αποστολή τους σε εξειδικευμένο κέντρο παραγωγής, γενετική τροποποίηση, ποιοτικό έλεγχο και επιστροφή του τελικού προϊόντος στο νοσοκομείο.
Η ανάπτυξη in-house παραγωγής μπορεί να συντομεύσει ορισμένα στάδια αυτής της διαδικασίας και, σύμφωνα με την Αιματολογική Κλινική, να μειώσει σημαντικά το κόστος, διευρύνοντας δυνητικά την πρόσβαση περισσότερων ασθενών σε θεραπείες που σήμερα χαρακτηρίζονται από υψηλή πολυπλοκότητα και κόστος.
Για το ελληνικό σύστημα υγείας, η δυνατότητα αυτή έχει επιπλέον στρατηγική σημασία: δημιουργεί εγχώρια τεχνογνωσία σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες κατηγορίες προηγμένων θεραπευτικών προϊόντων.
Η νέα πτέρυγα δεν θα λειτουργήσει πλήρως από την πρώτη ημέρα
Τα εγκαίνια του νέου κτιρίου δεν σημαίνουν ότι από την πρώτη ημέρα θα λειτουργούν όλες οι νέες κλίνες.
Τα εργαστήρια έχουν ήδη αρχίσει να μεταφέρονται και να λειτουργούν στη νέα εγκατάσταση, όμως για την πλήρη ανάπτυξη της μονάδας νοσηλείας απαιτείται πρόσθετο προσωπικό.
Τον Αύγουστο εγκρίθηκαν 88 θέσεις επικουρικού προσωπικού για το Νοσοκομείο «Παπανικολάου», από τις οποίες οι 53 αφορούν ειδικά το νέο Κτίριο Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών. Οι θέσεις αφορούν μεταξύ άλλων ιατρούς, βιολόγους, νοσηλευτές, τεχνολογικό και λοιπό προσωπικό.
Η σταδιακή στελέχωση αναμένεται προς το τέλος του έτους και αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για να τεθούν σε πλήρη λειτουργία οι 11 νέες κλίνες.
Επομένως, η πραγματική αύξηση της θεραπευτικής δυναμικότητας κατά 30%-50% θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την ταχύτητα με την οποία θα ολοκληρωθεί η στελέχωση της νέας δομής.
Περισσότερος χώρος και για τους ασθενείς που δεν νοσηλεύονται
Η λειτουργία της νέας πτέρυγας επιφέρει και μια δεύτερη, λιγότερο εμφανή αλλά σημαντική αλλαγή.
Η μεταφορά των εξειδικευμένων εργαστηρίων απελευθερώνει χώρους στο κτίριο «Στοργή», όπου στεγάζεται η υφιστάμενη Αιματολογική Κλινική. Οι χώροι αυτοί μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της ημερήσιας νοσηλείας και των εξωτερικών ιατρείων.
Η Κλινική δέχεται σήμερα περίπου 100 έως 120 ασθενείς ημερησίως, με περίπου 25.000 προσελεύσεις ετησίως, γεγονός που καταδεικνύει την πίεση που ασκείται στις υφιστάμενες υποδομές.
Παράλληλα, η μεταφορά της Δημόσιας Τράπεζας Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος απελευθερώνει επιπλέον χώρο για την επέκταση των εγκαταστάσεων συλλογής μοσχευμάτων και κυτταρικών προϊόντων.
Από μια επιστολή ασθενούς στο νέο κτίριο
Το έργο έχει και μια ενδιαφέρουσα ιστορική διαδρομή.
Σύμφωνα με τη διεύθυνση της Αιματολογικής Κλινικής, το 2019 ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε λάβει επιστολή από ασθενή, στην οποία γινόταν αναφορά αφενός στο υψηλό επιστημονικό επίπεδο της Μονάδας και αφετέρου στις σημαντικές ελλείψεις χώρου που περιόριζαν την περαιτέρω ανάπτυξή της.
Ακολούθησε επικοινωνία του πρωθυπουργού με τον τότε διευθυντή της Κλινικής, Αχιλλέα Αναγνωστόπουλο, ο οποίος επί χρόνια υποστήριζε την ανάγκη δημιουργίας νέου κτιρίου. Τον Μάιο του 2021 ανακοινώθηκε η ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Πέντε χρόνια αργότερα, η υποδομή περνά πλέον από τη φάση της κατασκευής στη σταδιακή κλινική λειτουργία.
Ένας κόμβος προηγμένων θεραπειών για τη Βόρεια Ελλάδα
Η νέα πτέρυγα ενισχύει τη θέση της Θεσσαλονίκης στον χάρτη των προηγμένων θεραπειών.
Το «Παπανικολάου» ήδη εξυπηρετεί ασθενείς από μεγάλο μέρος της Βόρειας Ελλάδας και άλλες περιοχές της χώρας. Με την ανάπτυξη των πρόσθετων κλινών και τη διεύρυνση των θεραπευτικών ενδείξεων, ο στόχος είναι να περιοριστούν οι παραπομπές ασθενών σε άλλα ελληνικά κέντρα ή στο εξωτερικό και να αυξηθεί η πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες κοντύτερα στον τόπο κατοικίας τους.
Η δυνατότητα αυτή αφορά ιδιαίτερα ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες που έχουν εξαντλήσει προηγούμενες θεραπευτικές επιλογές και για τους οποίους οι κυτταρικές ή γονιδιακές θεραπείες μπορούν να αποτελέσουν μια νέα θεραπευτική ευκαιρία.
Από το κτίριο στην πραγματική κλινική αξιοποίηση
Το μεγάλο στοίχημα μετά τα εγκαίνια είναι πλέον η πλήρης αξιοποίηση της επένδυσης.
Οι υποδομές έχουν ολοκληρωθεί, τα εργαστήρια μεταφέρονται, η επιστημονική τεχνογνωσία υπάρχει και η κλινική διαθέτει ήδη πολυετή εμπειρία στις μεταμοσχεύσεις και στις προηγμένες κυτταρικές θεραπείες.
Η επόμενη φάση θα κριθεί από τη στελέχωση, την ενεργοποίηση των 11 νέων κλινών, την αύξηση του αριθμού των θεραπειών και την επιτυχή ανάπτυξη των προγραμμάτων in-house παραγωγής.
Εφόσον τα βήματα αυτά ολοκληρωθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το «Γ. Παπανικολάου» μπορεί να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο σε εθνικό κέντρο αναφοράς για μεταμοσχεύσεις, CAR-T και προηγμένες κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, με ταυτόχρονο όφελος για τους ασθενείς, την έρευνα και τη δυνατότητα του δημόσιου συστήματος υγείας να αναπτύσσει τεχνολογία υψηλής εξειδίκευσης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
«Δώρα ζωής» από 59χρονο που απεβίωσε στη ΜΕΘ του «Παπανικολάου»
Παπανικολάου και Ιπποκράτειο στο Δίκτυο κλινικών μελετών για την Κυστική Ίνωση
