Ο πνιγμός αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου για τα παιδιά κάτω των 5 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ τα περιστατικά αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τραγωδία μπορεί να συμβεί αθόρυβα, μέσα σε λίγα λεπτά, ακόμη και όταν ενήλικοι βρίσκονται κοντά στο παιδί.
Το καλοκαίρι του 2018, η Μόργκαν Μίλερ βρισκόταν με τα παιδιά της στο σπίτι μιας γειτονικής οικογένειας, στην Κομητεία Όραντζ της Καλιφόρνιας.
Η πεντάχρονη κόρη της οικογένειας, ο τρίχρονος θετός γιος της και η μόλις 19 μηνών Έμι έπαιζαν σε απόσταση μικρότερη των πέντε μέτρων από τους ενηλίκους.
Ξαφνικά, επικράτησε ησυχία. Η Μίλερ διέκοψε τη συζήτηση, σηκώθηκε και αναζήτησε τη μικρή της κόρη. Λίγες στιγμές αργότερα βρήκε την Έμι να επιπλέει στην πισίνα.
Βούτηξε αμέσως, την έβγαλε από το νερό και ξεκίνησε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση. Το παιδί μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, αλλά πέθανε την επόμενη ημέρα. Οι γιατροί εξήγησαν στην οικογένεια ότι ο εγκέφαλός της είχε στερηθεί οξυγόνο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η οικογένεια της πρώην επαγγελματία αθλήτριας βόλεϊ και του Ολυμπιονίκη σκι Μπόντε Μίλερ μετέτρεψε έκτοτε την προσωπική της τραγωδία σε εκστρατεία ενημέρωσης για την ασφάλεια των παιδιών στο νερό.
Η ιστορία της Έμι, ωστόσο, δεν αποτελεί ένα σπάνιο ή μεμονωμένο περιστατικό.
Αυξάνονται οι παιδικοί πνιγμοί
Ο πνιγμός αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου για τα παιδιά κάτω των 5 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι θάνατοι παιδιών από πνιγμό αυξήθηκαν αισθητά μέσα σε λίγα χρόνια.
Το 2019 καταγράφηκαν 756 θάνατοι, ενώ το 2024, το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπήρχαν πλήρη δεδομένα, ο αριθμός αυξήθηκε στους 865.
Η άνοδος προκαλεί έντονο προβληματισμό στους παιδιάτρους, καθώς είχε προηγηθεί μια μακρά περίοδος σταδιακής μείωσης των παιδικών πνιγμών.
Οι ειδικοί εξετάζουν πολλούς παράγοντες που ενδέχεται να συνέβαλαν στην αντιστροφή της τάσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διακοπή των μαθημάτων κολύμβησης κατά την πανδημία, η περιορισμένη πρόσβαση σε πισίνες και προγράμματα εκπαίδευσης, καθώς και η αύξηση του χρόνου που περνούσαν τα παιδιά στο σπίτι.
Ήδη από το 2020, παιδίατροι είχαν προειδοποιήσει ότι η αναστολή των μαθημάτων κολύμβησης θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την ασφάλεια των παιδιών στο νερό.
Παράλληλα, η παραμονή περισσότερων οικογενειών στο σπίτι αύξησε την έκθεση των παιδιών σε ιδιωτικές πισίνες, φουσκωτές δεξαμενές, μπανιέρες και άλλα σημεία με νερό.
Οι περισσότεροι πνιγμοί μπορούν να προληφθούν
Παρά την αύξηση των θανάτων, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ένα μεγάλο μέρος των περιστατικών θα μπορούσε να είχε αποτραπεί.
Η πρόληψη δεν βασίζεται σε ένα μόνο μέτρο. Απαιτεί πολλά και διαδοχικά επίπεδα προστασίας, τα οποία πρέπει να λειτουργούν παράλληλα.
Η στενή επίβλεψη, τα μαθήματα κολύμβησης, η ασφαλής περίφραξη των πισινών, η χρήση σωσιβίων και η γνώση καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι κανένα από αυτά τα μέτρα δεν μπορεί από μόνο του να εγγυηθεί την ασφάλεια ενός παιδιού.
Ένα παιδί που γνωρίζει κολύμβηση μπορεί να πανικοβληθεί. Ένας φράχτης μπορεί να μείνει ανοιχτός. Ένα σωσίβιο μπορεί να μην έχει εφαρμοστεί σωστά. Ένας ναυαγοσώστης μπορεί να παρακολουθεί πολλά άτομα ταυτόχρονα.
Για τον λόγο αυτό, οι γονείς πρέπει να δημιουργούν ένα ολόκληρο σύστημα προστασίας γύρω από το παιδί.
Ο πνιγμός συμβαίνει συνήθως αθόρυβα
Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις αφορά τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται ο πνιγμός.
Στις ταινίες, ένας άνθρωπος που κινδυνεύει στο νερό φωνάζει, κουνά τα χέρια του και δημιουργεί έντονο πιτσίλισμα. Στην πραγματικότητα, ο πνιγμός συμβαίνει συχνά αθόρυβα.
Ένα παιδί που δυσκολεύεται να παραμείνει στην επιφάνεια χρησιμοποιεί όλη την ενέργειά του για να αναπνεύσει. Συνήθως δεν μπορεί να φωνάξει ούτε να κουνήσει τα χέρια του για να ζητήσει βοήθεια.
Μπορεί να φαίνεται ότι στέκεται κάθετα μέσα στο νερό, ότι ανεβοκατεβαίνει ή ότι προσπαθεί να ανέβει μια αόρατη σκάλα.
Σε άλλες περιπτώσεις, το παιδί παραμένει ακίνητο, με το κεφάλι χαμηλά και το στόμα κοντά στην επιφάνεια.
Αυτή η σχεδόν αθόρυβη εικόνα εξηγεί γιατί ένας πνιγμός μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν άλλοι άνθρωποι βρίσκονται στην πισίνα ή σε πολύ μικρή απόσταση.
Το επικίνδυνο κενό στην επίβλεψη
Η έλλειψη ουσιαστικής επίβλεψης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου.
Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια στο Νερό των ΗΠΑ, η ανεπαρκής επίβλεψη συνδέεται με σχεδόν τα τρία τέταρτα των θανάτων από πνιγμό σε παιδιά ηλικίας έως 14 ετών.
Το πρόβλημα δεν εμφανίζεται μόνο όταν ένας ενήλικος απουσιάζει. Συχνά δημιουργείται όταν πολλοί άνθρωποι βρίσκονται στον ίδιο χώρο και ο καθένας πιστεύει ότι κάποιος άλλος παρακολουθεί το παιδί.
Η οικογένεια Λέοναρντ βίωσε μια τέτοια τραγωδία το 1989.
Κατά τη διάρκεια ενός οικογενειακού πάρτι, η μητέρα ετοίμαζε την τούρτα γενεθλίων στην κουζίνα, ενώ ο πατέρας διακοσμούσε τον χώρο δίπλα στην πισίνα μαζί με συγγενείς.
Η μητέρα πίστευε ότι ο πατέρας πρόσεχε τον 21 μηνών γιο τους, Στιούι. Ο πατέρας θεωρούσε ότι το παιδί βρισκόταν μέσα στο σπίτι με τη μητέρα του.
Μέσα σε λίγα λεπτά, ο Στιούι βρέθηκε μπρούμυτα στην πισίνα και αργότερα πέθανε.
Η οικογένεια δημιούργησε στη συνέχεια έναν οργανισμό για την εκπαίδευση των παιδιών στην ασφάλεια στο νερό.
Ένας συγκεκριμένος ενήλικος πρέπει να παρακολουθεί το παιδί
Οι ειδικοί προτείνουν τον ορισμό ενός συγκεκριμένου «παρατηρητή νερού» κάθε φορά που παιδιά βρίσκονται μέσα ή κοντά σε πισίνα, θάλασσα, λίμνη ή ποτάμι.
Το άτομο αυτό πρέπει να γνωρίζει ότι έχει αποκλειστικά την ευθύνη της επίβλεψης.
Δεν πρέπει να χρησιμοποιεί το κινητό τηλέφωνο, να διαβάζει, να μαγειρεύει, να συζητά απορροφημένο ή να καταναλώνει αλκοόλ.
Σε μια μεγάλη οικογενειακή συγκέντρωση, οι ενήλικοι μπορούν να αλλάζουν βάρδιες. Η αλλαγή, όμως, πρέπει να γίνεται ξεκάθαρα και όχι με υποθέσεις.
Η φράση «τώρα προσέχεις εσύ» μπορεί να αποτρέψει το επικίνδυνο κενό κατά το οποίο όλοι θεωρούν ότι κάποιος άλλος επιβλέπει το παιδί.
Για τα μικρά παιδιά, ο ενήλικος πρέπει να βρίσκεται τόσο κοντά ώστε να μπορεί να τα αγγίξει αμέσως.
Η παρουσία ναυαγοσώστη δεν καταργεί την ανάγκη γονικής επίβλεψης. Ο ναυαγοσώστης παρακολουθεί ολόκληρο τον χώρο, ενώ ο γονέας πρέπει να έχει την προσοχή του στραμμένη στο συγκεκριμένο παιδί.
Η περίφραξη της πισίνας σώζει ζωές
Η ασφαλής περίφραξη αποτελεί ένα από τα αποτελεσματικότερα μέτρα πρόληψης.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, ένας κατάλληλος φράχτης μπορεί να αποτρέψει περισσότερους από τους μισούς πνιγμούς μικρών παιδιών σε πισίνες.
Η περίφραξη πρέπει να καλύπτει και τις τέσσερις πλευρές της πισίνας και να τη διαχωρίζει πλήρως από το σπίτι και τον υπόλοιπο κήπο.
Ο φράχτης πρέπει να έχει ύψος τουλάχιστον 1,20 μέτρα, χωρίς ανοίγματα από τα οποία μπορεί να περάσει ή να σκαρφαλώσει ένα παιδί.
Η πόρτα πρέπει να κλείνει και να ασφαλίζει αυτόματα. Ο μηχανισμός κλειδώματος πρέπει να βρίσκεται σε σημείο που δεν μπορεί να φτάσει ένα μικρό παιδί.
Οι συναγερμοί στις πόρτες ή στην επιφάνεια του νερού μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη προστασία. Δεν αντικαθιστούν, όμως, ούτε την περίφραξη ούτε τη συνεχή επίβλεψη.
Τα μπρατσάκια δεν προστατεύουν από τον πνιγμό
Τα φουσκωτά μπρατσάκια, τα στρώματα και τα παιχνίδια επίπλευσης δεν αποτελούν εξοπλισμό ασφαλείας.
Μπορούν να ξεφουσκώσουν, να γλιστρήσουν από το σώμα ή να αναποδογυρίσουν. Παράλληλα, δημιουργούν συχνά μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας τόσο στο παιδί όσο και στους γονείς.
Ένα παιδί που χρησιμοποιεί συστηματικά μπρατσάκια μπορεί να πιστέψει ότι γνωρίζει να κολυμπά ανεξάρτητα, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι παραμένει στην επιφάνεια χάρη στο βοήθημα.
Όταν οι συνθήκες το απαιτούν, τα παιδιά πρέπει να φορούν κατάλληλο και σωστά εφαρμοσμένο σωσίβιο.
Η χρήση σωσιβίου είναι ιδιαίτερα σημαντική σε σκάφη, λίμνες, ποτάμια και θάλασσες, όπου τα ρεύματα, τα κύματα και η περιορισμένη ορατότητα αυξάνουν τον κίνδυνο.
Πότε πρέπει να ξεκινούν τα μαθήματα κολύμβησης
Τα μαθήματα κολύμβησης αποτελούν σημαντικό μέρος της πρόληψης.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι πολλά παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν οργανωμένα μαθήματα μετά την ηλικία του ενός έτους.
Η απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σωματική και αναπτυξιακή ετοιμότητα του παιδιού, τη συναισθηματική του ωριμότητα και τη συχνότητα με την οποία βρίσκεται κοντά στο νερό.
Η εξοικείωση μπορεί να αρχίσει νωρίτερα, μέσα από ασφαλή και οργανωμένα προγράμματα με τη συμμετοχή του γονέα.
Η Ράιαν Λέοναρντ, διευθύντρια του οικογενειακού οργανισμού Stewie the Duck Swim School, υποστηρίζει ότι η επαφή με το νερό ακόμη και από την ηλικία των έξι μηνών μπορεί να βοηθήσει τα βρέφη να αισθανθούν μεγαλύτερη άνεση.
Τα παιδιά μπορούν να μάθουν σταδιακά να βρέχουν το πρόσωπό τους, να επιπλέουν και να μην πανικοβάλλονται όταν βρίσκονται μέσα στο νερό.
Ωστόσο, η γνώση κολύμβησης δεν καθιστά ένα παιδί «ασφαλές από πνιγμό».
Ακόμη και ένας ικανός μικρός κολυμβητής χρειάζεται συνεχή επίβλεψη.
Η καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση μπορεί να κάνει τη διαφορά
Οι γονείς, οι παππούδες, οι φροντιστές και όσοι διαθέτουν πισίνα πρέπει να γνωρίζουν καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση.
Όταν ένα παιδί βρεθεί στο νερό χωρίς να αναπνέει, κάθε δευτερόλεπτο μετρά.
Η άμεση ανάσυρση, η κλήση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και η έναρξη ΚΑΡΠΑ μπορούν να διατηρήσουν την κυκλοφορία του αίματος και την παροχή οξυγόνου μέχρι να φθάσει η εξειδικευμένη βοήθεια.
Ο πνιγμός δεν προκαλεί μόνο θάνατο. Η παρατεταμένη έλλειψη οξυγόνου μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή και μόνιμη εγκεφαλική βλάβη.
Η γρήγορη αντίδραση μπορεί επομένως να καθορίσει όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και τη μελλοντική υγεία του παιδιού.
Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς
Οι ειδικοί συνοψίζουν την πρόληψη σε ορισμένους βασικούς κανόνες:
- Να ορίζουν έναν συγκεκριμένο ενήλικο που παρακολουθεί αποκλειστικά τα παιδιά στο νερό.
- Να παραμένουν σε απόσταση ενός χεριού από νήπια και παιδιά που δεν κολυμπούν καλά.
- Να περιφράσσουν πλήρως την πισίνα και να ασφαλίζουν όλες τις εισόδους.
- Να χρησιμοποιούν πιστοποιημένα σωσίβια και όχι φουσκωτά παιχνίδια ως μέσα προστασίας.
- Να εντάσσουν τα παιδιά σε κατάλληλα μαθήματα κολύμβησης.
- Να εκπαιδεύονται στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση.
- Να ελέγχουν πρώτα την πισίνα ή οποιοδήποτε κοντινό νερό, όταν ένα μικρό παιδί εξαφανίζεται.
Πολλαπλά επίπεδα προστασίας
Το βασικό μήνυμα της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής είναι ότι κανένα μέτρο δεν αρκεί από μόνο του.
Τα μαθήματα κολύμβησης δεν αντικαθιστούν την επίβλεψη. Η περίφραξη δεν αντικαθιστά την κλειδωμένη πόρτα. Το σωσίβιο δεν αντικαθιστά τον ενήλικο που βρίσκεται δίπλα στο παιδί.
Η πρόληψη απαιτεί πολλά επίπεδα προστασίας, ώστε όταν ένα από αυτά αποτύχει, να λειτουργήσει το επόμενο.
Ο παιδικός πνιγμός μπορεί να συμβεί μέσα σε λίγα λεπτά και χωρίς προειδοποιητικό θόρυβο. Η υπεύθυνη επίβλεψη, η σωστή οργάνωση του χώρου και η προετοιμασία των ενηλίκων αποτελούν τα ισχυρότερα εργαλεία απέναντι σε έναν κίνδυνο που, στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να προληφθεί.
Πηγή: The Independent
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ψωρίαση: Τα φάρμακα για την παχυσαρκία προσφέρουν όφελος;
ΕΟΔΥ: Σχεδόν 380 θάνατοι από πνιγμό κάθε χρόνο στην Ελλάδα
