Η ανάγκη συστηματικής ενημέρωσης για τον εθισμό στη νικοτίνη, αλλά και για τις επιπτώσεις του καπνίσματος και του ατμίσματος στην υγεία, έρχεται ξανά στο προσκήνιο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, στις 31 Μαΐου 2026.
Το φετινό μήνυμα της ημέρας, «Αποκαλύπτοντας και αντιμετωπίζοντας την ελκυστική παραπλάνηση των εξαρτησιογόνων προϊόντων καπνού», εστιάζει ιδιαίτερα στις πρακτικές προώθησης που καθιστούν τα νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης ελκυστικά, κυρίως στους νέους.
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στον περιορισμό του καπνίσματος, η διάδοση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, των προϊόντων νικοτίνης και των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού δημιουργεί νέα δεδομένα για τη δημόσια υγεία. Τα προϊόντα αυτά προβάλλονται συχνά με τρόπο που τα εμφανίζει ως σύγχρονα ή λιγότερο επιβλαβή, γεγονός που εντείνει την ανησυχία των ειδικών.
Η προειδοποίηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Ο επικεφαλής της Μονάδας Ελέγχου του Καπνού του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Vinayak M Prasad, έχει επισημάνει ότι οι γεύσεις, η προσεγμένη συσκευασία και οι παραπλανητικές πρακτικές προώθησης χρησιμοποιούνται ώστε ιδιαίτερα εθιστικά και επιβλαβή προϊόντα να παρουσιάζονται ως μοντέρνα και ελκυστικά.
Όπως τονίζει, το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος εθισμού, ο οποίος απειλεί να υπονομεύσει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί διεθνώς στον έλεγχο του καπνίσματος. Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι νεότερες ηλικιακές ομάδες εκτίθενται ολοένα συχνότερα σε νέα προϊόντα νικοτίνης.
Η γραμμή 1135 για τους καπνιστές που θέλουν να διακόψουν
Στο πλαίσιο των δράσεων για τη διακοπή του καπνίσματος, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας λειτουργεί τηλεφωνική γραμμή συμβουλευτικής υποστήριξης μέσω της φωνητικής πύλης 1135.
Η υπηρεσία απευθύνεται σε καπνιστές που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, παρέχοντας στοχευμένη καθοδήγηση από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας. Η γραμμή λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, από τις 09:00 έως τις 16:00.
Παράλληλα, το κοινό μπορεί να αναζητήσει ολοκληρωμένη πληροφόρηση για την απεξάρτηση από το κάπνισμα μέσω της ιστοσελίδας του ΕΟΔΥ. Η ενημέρωση αυτή έχει ως στόχο να ενισχύσει την προσπάθεια όσων θέλουν να απαλλαγούν από την εξάρτηση, αλλά δυσκολεύονται να διατηρήσουν την αποχή από τη νικοτίνη.
Η διακοπή του καπνίσματος ως κρίσιμος πυλώνας δημόσιας υγείας
Η εξάρτηση από τη νικοτίνη συχνά συνοδεύεται από έντονα στερητικά συμπτώματα, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διακοπή χωρίς κατάλληλη υποστήριξη. Για τον λόγο αυτό, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι οργανωμένες υπηρεσίες συμβουλευτικής μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο.
Η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί βασικό πυλώνα για την προστασία της δημόσιας υγείας, καθώς συμβάλλει στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, βελτιώνει την ποιότητα ζωής και περιορίζει τον κίνδυνο σοβαρών χρόνιων νοσημάτων.
Η ανάγκη αυτή παραμένει ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα, όπου, παρά τη μείωση του καπνίσματος συμβατικών τσιγάρων τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά εξακολουθούν να συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων στις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
Τα στοιχεία του ΕΟΔΥ για το κάπνισμα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα μελέτης του ΕΟΔΥ για το 2024, το 38% των ενήλικων Ελλήνων χρησιμοποιεί κάποιο προϊόν καπνού ή ηλεκτρονικό τσιγάρο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα συμβατικά προϊόντα καπνού, όπως έτοιμα και στριφτά τσιγάρα, πούρα, πουράκια, πίπα και ναργιλές, καθώς και τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Συνολικά, το 30% των ενηλίκων καπνίζει συμβατικά προϊόντα καπνού. Από αυτούς, το 25% καπνίζει καθημερινά, ενώ το 5% περιστασιακά. Παράλληλα, το 25% δηλώνει πρώην καπνιστής συμβατικών προϊόντων καπνού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρήση μη συμβατικών προϊόντων καπνού. Ένας στους επτά ενήλικες, ποσοστό 14%, χρησιμοποιεί θερμαινόμενα προϊόντα καπνού ή ηλεκτρονικά τσιγάρα, με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά στους νεότερους ενήλικες.
Ανησυχητική η πολλαπλή χρήση προϊόντων νικοτίνης στους νέους
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι το 8% των ενηλίκων κάνει πολλαπλή χρήση προϊόντων καπνού ή νικοτίνης. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται ιδιαίτερα στους νεαρούς ενήλικες ηλικίας 18 έως 34 ετών, όπου φτάνει το 15%.
Το μοτίβο χρήσης εμφανίζεται παρόμοιο σε άνδρες και γυναίκες, γεγονός που δείχνει ότι η εξάρτηση από τη νικοτίνη και η χρήση νέων προϊόντων δεν αφορούν πλέον συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, αλλά ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.
Την ίδια ώρα, οι περισσότεροι καπνιστές συμβατικών τσιγάρων, καθημερινοί και περιστασιακοί, δεν έχουν επιχειρήσει να διακόψουν το κάπνισμα τον τελευταίο χρόνο. Το ποσοστό αυτό φτάνει το 71%, ενώ από όσους προσπάθησαν να σταματήσουν, το 65% κατάφερε να απέχει από το κάπνισμα μόνο για διάστημα έως δύο εβδομάδες.
Αυξάνεται η πρόθεση διακοπής
Παρά τις δυσκολίες, η πρόθεση για διακοπή εμφανίζεται ενισχυμένη. Το 53% των καπνιστών συμβατικών τσιγάρων δηλώνει ότι σκοπεύει να διακόψει το κάπνισμα κάποια στιγμή στο μέλλον.
Ακόμη υψηλότερα εμφανίζονται τα αντίστοιχα ποσοστά στους χρήστες νεότερων προϊόντων νικοτίνης. Συγκεκριμένα, το 62% των χρηστών ηλεκτρονικών τσιγάρων και το 55% των χρηστών θερμαινόμενων προϊόντων καπνού δηλώνουν πρόθεση διακοπής.
Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών υποστήριξης, καθώς πολλοί χρήστες εμφανίζονται διατεθειμένοι να σταματήσουν, αλλά χρειάζονται πρακτική, επιστημονικά τεκμηριωμένη καθοδήγηση.
Στόχος η μείωση του καπνίσματος και του ατμίσματος
Η λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής του ΕΟΔΥ και η πληροφόρηση μέσω της ιστοσελίδας του Οργανισμού εντάσσονται στην προσπάθεια της χώρας να διευκολύνει τους καπνιστές που επιθυμούν να διακόψουν.
Η χρήση καπνικών προϊόντων παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας διεθνώς. Σχεδόν το 20% του ενήλικου παγκόσμιου πληθυσμού καπνίζει συμβατικά τσιγάρα, ενώ περισσότεροι από 7 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους εξαιτίας του καπνίσματος. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και 1,6 εκατομμύρια μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα.
Με αυτά τα δεδομένα, η διακοπή του καπνίσματος και του ατμίσματος δεν αποτελεί μόνο ατομική επιλογή υγείας, αλλά κρίσιμη παρέμβαση δημόσιας υγείας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΧΑΠ: Πέρα από το κάπνισμα, ο ρόλος της μοναξιάς στην επιβίωση
Στο επίκεντρο τα pouches νικοτίνης: Επιστημονική ανάλυση και μέτρα προστασίας
