Εκατοντάδες άνθρωποι στην Αγγλία που ζουν με πολυανθεκτικό HIV αναμένεται να αποκτήσουν πρόσβαση στο lenacapavir, ένα μακράς δράσης αντιρετροϊκό φάρμακο που μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο όταν άλλες θεραπευτικές επιλογές έχουν εξαντληθεί. Την ίδια στιγμή, το φάρμακο έχει αναδειχθεί και σε μία από τις σημαντικότερες νέες επιλογές πρόληψης του HIV, καθώς μπορεί να χορηγείται με ένεση μόλις δύο φορές τον χρόνο. Ωστόσο, το υψηλό κόστος και οι άνισες συμφωνίες αδειοδότησης επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της πρόσβασης στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Το lenacapavir θεωρείται μία από τις σημαντικότερες πρόσφατες εξελίξεις στη μάχη κατά του HIV.
Το NHS England ανακοίνωσε ότι εκατοντάδες άνθρωποι με πολυανθεκτικό HIV, οι οποίοι έχουν περιορισμένες ή εξαντλημένες θεραπευτικές επιλογές, θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στο φάρμακο.
Για ορισμένους από αυτούς τους ασθενείς, η νέα επιλογή μπορεί να είναι καθοριστική.
Παράλληλα, όμως, το lenacapavir έχει ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση: ποιος θα έχει τελικά πρόσβαση σε αυτήν την καινοτομία και με ποιο κόστος;
Τι είναι το lenacapavir
Το lenacapavir είναι ένα μακράς δράσης αντιρετροϊκό φάρμακο με διαφορετικό μηχανισμό δράσης από πολλές παλαιότερες θεραπείες για τον HIV.
Χρησιμοποιείται θεραπευτικά σε συνδυασμό με άλλα αντιρετροϊκά φάρμακα σε συγκεκριμένους ασθενείς με HIV που παρουσιάζει αντοχή σε πολλαπλές κατηγορίες φαρμάκων.
Η δυνατότητα δράσης του σε περιπτώσεις πολυανθεκτικού ιού είναι ιδιαίτερα σημαντική για ανθρώπους στους οποίους οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Γιατί θεωρείται επανάσταση και στην πρόληψη
Το ενδιαφέρον για το lenacapavir δεν περιορίζεται στη θεραπεία.
Το φάρμακο έχει επίσης αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικό ως προφύλαξη πριν από την έκθεση στον HIV – PrEP, όταν χορηγείται σε ανθρώπους που δεν έχουν HIV αλλά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης.
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματά του είναι η μακρά διάρκεια δράσης του.
Αντί για καθημερινό χάπι, μπορεί να χορηγείται με υποδόρια ένεση δύο φορές τον χρόνο.
Γιατί οι δύο ενέσεις τον χρόνο μπορούν να αλλάξουν την πρόληψη
Η καθημερινή λήψη ενός χαπιού δεν είναι εξίσου εύκολη για όλους.
Σε πολλές περιοχές του κόσμου υπάρχουν εμπόδια όπως:
- το κοινωνικό στίγμα,
- οι διακρίσεις,
- η ποινικοποίηση ορισμένων πληθυσμών,
- η οικονομική ανασφάλεια,
- η μεγάλη απόσταση από υπηρεσίες Υγείας,
- η δυσκολία αποθήκευσης ή κρυφής λήψης φαρμάκων.
Μια θεραπεία πρόληψης που χρειάζεται μόνο δύο χορηγήσεις τον χρόνο μπορεί να περιορίσει πολλά από αυτά τα προβλήματα και να διευκολύνει σημαντικά την τήρηση της αγωγής.
Η μεγάλη αντίφαση: το κόστος
Το πρόβλημα είναι η τιμή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, στις πλούσιες χώρες η ετήσια τιμή του lenacapavir μπορεί να φτάνει περίπου τα 28.000 έως 40.000 δολάρια ανά άτομο.
Αντίθετα, μέσω συμφωνιών για γενόσημες εκδόσεις, ορισμένες χώρες χαμηλού εισοδήματος αναμένεται να μπορούν μελλοντικά να αποκτήσουν πρόσβαση σε πολύ χαμηλότερη τιμή, περίπου 40 δολάρια ανά άτομο ετησίως.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Οι χώρες που συμμετείχαν στις μελέτες αλλά μπορεί να μείνουν εκτός
Ιδιαίτερη κριτική προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες χώρες που φιλοξένησαν κλινικές δοκιμές του lenacapavir δεν περιλαμβάνονται απαραίτητα στις πλέον ευνοϊκές συμφωνίες πρόσβασης.
Το άρθρο αναφέρει χαρακτηριστικά χώρες όπως:
Βραζιλία, Μεξικό και Περού.
Κοινότητες από αυτές τις χώρες συνέβαλαν στην κλινική ανάπτυξη της θεραπείας, αλλά ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πολύ υψηλότερες τιμές σε σχέση με χώρες που καλύπτονται από συμφωνίες παραγωγής γενοσήμων.
Το ηθικό ερώτημα
Για οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο του HIV, αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό ζήτημα δικαιοσύνης.
Άνθρωποι που συμμετείχαν στην έρευνα και συνέβαλαν στην απόδειξη της αποτελεσματικότητας ενός φαρμάκου μπορεί να μην μπορούν στη συνέχεια να επωφεληθούν από αυτό.
Η συζήτηση θυμίζει παλαιότερες περιόδους της επιδημίας του AIDS, όταν αποτελεσματικά αντιρετροϊκά φάρμακα ήταν διαθέσιμα στις πλουσιότερες χώρες, αλλά παρέμεναν απρόσιτα σε μεγάλο μέρος της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και άλλων περιοχών.
Η εκστρατεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα
Οι Médecins Sans Frontières – Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF) έχουν ξεκινήσει την εκστρατεία:
«Lenacapavir: Two Shots. $40. Everywhere»
με στόχο την καθολικότερη και οικονομικά προσιτή πρόσβαση στο φάρμακο.
Η οργάνωση θέτει τρία βασικά αιτήματα.
1. Τιμή κάτω από 40 δολάρια
Το πρώτο αίτημα είναι η τιμή του lenacapavir να μειωθεί κάτω από τα 40 δολάρια ανά άτομο ετησίως σε όλες τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Η θέση των MSF είναι ότι μια τόσο σημαντική παρέμβαση δημόσιας υγείας δεν πρέπει να εξαρτάται από το επίπεδο εισοδήματος μιας χώρας.
2. Μεγαλύτερη παγκόσμια παραγωγή
Το δεύτερο αίτημα αφορά την προσφορά.
Ακόμη και αν μειωθεί η τιμή, η θεραπεία δεν μπορεί να έχει ουσιαστικό παγκόσμιο αντίκτυπο εάν δεν παράγονται αρκετές δόσεις ώστε να καλυφθεί η πραγματική ζήτηση.
Οι οργανώσεις ζητούν επέκταση της παραγωγικής δυνατότητας και των αδειών για γενόσημα.
3. Απευθείας προμήθεια από οργανώσεις
Οι MSF ζητούν επίσης να μπορούν οργανώσεις που εργάζονται απευθείας με κοινότητες υψηλού κινδύνου να προμηθεύονται το lenacapavir χωρίς περιττά εμπόδια.
Αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει τη διάθεση του φαρμάκου σε περιοχές όπου τα κρατικά συστήματα Υγείας έχουν περιορισμένες υποδομές.
Ο ρόλος της Gilead
Το lenacapavir αναπτύχθηκε από τη Gilead Sciences, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για τις άδειες παραγωγής και την τιμολόγηση.
Οι οργανώσεις δημόσιας υγείας πιέζουν για ευρύτερες συμφωνίες αδειοδότησης ώστε περισσότερες χώρες να αποκτήσουν πρόσβαση σε οικονομικά γενόσημα.
Unitaid και Global Fund
Το άρθρο αναδεικνύει επίσης τον ρόλο διεθνών οργανισμών όπως η Unitaid και το Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria.
Η Unitaid έχει συμβάλει στις προσπάθειες για δραστική μείωση της τιμής του γενόσημου lenacapavir, ενώ το Global Fund μπορεί να βοηθήσει χώρες να εντάξουν τη θεραπεία στα εθνικά προγράμματα πρόληψης του HIV.
Η Βρετανία καλείται να ασκήσει πίεση
Η Molly Thompson, σύμβουλος πολιτικής και υπεράσπισης στη STOPAIDS και συγγραφέας του άρθρου γνώμης, υποστηρίζει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρέπει να περιοριστεί στο να επωφεληθεί από το φάρμακο μέσω του NHS.
Όπως αναφέρει, η χώρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη διπλωματική και οικονομική της επιρροή για να στηρίξει:
ευρύτερες συμφωνίες αδειοδότησης,
χαμηλότερες τιμές,
αυξημένη παραγωγή
και χρηματοδότηση διεθνών οργανισμών.
Ο στόχος για το AIDS έως το 2030
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς πλησιάζει το 2030, έτος που έχει τεθεί ως διεθνής στόχος για τον τερματισμό του AIDS ως απειλής για τη δημόσια υγεία.
Το lenacapavir δεν αποτελεί από μόνο του τη λύση.
Όμως η δυνατότητα εξαιρετικά αποτελεσματικής μακράς δράσης PrEP, με μόνο δύο χορηγήσεις τον χρόνο, θεωρείται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη δραστική μείωση των νέων λοιμώξεων.
Η αποτελεσματικότητα δεν αρκεί χωρίς πρόσβαση
Η ιστορία της αντιμετώπισης του HIV έχει δείξει ότι μια επιστημονική ανακάλυψη δεν μετατρέπεται αυτόματα σε επιτυχία δημόσιας υγείας.
Για να επηρεάσει πραγματικά την επιδημία, μια θεραπεία πρέπει να είναι:
αποτελεσματική, ασφαλής, διαθέσιμη και οικονομικά προσβάσιμη.
Αν λείπει το τελευταίο στοιχείο, η καινοτομία μπορεί να παραμένει διαθέσιμη μόνο σε ένα μικρό ποσοστό όσων τη χρειάζονται.
Δεν πρέπει να συγχέεται η θεραπεία με την πρόληψη
Υπάρχει μια σημαντική διάκριση.
Στην Αγγλία, η νέα πρόσβαση αφορά κυρίως ανθρώπους που ήδη ζουν με HIV και αντιμετωπίζουν πολυανθεκτικό ιό.
Η χρήση του lenacapavir ως PrEP αφορά HIV-αρνητικά άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να μολυνθούν.
Οι δύο χρήσεις βασίζονται στο ίδιο φάρμακο αλλά εξυπηρετούν διαφορετικό θεραπευτικό και προληπτικό σκοπό.
Γιατί το lenacapavir θεωρείται τόσο σημαντικό
Το μεγάλο πλεονέκτημα της μακράς δράσης είναι ότι αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να οργανωθεί η πρόληψη.
Για πολλούς ανθρώπους, μια επίσκεψη σε υπηρεσία Υγείας δύο φορές τον χρόνο μπορεί να είναι πολύ πιο εύκολη από:
365 καθημερινές δόσεις,
συνεχή πρόσβαση σε φαρμακείο,
ή την ανάγκη να κρατούν και να λαμβάνουν καθημερινά χάπια σε περιβάλλον όπου ο HIV εξακολουθεί να συνοδεύεται από κοινωνικό στίγμα.
Το lenacapavir αποτελεί μία από τις πιο υποσχόμενες εξελίξεις των τελευταίων ετών στον HIV.
Για ανθρώπους με πολυανθεκτική λοίμωξη μπορεί να προσφέρει μια κρίσιμη νέα θεραπευτική επιλογή.
Για την πρόληψη, η δυνατότητα μιας ένεσης μόνο δύο φορές τον χρόνο μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο εφαρμογής της PrEP.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
HIV: Το πρώτο χάπι μία φορά την εβδομάδα πλησιάζει στην έγκριση
HIV: Βουτιά 18% στη χρηματοδότηση – Φόβοι για νέα έξαρση της επιδημίας
