Πολλά μη συνταγογραφούμενα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη υπόσχονται γρήγορη ανακούφιση από τη ρινική συμφόρηση. Ωστόσο, νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η φαινυλεφρίνη από το στόμα, ένα από τα πιο συχνά αποσυμφορητικά συστατικά, δεν λειτουργεί καλύτερα από εικονικό φάρμακο.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Όταν η μύτη τρέχει ασταμάτητα, οι ιστοί μοιάζουν να γρατζουνάνε το δέρμα και η αναπνοή γίνεται δύσκολη, πολλοί στρέφονται στα γνωστά δισκία για κρυολόγημα και γρίπη.
Τα προϊόντα αυτά υπόσχονται ότι «καθαρίζουν τα ιγμόρεια» και βοηθούν τον ασθενή να αντέξει τις ημέρες του κρυολογήματος. Όμως, τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι, ειδικά για τη ρινική συμφόρηση, αρκετά από αυτά δεν αποδίδουν όσο ισχυρίζονται.
Το βασικό ερώτημα είναι γιατί παραμένουν τόσο διαδεδομένα στα ράφια των φαρμακείων.
Τι περιέχουν τα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη
Τα περισσότερα μη συνταγογραφούμενα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη περιέχουν συνδυασμό δραστικών ουσιών. Ορισμένες συσκευασίες περιλαμβάνουν διαφορετικά χάπια για την ημέρα και τη νύχτα.
Τα προϊόντα για την ημέρα συχνά περιέχουν παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, ώστε να μειώνουν πόνους, μυαλγίες και πυρετό. Συνήθως προστίθεται και ένα αποσυμφορητικό, με στόχο τη μείωση της καταρροής ή της βουλωμένης μύτης.
Τα προϊόντα για τη νύχτα περιλαμβάνουν συχνά ένα επιπλέον συστατικό: ένα αντιισταμινικό που προκαλεί υπνηλία και μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να κοιμηθεί.
Στην Αυστραλία, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, ένα από τα πιο συχνά από του στόματος αποσυμφορητικά που χρησιμοποιούνται σε τέτοια προϊόντα είναι η φαινυλεφρίνη.
Τι είναι η φαινυλεφρίνη
Η φαινυλεφρίνη δρα προκαλώντας σύσπαση των αιμοφόρων αγγείων στη μύτη. Θεωρητικά, αυτό μειώνει το οίδημα στον ρινικό βλεννογόνο και διευκολύνει την αναπνοή.
Η ίδια ουσία μπορεί να χορηγηθεί και ως ρινικό σπρέι, αν και αυτή η μορφή είναι λιγότερο συχνή σε ορισμένες αγορές.
Η διαφορά, όμως, είναι κρίσιμη. Όταν η φαινυλεφρίνη ψεκάζεται απευθείας στη μύτη, μπορεί να δράσει τοπικά και να προσφέρει αποσυμφόρηση.
Όταν λαμβάνεται από το στόμα, σε μορφή δισκίου, η εικόνα αλλάζει. Μεγάλος όγκος ερευνητικών δεδομένων δείχνει ότι η φαινυλεφρίνη έχει ελάχιστη ή μη ουσιαστική επίδραση στη ρινική συμφόρηση όταν καταπίνεται.
Γιατί αντικατέστησε την ψευδοεφεδρίνη
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το βασικό αποσυμφορητικό στα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη ήταν η ψευδοεφεδρίνη.
Η φαινυλεφρίνη υπήρχε ήδη ως ρινικό σπρέι, αλλά χρησιμοποιούνταν σπανιότερα ως από του στόματος φάρμακο.
Η κατάσταση άλλαξε όταν αυξήθηκε σημαντικά η παράνομη παραγωγή ναρκωτικών ουσιών. Η ψευδοεφεδρίνη, που μπορούσε να αγοραστεί χωρίς ιατρική συνταγή, χρησιμοποιήθηκε ως χημική πρώτη ύλη για την παρασκευή αμφεταμινών, όπως το «ice» και το «speed».
Ως αποτέλεσμα, τα φαρμακεία έγιναν στόχος διαρρήξεων, ληστειών και επιθέσεων με στόχο προϊόντα που περιείχαν ψευδοεφεδρίνη.
Οι αρχές αυστηροποίησαν τους κανόνες διάθεσης. Στην Αυστραλία, το 2006, τα προϊόντα ψευδοεφεδρίνης κατατάχθηκαν στην κατηγορία «μόνο από φαρμακοποιό». Αυτό σημαίνει ότι μπορούσαν να αγοραστούν χωρίς συνταγή, αλλά όχι απευθείας από το ράφι. Ο φαρμακοποιός έπρεπε να εμπλακεί στην πώληση.
Έτσι, η ψευδοεφεδρίνη έγινε πολύ δυσκολότερα διαθέσιμη, ανεξάρτητα από το αν κάποιος την ήθελε για νόμιμη θεραπευτική χρήση ή όχι.
Η φαινυλεφρίνη πήρε σταδιακά τη θέση της στα περισσότερα από του στόματος προϊόντα. Όχι επειδή ήταν καλύτερο φάρμακο, αλλά επειδή είχε μικρότερο κίνδυνο κατάχρησης.
Τα νεότερα δεδομένα αλλάζουν την εικόνα
Οι πρώτες μελέτες και ανασκοπήσεις είχαν υποστηρίξει ότι η φαινυλεφρίνη μπορούσε να αποτελέσει αποτελεσματική εναλλακτική λύση.
Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες άρχισαν να δείχνουν διαφορετική εικόνα.
Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η φαινυλεφρίνη από το στόμα δεν αποδίδει καλύτερα από το εικονικό φάρμακο στην ανακούφιση της ρινικής συμφόρησης.
Ο λόγος είναι φαρμακολογικός. Όταν η φαινυλεφρίνη λαμβάνεται από το στόμα, μόνο πολύ μικρή ποσότητα φτάνει τελικά στην κυκλοφορία του αίματος και στη μύτη σε επίπεδα ικανά να προκαλέσουν ουσιαστική αποσυμφόρηση.
Αντίθετα, το ρινικό σπρέι μεταφέρει τη δραστική ουσία απευθείας στον ρινικό βλεννογόνο, εκεί όπου χρειάζεται να δράσει.
Γιατί παραμένει στα ράφια
Το 2023, ανεξάρτητη συμβουλευτική επιτροπή του αμερικανικού FDA επανεξέτασε τα διαθέσιμα στοιχεία και κατέληξε ότι η φαινυλεφρίνη από το στόμα δεν είναι αποτελεσματική για τη ρινική συμφόρηση στις συνήθεις δόσεις.
Τον Νοέμβριο του 2024, ο FDA πρότεινε την αφαίρεση της από του στόματος φαινυλεφρίνης από τα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα για κρυολόγημα και γρίπη.
Στην Αυστραλία, αρμόδια ρυθμιστική αρχή είναι η Therapeutic Goods Administration, γνωστή ως TGA.
Εκπρόσωπος της TGA ανέφερε στο The Conversation ότι η αρχή γνωρίζει την πρόταση του FDA για αφαίρεση της από του στόματος φαινυλεφρίνης από τη μη συνταγογραφούμενη αγορά, με βάση ζητήματα αποτελεσματικότητας και όχι ασφάλειας.
Προς το παρόν, η TGA δεν σχεδιάζει δική της ανασκόπηση της αποτελεσματικότητας της από του στόματος φαινυλεφρίνης, αλλά παρακολουθεί την εξέλιξη της διαδικασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο FDA δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την τελική του απόφαση.
Είναι ασφαλή τα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη;
Το βασικό πρόβλημα με τη φαινυλεφρίνη από το στόμα δεν είναι ότι θεωρείται επικίνδυνη για τους περισσότερους ανθρώπους. Το ζήτημα είναι ότι οι καταναλωτές πληρώνουν για ένα συστατικό που προσφέρει μικρή ή καθόλου ουσιαστική ανακούφιση από τη βουλωμένη μύτη.
Εάν κάποιος αισθάνεται καλύτερα μετά τη λήψη τέτοιων δισκίων, η βελτίωση πιθανότατα οφείλεται σε άλλα συστατικά, όπως η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη.
Τα φάρμακα αυτά μπορούν πράγματι να μειώσουν πονοκέφαλο, μυαλγίες, πονόλαιμο και πυρετό. Δεν αντιμετωπίζουν, όμως, την αιτία του κρυολογήματος, που συνήθως είναι ιογενής λοίμωξη.
Στην Αυστραλία, τα προϊόντα που περιέχουν φαινυλεφρίνη πρέπει να αναγράφουν καθαρά το συστατικό στην ετικέτα, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να κάνουν ενημερωμένη επιλογή.
Τι βοηθά πραγματικά στη ρινική συμφόρηση
Για τη βουλωμένη μύτη, η βραχυχρόνια χρήση ρινικού αποσυμφορητικού σπρέι μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση.
Τέτοια σπρέι μπορεί να περιέχουν φαινυλεφρίνη, οξυμεταζολίνη ή ξυλομεταζολίνη. Πρέπει, όμως, να χρησιμοποιούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα, συνήθως έως τρεις ημέρες.
Η παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα. Η συμφόρηση μπορεί να επιδεινωθεί ή να επιστρέψει πιο έντονη όταν ο ασθενής διακόψει το σπρέι. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται rebound congestion ή φαρμακευτική ρινίτιδα.
Τα ρινικά σπρέι ή οι ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό αποτελούν ασφαλέστερη επιλογή για πιο συχνή χρήση. Βοηθούν στον καθαρισμό της βλέννας και στην ενυδάτωση του ρινικού βλεννογόνου, χωρίς τον κίνδυνο συμφόρησης από διακοπή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο φαρμακοποιός ή ο γιατρός μπορεί να προτείνει προϊόντα που περιέχουν ψευδοεφεδρίνη. Ανάλογα με τη χώρα και την περιοχή, μπορεί να ζητηθεί ταυτοποίηση ή επιπλέον έλεγχος κατά την αγορά.
Τι να παίρνετε για τα υπόλοιπα συμπτώματα
Η παρακεταμόλη και η ιβουπροφαίνη μπορούν να βοηθήσουν σε συμπτώματα όπως πονοκέφαλος, πόνοι στο σώμα και πυρετός.
Η εισπνοή ατμού ή ένα ζεστό ντους μπορεί να προσφέρει προσωρινή αίσθηση ανακούφισης, αν και δεν θεραπεύει τη λοίμωξη.
Η επαρκής ενυδάτωση, η ξεκούραση και η αποφυγή μετάδοσης του ιού παραμένουν τα πιο ουσιαστικά μέτρα.
Το κρυολόγημα συνήθως υποχωρεί μέσα σε επτά έως δέκα ημέρες. Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, επιδεινώνονται ή συνοδεύονται από υψηλό πυρετό, δύσπνοια, έντονο πόνο στο πρόσωπο ή άλλα ανησυχητικά σημεία, απαιτείται επικοινωνία με γιατρό.
Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα του κρυολογήματος
Σύμφωνα με το NHS, τα κύρια συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος περιλαμβάνουν βουλωμένη ή καταρροϊκή μύτη, φτάρνισμα, πονόλαιμο, βραχνάδα, βήχα, κόπωση και γενική αδιαθεσία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν υψηλή θερμοκρασία, μυϊκοί πόνοι, απώλεια γεύσης ή όσφρησης και αίσθημα πίεσης στα αυτιά ή στο πρόσωπο.
Τα περισσότερα περιστατικά οφείλονται σε ιούς. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει άμεσα την αιτία. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην αποφυγή μετάδοσης.
Το συμπέρασμα για τους καταναλωτές
Τα δισκία για κρυολόγημα και γρίπη δεν είναι όλα άχρηστα. Ορισμένα συστατικά τους μπορούν να ανακουφίσουν από πόνο, πυρετό και δυσφορία.
Ωστόσο, όταν το βασικό πρόβλημα είναι η βουλωμένη μύτη, η φαινυλεφρίνη από το στόμα δεν φαίνεται να προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
Η καλύτερη επιλογή είναι η προσεκτική ανάγνωση της ετικέτας και η συζήτηση με φαρμακοποιό, ειδικά όταν υπάρχουν χρόνια νοσήματα, εγκυμοσύνη, υπέρταση, καρδιολογικά προβλήματα ή ταυτόχρονη λήψη άλλων φαρμάκων.
Για πολλούς ασθενείς, οι πιο αποτελεσματικές και ασφαλείς λύσεις για τη ρινική συμφόρηση είναι το ρινικό σπρέι για λίγες ημέρες, οι ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό, η ξεκούραση και η ενυδάτωση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Εμβόλια γρίπης: Η Sanofi υποχωρεί στις αντιμονοπωλιακές ανησυχίες της Κομισιόν
Γρίπη των πτηνών: Εξαπλώνεται η επιδημία, σε επιφυλακή οι αρχές
