Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι παρατεταμένοι καύσωνες έχουν καταστήσει τον κλιματισμό βασικό μέσο προστασίας της υγείας σε σπίτια, χώρους εργασίας, ξενοδοχεία και αυτοκίνητα.
Η χρήση του κλιματιστικού μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης, θερμοπληξίας και επιδείνωσης χρόνιων παθήσεων που προκαλεί η υπερβολική ζέστη. Το όφελος είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ηλικιωμένους, τα παιδιά, τις εγκύους και τα άτομα με καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα.
Ο κλιματισμός, επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απειλή για την υγεία. Όταν όμως χρησιμοποιείται για πολλές ώρες, σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία, με έντονο ρεύμα αέρα ή χωρίς σωστή συντήρηση, μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει ορισμένες ενοχλήσεις.
Οι συχνότερες επιπτώσεις σχετίζονται με τη μείωση της υγρασίας του αέρα, την άμεση έκθεση στον ψυχρό αέρα και τη συσσώρευση σκόνης, γύρης ή μούχλας στα φίλτρα και στις εσωτερικές επιφάνειες της συσκευής.
Ξηρότητα και ερεθισμός του δέρματος
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα που συνδέονται με την παρατεταμένη παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους είναι η ξηρότητα του δέρματος.
Τα κλιματιστικά δεν μειώνουν μόνο τη θερμοκρασία, αλλά αφαιρούν και μέρος της υγρασίας από τον αέρα. Σε ένα περιβάλλον με χαμηλή σχετική υγρασία, η επιδερμίδα μπορεί να χάνει ταχύτερα νερό και να εμφανίζει:
- αίσθημα τραβήγματος,
- ξηρότητα και τραχύτητα,
- ξεφλούδισμα,
- κνησμό,
- σκασμένα χείλη,
- επιδείνωση υπάρχοντος εκζέματος ή ατοπικής δερματίτιδας.
Περισσότερο ευάλωτα είναι τα άτομα με ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα, όσοι εργάζονται πολλές ώρες σε κλιματιζόμενους χώρους και εκείνοι που δέχονται συνεχώς το ψυχρό ρεύμα απευθείας στο πρόσωπο ή στα χέρια.
Η χρήση ενυδατικής κρέμας μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση του προστατευτικού φραγμού της επιδερμίδας. Προϊόντα με γλυκερίνη, υαλουρονικό οξύ ή κεραμίδια συμβάλλουν στη συγκράτηση της υγρασίας, ενώ ένα απλό ενυδατικό προϊόν για τα χείλη μπορεί να περιορίσει το σκάσιμο.
Ξηροφθαλμία, κάψιμο και δυσφορία στα μάτια
Η χαμηλή υγρασία μπορεί να επηρεάσει και τη δακρυϊκή στιβάδα που καλύπτει και προστατεύει την επιφάνεια των ματιών.
Όταν τα δάκρυα εξατμίζονται ταχύτερα, μπορεί να εμφανιστούν:
- τσούξιμο ή κάψιμο,
- αίσθηση ξένου σώματος,
- κοκκίνισμα,
- δακρύρροια ως αντανακλαστική αντίδραση,
- θολή όραση που συνήθως υποχωρεί με το ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων,
- δυσανεξία στους φακούς επαφής.
Το πρόβλημα μπορεί να γίνεται εντονότερο όταν ο αέρας κατευθύνεται απευθείας στα μάτια ή όταν η παραμονή μπροστά σε οθόνη μειώνει τη συχνότητα με την οποία ανοιγοκλείνουμε τα βλέφαρα.
Οι χρήστες φακών επαφής χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Τα συχνά διαλείμματα από την οθόνη, το συνειδητό ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων και, εφόσον το συστήσει ειδικός, η χρήση τεχνητών δακρύων μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση.
Μύτη και λαιμός: Τι προκαλεί η ξηρότητα των βλεννογόνων
Η μύτη και ο λαιμός καλύπτονται από βλεννογόνους που πρέπει να παραμένουν επαρκώς υγροί ώστε να παγιδεύουν σωματίδια και να απομακρύνουν βλέννα, μικροοργανισμούς και ερεθιστικές ουσίες.
Η πολύωρη έκθεση σε ξηρό, κλιματιζόμενο αέρα μπορεί να προκαλέσει:
- ξηρότητα στη μύτη,
- αίσθημα καύσου ή ερεθισμού,
- πονόλαιμο,
- βραχνάδα,
- ξηρό βήχα,
- αίσθημα ρινικής συμφόρησης,
- δυσκολία στην απομάκρυνση της βλέννας.
Σε ορισμένα άτομα η έντονη ξηρότητα μπορεί να προκαλέσει μικρές ρωγμές στον ρινικό βλεννογόνο. Αν ακολουθήσει έντονο φύσημα της μύτης ή μηχανικός ερεθισμός, είναι πιθανό να εμφανιστεί ρινορραγία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το κλιματιστικό προκαλεί από μόνο του λοίμωξη. Μπορεί, όμως, να ξηράνει τους φυσικούς προστατευτικούς φραγμούς της μύτης και του λαιμού και να αυξήσει την ενόχληση, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με αλλεργική ρινίτιδα ή χρόνια ρινικά προβλήματα.
Αναπνευστικό: Ο ρόλος των φίλτρων και της συντήρησης
Η επίδραση του κλιματισμού στο αναπνευστικό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καθαριότητα και τη σωστή λειτουργία της εγκατάστασης.
Ένα καλοσυντηρημένο κλιματιστικό μπορεί να συμβάλει στη μείωση της θερμικής καταπόνησης και, ανάλογα με το σύστημα φιλτραρίσματος, να περιορίσει μέρος των αιωρούμενων σωματιδίων.
Αντίθετα, όταν τα φίλτρα και οι εσωτερικές μονάδες δεν καθαρίζονται, μπορεί να συσσωρεύονται:
- σκόνη,
- γύρη,
- τρίχες και σωματίδια,
- μούχλα,
- άλλοι αλλεργιογόνοι ή ερεθιστικοί παράγοντες.
Η ανακυκλοφορία τους στον χώρο μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα αλλεργίας και άσθματος, όπως βήχα, συριγμό, δύσπνοια ή βάρος στο στήθος.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα με άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, αλλεργική ρινίτιδα ή άλλη υποκείμενη πνευμονοπάθεια.
Ο ψυχρός και ξηρός αέρας μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως ερεθιστικός παράγοντας σε ευαίσθητους αεραγωγούς. Σε ορισμένους ασθενείς με άσθμα, η απότομη εισπνοή πολύ κρύου αέρα μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση βήχα ή βρογχόσπασμου.
Μπορεί το κλιματιστικό να προκαλέσει λοίμωξη;
Ένα συνηθισμένο ερώτημα είναι εάν ο κλιματισμός «προκαλεί κρυολόγημα».
Οι ιώσεις προκαλούνται από ιούς και όχι από τη χαμηλή θερμοκρασία του κλιματιστικού. Ωστόσο, η παραμονή πολλών ανθρώπων σε κλειστό και ανεπαρκώς αεριζόμενο χώρο μπορεί να διευκολύνει τη μετάδοση αναπνευστικών λοιμώξεων.
Παράλληλα, η ξηρότητα των βλεννογόνων μπορεί να αυξήσει τον ερεθισμό της μύτης και του λαιμού και να δώσει συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα, χωρίς να υπάρχει απαραίτητα λοίμωξη.
Η διαφορά είναι σημαντική: το κλιματιστικό δεν δημιουργεί τον ιό, αλλά ο ανεπαρκής αερισμός, ο συνωστισμός και η κακή συντήρηση του χώρου μπορεί να διαμορφώσουν δυσμενείς συνθήκες.
Πονοκέφαλος και αίσθημα κόπωσης
Ορισμένοι άνθρωποι αναφέρουν πονοκέφαλο μετά από πολλές ώρες σε έντονα κλιματιζόμενο περιβάλλον.
Το σύμπτωμα μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικούς παράγοντες, όπως:
- ανεπαρκής πρόσληψη υγρών,
- παρατεταμένη εργασία μπροστά σε οθόνη,
- ξηροφθαλμία,
- ένταση στους μυς του αυχένα,
- κακός αερισμός,
- πολύ χαμηλή θερμοκρασία,
- ήδη υπάρχουσα ευαισθησία σε πονοκεφάλους ή ημικρανίες.
Ο κλιματισμός δεν προκαλεί απαραίτητα αφυδάτωση από μόνος του, αλλά σε ένα δροσερό περιβάλλον μπορεί να μειωθεί το αίσθημα της δίψας. Έτσι, κάποιος μπορεί να καταναλώνει λιγότερα υγρά, παρότι εξακολουθεί να τα χάνει μέσω της αναπνοής και του ιδρώτα.
Ο πονοκέφαλος μπορεί επίσης να σχετίζεται με απότομες εναλλαγές ανάμεσα σε πολύ ζεστό εξωτερικό περιβάλλον και υπερβολικά ψυχρό εσωτερικό χώρο.
Μυϊκή δυσκαμψία και πόνοι στον αυχένα
Το ψυχρό ρεύμα που κατευθύνεται συνεχώς σε μία συγκεκριμένη περιοχή του σώματος μπορεί να προκαλέσει αντανακλαστική μυϊκή σύσπαση και αίσθημα δυσκαμψίας.
Συχνότερα επηρεάζονται:
- ο αυχένας,
- οι ώμοι,
- η πλάτη,
- η μέση.
Η ενόχληση είναι πιθανότερη σε εργαζομένους που κάθονται ακίνητοι για πολλές ώρες και βρίσκονται ακριβώς κάτω ή απέναντι από τον αεραγωγό.
Ο κλιματισμός δεν προκαλεί συνήθως κάποια νέα μυοσκελετική νόσο. Μπορεί όμως να επιδεινώσει προϋπάρχουσα μυϊκή ένταση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με κακή στάση σώματος και έλλειψη κίνησης.
Ποια θερμοκρασία θεωρείται κατάλληλη
Δεν υπάρχει μία μοναδική θερμοκρασία που να είναι ιδανική για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από την εξωτερική θερμοκρασία, την υγρασία, την ηλικία, την κατάσταση της υγείας και τη δραστηριότητα μέσα στον χώρο.
Η υπερβολικά χαμηλή ρύθμιση δεν προσφέρει απαραίτητα μεγαλύτερο όφελος. Αντίθετα, μπορεί να αυξήσει την ξηρότητα, την ενόχληση από τα ρεύματα και την ενεργειακή κατανάλωση.
Συνήθως προτιμάται μια άνετη και σταθερή θερμοκρασία, χωρίς μεγάλη διαφορά από το εξωτερικό περιβάλλον. Η ρύθμιση περίπου στους 24 έως 26 βαθμούς Κελσίου θεωρείται για πολλούς χώρους μια λογική αφετηρία, αλλά μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή ανάλογα με τις συνθήκες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατεύθυνση του αέρα. Το ψυχρό ρεύμα δεν πρέπει να πέφτει απευθείας πάνω στο πρόσωπο, στον αυχένα, στο κρεβάτι ή στο σημείο εργασίας.
Η σωστή υγρασία στον χώρο
Η πολύ χαμηλή υγρασία μπορεί να επιδεινώσει την ξηρότητα του δέρματος, των ματιών και των αεραγωγών. Από την άλλη πλευρά, η υπερβολική υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μούχλας και ακάρεων.
Στόχος είναι η διατήρηση μιας ισορροπημένης σχετικής υγρασίας. Σε αρκετούς εσωτερικούς χώρους, επίπεδα περίπου 40% έως 60% θεωρούνται συνήθως άνετα.
Ένα απλό υγρόμετρο μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση της υγρασίας. Η χρήση υγραντήρα ενδέχεται να είναι χρήσιμη σε πολύ ξηρό χώρο, αλλά η συσκευή πρέπει να καθαρίζεται σχολαστικά, διαφορετικά μπορεί να μετατρέπεται σε πηγή μικροοργανισμών.
Τα φυτά εσωτερικού χώρου μπορεί να συμβάλουν σε μικρό βαθμό στην υγρασία, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον σωστό αερισμό ή τον έλεγχο των πραγματικών επιπέδων υγρασίας.
Γιατί ο καθαρισμός των φίλτρων είναι απαραίτητος
Η συντήρηση του κλιματιστικού δεν αφορά μόνο την κατανάλωση ενέργειας και την απόδοσή του. Αφορά και την ποιότητα του αέρα που κυκλοφορεί στον χώρο.
Τα φίλτρα πρέπει να καθαρίζονται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και τη συχνότητα χρήσης. Σε περιόδους καθημερινής λειτουργίας, μπορεί να απαιτείται καθαρισμός αρκετά συχνότερα από μία φορά τον χρόνο.
Παράλληλα, χρειάζεται περιοδικός τεχνικός έλεγχος για:
- καθαρισμό των εσωτερικών στοιχείων,
- έλεγχο της αποχέτευσης των συμπυκνωμάτων,
- εντοπισμό υγρασίας ή μούχλας,
- έλεγχο της σωστής λειτουργίας και στεγανότητας.
Μια μονάδα που έχει έντονη μυρωδιά υγρασίας ή μούχλας, παρουσιάζει διαρροές ή δεν έχει συντηρηθεί για μεγάλο διάστημα δεν πρέπει να συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς έλεγχο.
Ο κλιματισμός στο αυτοκίνητο
Στο αυτοκίνητο, ο αέρας από τους αεραγωγούς δεν πρέπει να κατευθύνεται απευθείας στα μάτια ή στο πρόσωπο, καθώς μπορεί να προκαλέσει ξηροφθαλμία και ερεθισμό.
Χρήσιμη είναι επίσης η σταδιακή μείωση της θερμοκρασίας, αντί της άμεσης ρύθμισης στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Πριν από την είσοδο σε ένα αυτοκίνητο που έχει μείνει στον ήλιο, μπορεί να προηγηθεί σύντομος αερισμός με ανοιχτές πόρτες ή παράθυρα.
Τα φίλτρα καμπίνας χρειάζονται τακτική αντικατάσταση, ιδιαίτερα σε οχήματα που κινούνται σε περιοχές με αυξημένη σκόνη ή ατμοσφαιρική ρύπανση.
Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση
Για να περιοριστούν οι ενοχλήσεις από την πολύωρη χρήση του κλιματισμού, οι ειδικοί συστήνουν:
- να αποφεύγεται η υπερβολικά χαμηλή θερμοκρασία,
- να μην κατευθύνεται το ρεύμα απευθείας πάνω στο σώμα,
- να καταναλώνονται επαρκή υγρά μέσα στην ημέρα,
- να χρησιμοποιείται ενυδατική κρέμα σε ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα,
- να προστατεύονται τα χείλη με κατάλληλο προϊόν,
- να γίνονται διαλείμματα από τις οθόνες,
- να χρησιμοποιούνται τεχνητά δάκρυα μόνο με συμβουλή φαρμακοποιού ή οφθαλμιάτρου,
- να αερίζεται τακτικά ο χώρος,
- να καθαρίζονται τα φίλτρα και να συντηρείται η συσκευή,
- να παρακολουθείται η υγρασία του χώρου,
- να αποφεύγονται οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας.
Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή
Οι περισσότερες ενοχλήσεις από τον ξηρό ή ψυχρό αέρα είναι ήπιες και υποχωρούν όταν τροποποιηθεί η χρήση του κλιματιστικού.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζονται:
- επίμονη δύσπνοια ή συριγμός,
- έντονος ή παρατεταμένος βήχας,
- πόνος στο στήθος,
- επαναλαμβανόμενες ρινορραγίες,
- σοβαρή ξηροφθαλμία ή επίμονη θολή όραση,
- πυρετός και συμπτώματα λοίμωξης,
- επιδείνωση άσθματος ή χρόνιας πνευμονοπάθειας.
Τα άτομα με σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα χρειάζεται να ακολουθούν το εξατομικευμένο πλάνο που έχει ορίσει ο θεράπων ιατρός τους.
Πολύτιμο εργαλείο απέναντι στη ζέστη
Παρά τις πιθανές ενοχλήσεις, το ισοζύγιο για την υγεία παραμένει σαφές: σε περιόδους ακραίας ζέστης, ο κλιματισμός αποτελεί πολύτιμο μέσο προστασίας και μπορεί να αποτρέψει σοβαρές επιπλοκές.
Το ζητούμενο δεν είναι η αποφυγή του, αλλά η ορθολογική χρήση του.
Η κατάλληλη θερμοκρασία, η αποφυγή του απευθείας ψυχρού ρεύματος, ο τακτικός αερισμός, η επαρκής ενυδάτωση και η σωστή συντήρηση της συσκευής μπορούν να διατηρήσουν τα οφέλη του κλιματισμού, περιορίζοντας παράλληλα τις ανεπιθύμητες επιπτώσεις.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Βασιλακόπουλος: Ποια είναι η ιδανική θερμοκρασία κλιματισμού
ΠΑΓΝΗ: Χωρίς κλιματισμό και σε συνθήκες καύσωνα γιατροί και ασθενείς
