Περισσότεροι από 2.700 άνθρωποι εκτιμάται ότι πέθαναν εξαιτίας της ακραίας ζέστης που έπληξε την Αγγλία και την Ουαλία τον Μάιο και τον Ιούνιο. Νέα ανάλυση αποδίδει πάνω από το 40% των θανάτων στην επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας που προκαλεί η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή.
Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ που καταγράφηκαν στη Βρετανία κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου συνδέονται με περισσότερους από 2.700 επιπλέον θανάτους, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα από αυτούς τους θανάτους δεν θα είχαν συμβεί σε έναν κόσμο χωρίς την υπερθέρμανση που έχει προκαλέσει η ανθρώπινη δραστηριότητα.
Την ανάλυση πραγματοποίησαν επιστήμονες από το Imperial College London, τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, Met Office, και το London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Τα ευρήματα συνοδεύονται από νέα προειδοποίηση προς τις βρετανικές αρχές: οι επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες δεν αποτελούν πλέον σπάνια εξαίρεση, αλλά μια νέα πραγματικότητα με σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια υγεία.
Θερμοκρασίες έως 37,7 βαθμούς Κελσίου
Η θερμοκρασία έφτασε τους 35,1 βαθμούς Κελσίου στο δυτικό Λονδίνο τον Μάιο, ενώ ακολούθησαν τρεις συνεχόμενες ημέρες με νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ.
Στις 26 Ιουνίου, ο υδράργυρος ανέβηκε στους 37,7 βαθμούς Κελσίου στο Lingwood του Norfolk. Οι αρχές εξέδωσαν σειρά κόκκινων υγειονομικών προειδοποιήσεων για την ακραία ζέστη σε πολλές περιοχές της Αγγλίας.
Τα κύματα καύσωνα άσκησαν έντονη πίεση στο βρετανικό σύστημα υγείας. Αρκετά νοσοκομεία κήρυξαν κατάσταση κρίσιμου περιστατικού, καθώς η ζήτηση για επείγουσα περίθαλψη αυξήθηκε απότομα.
Η Υπηρεσία Ασθενοφόρων του Λονδίνου κατέγραψε την πιο πολυάσχολη ημέρα στην ιστορία της, δεχόμενη σημαντικά περισσότερες κλήσεις για επείγοντα και απειλητικά για τη ζωή περιστατικά.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο βιώνει πλέον συστηματικά θερμοκρασίες που ξεπερνούν κατά πολύ τα ιστορικά δεδομένα.
«Ζούμε πλέον σε μια χώρα με επικίνδυνα ζεστά καλοκαίρια»
Η δρ Clair Barnes, ερευνήτρια ακραίων καιρικών φαινομένων και κλιματικής αλλαγής στο Imperial College London, κάλεσε τη χώρα να αναγνωρίσει την έκταση της απειλής.
«Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι ζούμε πλέον σε μια χώρα με επικίνδυνα ζεστά καλοκαίρια», δήλωσε.
Όπως υπογράμμισε, η Βρετανία πρέπει να προσαρμοστεί επειγόντως στο νέο κλίμα, ώστε να προστατεύσει τον πληθυσμό κατά τη διάρκεια μελλοντικών ακραίων επεισοδίων.
Παράλληλα, ζήτησε εντατικοποίηση της διεθνούς προσπάθειας για την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών, προκειμένου να αποτραπεί περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης.
Πώς υπολόγισαν οι ερευνητές τους θανάτους
Για τη μελέτη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα στατιστικό μοντέλο που βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία θερμοκρασίας και θνησιμότητας.
Το μοντέλο δείχνει πώς μεταβάλλεται ο κίνδυνος θανάτου όταν αυξάνεται η θερμοκρασία σε περίπου 35.000 πολύ μικρές γεωγραφικές περιοχές της Αγγλίας και της Ουαλίας.
Με βάση τις θερμοκρασίες που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια των δύο κυμάτων καύσωνα, οι ειδικοί εκτίμησαν τον αριθμό των επιπλέον θανάτων που πιθανότατα προκάλεσε η ζέστη.
Στη συνέχεια υπολόγισαν πόσο έχει θερμανθεί το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα πραγματικά δεδομένα με ένα υποθετικό σενάριο, στο οποίο οι ίδιοι καύσωνες θα είχαν εκδηλωθεί σε έναν κόσμο χωρίς την επιπλέον θέρμανση που προκαλούν οι ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Με αυτόν τον τρόπο υπολόγισαν πόσοι από τους θανάτους θα είχαν αποφευχθεί χωρίς την επίδραση της κλιματικής αλλαγής.
Περίπου 550 θάνατοι στον καύσωνα του Μαΐου
Κατά το πρώτο κύμα καύσωνα, από τις 21 έως τις 29 Μαΐου, οι ερευνητές εκτιμούν ότι σημειώθηκαν περίπου 550 επιπλέον θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη στην Αγγλία και την Ουαλία.
Περίπου 330 από αυτούς τους θανάτους δεν θα είχαν συμβεί χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Πρόκειται για ποσοστό κοντά στο 60% του συνολικού αριθμού των θανάτων που συνδέθηκαν με το συγκεκριμένο επεισόδιο ακραίας ζέστης.
Η μεγάλη αναλογία αποδίδεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο καύσωνας εκδηλώθηκε ασυνήθιστα νωρίς μέσα στη χρονιά, όταν ο πληθυσμός δεν είχε ακόμη προσαρμοστεί στις υψηλές θερμοκρασίες.
Σχεδόν 2.200 θάνατοι τον Ιούνιο
Ακόμη βαρύτερο ήταν το τίμημα του δεύτερου κύματος καύσωνα, το οποίο διήρκεσε από τις 18 έως τις 28 Ιουνίου.
Η ανάλυση εκτιμά ότι σχεδόν 2.200 επιπλέον άνθρωποι πέθαναν εξαιτίας της ζέστης κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.
Από αυτούς, περίπου 800 θάνατοι δεν θα είχαν συμβεί χωρίς την επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή.
Ο αριθμός αντιστοιχεί περίπου στο 40% των θανάτων του δεύτερου καύσωνα.
Συνολικά, τα δύο επεισόδια ακραίας ζέστης συνδέονται με περισσότερους από 2.700 θανάτους. Περίπου 1.130 από αυτούς αποδίδονται στην επίδραση της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης.
Πολύ υψηλότερος απολογισμός από το καλοκαίρι του 2025
Για λόγους σύγκρισης, η UK Health Security Agency είχε εκτιμήσει ότι ολόκληρο το καλοκαίρι του 2025 συνδέθηκε με 1.504 θανάτους λόγω ζέστης.
Ο αριθμός των θανάτων που καταγράφηκε μόνο κατά τους καύσωνες του Μαΐου και του Ιουνίου του 2026 ξεπερνά, επομένως, κατά πολύ τον απολογισμό του προηγούμενου καλοκαιριού.
Την ίδια ώρα, ένα τρίτο κύμα καύσωνα πλήττει τη χώρα, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν εκ νέου τους 34 βαθμούς Κελσίου.
Ρεκόρ ημερών με θερμοκρασία άνω των 34 βαθμών
Σύμφωνα με το Met Office, το 2026 αποτελεί ήδη χρονιά-ρεκόρ για τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες η θερμοκρασία έφτασε ή ξεπέρασε τους 34 βαθμούς Κελσίου.
Το προηγούμενο ρεκόρ ήταν επτά ημέρες και είχε καταγραφεί τόσο το καλοκαίρι του 1976 όσο και εκείνο του 2020.
Η συχνότητα των πολύ υψηλών θερμοκρασιών εντείνει την ανησυχία των ειδικών για την ικανότητα των βρετανικών πόλεων, κατοικιών και υγειονομικών υποδομών να προστατεύσουν τον πληθυσμό.
Ο ΠΟΥ ζητά οργανωμένα σχέδια αντιμετώπισης
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει συστήσει στις ευρωπαϊκές αρχές να σχεδιάζουν την αντιμετώπιση της ακραίας ζέστης με τρόπο αντίστοιχο με την προετοιμασία για τα χειμερινά κύματα γρίπης.
Οι συντάκτες της μελέτης προειδοποιούν ότι, εάν συνεχιστεί η σημερινή τάση, οι θάνατοι λόγω καύσωνα ενδέχεται στο μέλλον να πλησιάσουν τον αριθμό των θανάτων που καταγράφονται κατά τους χειμερινούς μήνες.
Η δρ Barnes σημείωσε ότι περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν ακόμη κατά τη διάρκεια του κρύου καιρού. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς τους θανάτους δεν προκαλούνται άμεσα από το κρύο, αλλά συνδέονται με λοιμώξεις όπως η γρίπη.
Αντίθετα, οι επιστήμονες παρατηρούν σαφή και άμεση σχέση ανάμεσα στην απότομη άνοδο της θερμοκρασίας και στην αύξηση της θνησιμότητας.
Οι θερινοί θάνατοι μπορεί να φτάσουν τους χειμερινούς
Ο δρ Ross Thompson από την UK Health Security Agency προειδοποίησε ότι η θνησιμότητα από τη ζέστη αυξάνεται ταχύτερα από εκείνη που σχετίζεται με το κρύο.
Όπως εξήγησε, η χώρα μπορεί να φτάσει σε ένα σημείο όπου οι επιπλέον θάνατοι του καλοκαιριού θα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο με τους επιπλέον θανάτους του χειμώνα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πρωτοφανής για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η ζέστη αποτελεί τον μεγαλύτερο άμεσο κλιματικό κίνδυνο
Η βρετανική Environment Agency χαρακτηρίζει την ακραία ζέστη ως τον μεγαλύτερο και πιο επείγοντα κλιματικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
Οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και αναπνευστικών προβλημάτων.
Παράλληλα, συνδέονται με αύξηση των πνιγμών, καθώς περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν δροσιά σε θάλασσες, λίμνες και ποτάμια.
Η Jess Beagley, υπεύθυνη πολιτικής στη Global Climate and Health Alliance, εξήγησε ότι τα κύματα καύσωνα μπορούν να αποδειχθούν θανατηφόρα λόγω της έντονης καταπόνησης που προκαλούν στην καρδιά και στα υπόλοιπα όργανα.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρό κίνδυνο για όσους πάσχουν ήδη από χρόνια νοσήματα, κυρίως καρδιαγγειακές παθήσεις.
Μεγαλύτερη ευπάθεια παρουσιάζουν επίσης τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, καθώς ο οργανισμός τους δεν ρυθμίζει τη θερμοκρασία με την ίδια αποτελεσματικότητα όπως στους υγιείς ενήλικες.
Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπνευστικές παθήσεις και όσοι λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τη θερμορύθμιση ή την ισορροπία των υγρών.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι παραμένουν και οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους, οι οποίοι περνούν πολλές ώρες κάτω από τον ήλιο και συχνά δεν διαθέτουν επαρκή πρόσβαση σε σκιά, νερό και χώρους δροσιάς.
Ακατάλληλα σπίτια και νοσοκομεία
Η Beagley υπογράμμισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει προετοιμαστεί επαρκώς για τα θερμότερα καλοκαίρια.
Πολλά σπίτια κατασκευάστηκαν ώστε να διατηρούν τη θερμότητα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ωστόσο, ο ίδιος σχεδιασμός μπορεί να τα μετατρέψει σε παγίδες θερμότητας όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές για πολλές ημέρες.
Ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζουν νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και άλλες υγειονομικές εγκαταστάσεις.
Η χώρα χρειάζεται καλύτερη μόνωση, φυσική σκίαση, πράσινους χώρους και συστήματα ψύξης εκεί όπου φιλοξενούνται ή νοσηλεύονται ευάλωτοι άνθρωποι.
Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται επίσης κλιματισμός, ώστε οι νοσοκομειακοί χώροι και οι κατοικίες υψηλού κινδύνου να παραμένουν ασφαλείς.
«Υπάρχουν όρια στην προσαρμογή»
Η Beagley επισήμανε ότι η αυξανόμενη ένταση των κυμάτων καύσωνα οφείλεται κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίμων.
Όπως τόνισε, οι κοινωνίες μπορούν να λάβουν μέτρα προσαρμογής, αλλά η προστασία δεν μπορεί να είναι απεριόριστη.
Χωρίς ταχεία μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι κίνδυνοι θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και οι καλύτερες υποδομές δεν θα μπορέσουν να αντισταθμίσουν πλήρως τις συνέπειες μιας διαρκώς εντεινόμενης υπερθέρμανσης.
Οι περισσότεροι δεν πεθαίνουν από θερμοπληξία
Ο Hugh Montgomery, καθηγητής Εντατικής Θεραπείας στο University College London, εξήγησε ότι οι περισσότεροι θάνατοι κατά τη διάρκεια των καυσώνων δεν οφείλονται σε κλασική θερμοπληξία.
Η ακραία ζέστη επιβαρύνει σημαντικά το καρδιαγγειακό σύστημα, προκαλεί αφυδάτωση και αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται εντονότερα για να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος.
Ως αποτέλεσμα, πολλοί άνθρωποι παθαίνουν εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα ή αιφνίδιο καρδιακό θάνατο.
Η ζέστη μπορεί επίσης να επιδεινώσει προϋπάρχουσες πνευμονολογικές και νεφρικές παθήσεις, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και ασθενείς με πολλαπλά προβλήματα υγείας.
Κλιματική αλλαγή, τρόφιμα και κοινωνική αστάθεια
Ο Montgomery τόνισε ότι η κλιματική αλλαγή δεν σκοτώνει μόνο μέσω των υψηλών θερμοκρασιών.
Οι παρατεταμένες ξηρασίες και οι πλημμύρες μπορούν να καταστρέψουν καλλιέργειες, να περιορίσουν την παραγωγή τροφίμων και να αυξήσουν τις τιμές.
Οι συνέπειες πλήττουν περισσότερο τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τα οποία διαθέτουν λιγότερους πόρους για να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια ή να προστατευθούν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Παράλληλα, η κλιματική κρίση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην ηλεκτροδότηση, στις μεταφορές, στις υποδομές και στα φυσικά οικοσυστήματα.
Ο συνδυασμός αυτών των πιέσεων ενδέχεται, σύμφωνα με τον ίδιο, να οδηγήσει ακόμη και σε κοινωνική αναταραχή.
Προειδοποίηση για έναν «φαύλο κύκλο θανάτου»
Ο καθηγητής περιέγραψε την κατάσταση ως έναν «φαύλο κύκλο θανάτου» και ζήτησε τον άμεσο περιορισμό της καύσης ορυκτών καυσίμων.
Υποστήριξε ότι το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται σήμερα θα επηρεάζει το κλιματικό σύστημα για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ακόμη και εάν οι παγκόσμιες εκπομπές σταματούσαν άμεσα, οι συνέπειες της υπερθέρμανσης που έχει ήδη συντελεστεί θα εξακολουθούσαν να γίνονται αισθητές.
Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες θεωρούν αναγκαία τόσο τη δραστική μείωση των εκπομπών όσο και την άμεση προσαρμογή των πόλεων, των κατοικιών, των νοσοκομείων και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Το ανθρώπινο κόστος των βρετανικών καυσώνων δείχνει, όπως επισημαίνουν, ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μια μακρινή απειλή. Επηρεάζει ήδη τη θνησιμότητα, τη λειτουργία των συστημάτων υγείας και την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΠΟΥ: Προειδοποίηση για νέο, πολυήμερο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη
Καύσωνας: 4 συχνές παθήσεις που επιδεινώνονται με την ακραία ζέστη
