Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των διαδοχικών καυσώνων του φετινού καλοκαιριού. Τα διαθέσιμα στοιχεία καλύπτουν μόλις περίπου τη μισή ήπειρο και σε πολλές χώρες δεν περιλαμβάνουν ακόμη τον Αύγουστο, γεγονός που σημαίνει ότι ο τελικός απολογισμός πιθανότατα θα είναι αισθητά μεγαλύτερος.
Έναν βαρύ απολογισμό για τη δημόσια υγεία αφήνουν οι αλλεπάλληλοι καύσωνες του καλοκαιριού του 2026 στην Ευρώπη, καθώς τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν τουλάχιστον 35.000 υπερβάλλοντες θανάτους.
Ο αριθμός παραμένει προσωρινός. Πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει την καταγραφή του Αυγούστου, ενώ τα δεδομένα που έχουν δημοσιοποιηθεί αφορούν μόλις περίπου το μισό της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Μόνο σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία ο αριθμός των πρόσθετων ή σχετιζόμενων με τη ζέστη θανάτων ξεπερνά ήδη τις 25.000.
Τέσσερις διαδοχικοί καύσωνες από τον Μάιο
Η δυτική και κεντρική Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη από τον Μάιο με τέσσερα διαδοχικά κύματα ακραίας ζέστης.
Εκατοντάδες μετεωρολογικοί σταθμοί κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας, ενώ στη Γερμανία 46 σταθμοί ξεπέρασαν τους 40°C στα τέλη Ιουνίου.
Η Ισπανία αντιμετώπισε για παρατεταμένες περιόδους θερμοκρασίες πάνω από 42°C, ενώ στη Γαλλία περισσότερα από 500 σημεία μέτρησης κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αξιολόγησε τον Ιούλιο τον συνολικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία από τους καύσωνες του 2026 ως μέτριο σε περιφερειακό επίπεδο, με υψηλή βεβαιότητα στην αξιολόγηση.
Γερμανία: Περίπου 14.000 θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη
Τον βαρύτερο μέχρι στιγμής απολογισμό καταγράφει η Γερμανία.
Το Ινστιτούτο Robert Koch υπολογίζει περίπου 14.000 θανάτους που σχετίζονται με υψηλές θερμοκρασίες από τις αρχές Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου.
Μόνο την εβδομάδα 22 έως 28 Ιουνίου, η χώρα κατέγραψε περίπου 9.600 θανάτους που αποδίδονται στη ζέστη.
Το 2026 αποτελεί πλέον τη χειρότερη χρονιά που έχει καταγράψει η Γερμανία ως προς τη θνησιμότητα από υψηλές θερμοκρασίες. Το προηγούμενο υψηλό είχε καταγραφεί το 2018, με περίπου 8.900 θανάτους.
Ισπανία: Σχεδόν 5.000 θάνατοι από τη ζέστη
Στην Ισπανία, το σύστημα επιτήρησης θνησιμότητας MoMo εκτιμά ότι 4.947 θάνατοι από τον Μάιο έως τα τέλη Αυγούστου μπορούν να αποδοθούν στις υψηλές θερμοκρασίες.
Ο αριθμός ξεπερνά ήδη το προηγούμενο ρεκόρ του 2022, όταν είχαν καταγραφεί 4.520 αντίστοιχοι θάνατοι.
Για σύγκριση, ο επίσημος απολογισμός για ολόκληρο το καλοκαίρι του 2025 είχε φτάσει τους 3.832 θανάτους από υψηλές θερμοκρασίες.
Γαλλία: 7.300 υπερβάλλοντες θάνατοι πριν ακόμη καταμετρηθεί ο Αύγουστος
Στη Γαλλία, τα στοιχεία παραμένουν ακόμη πιο ατελή.
Η εθνική υγειονομική υπηρεσία κατέγραψε περίπου 7.300 υπερβάλλοντες θανάτους από όλες τις αιτίες μεταξύ των τελών Μαΐου και της 22ας Ιουλίου.
Η χώρα δεν έχει ακόμη ενσωματώσει τον Αύγουστο στον τελικό απολογισμό, ενώ τα πρώτα δεδομένα βασίζονται στις ηλεκτρονικές ληξιαρχικές πράξεις θανάτου, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 80% της συνολικής θνησιμότητας.
Επομένως, ο τελικός αριθμός αναμένεται υψηλότερος.
Γιατί δεν αναγράφεται συνήθως ο καύσωνας ως αιτία θανάτου
Η καταγραφή των θανάτων από ακραία ζέστη παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία.
Στα περισσότερα πιστοποιητικά θανάτου δεν αναγράφεται ο «καύσωνας» ως άμεση αιτία.
Η πολύ υψηλή θερμοκρασία συχνά επιδεινώνει μια ήδη υπάρχουσα πάθηση, προκαλώντας τελικά:
καρδιακό επεισόδιο,
εγκεφαλικό,
αναπνευστική ανεπάρκεια,
νεφρική ανεπάρκεια
ή απορρύθμιση άλλου χρόνιου νοσήματος.
Για αυτό οι ειδικοί χρησιμοποιούν μοντέλα που συγκρίνουν τη θνησιμότητα κατά τις ημέρες ακραίας ζέστης με την αναμενόμενη θνησιμότητα για την ίδια εποχή.
Τι σημαίνει «υπερβάλλουσα θνησιμότητα»
Οι υπερβάλλοντες θάνατοι δεν ταυτίζονται απόλυτα με τους θανάτους που έχουν επιβεβαιωθεί ότι προκλήθηκαν από τη ζέστη.
Ο όρος περιγράφει τη διαφορά ανάμεσα:
στον αριθμό των ανθρώπων που πέθαναν πραγματικά
και στον αριθμό που θα αναμενόταν στατιστικά να πεθάνει την ίδια χρονική περίοδο υπό φυσιολογικές συνθήκες.
Όταν η αύξηση συμπίπτει στενά με έναν ισχυρό καύσωνα και δεν υπάρχει άλλη εμφανής αιτία, όπως μια μεγάλη επιδημία, οι ερευνητές μπορούν να εκτιμήσουν το μέρος της υπερβάλλουσας θνησιμότητας που πιθανότατα σχετίζεται με τη θερμοκρασία.
Πάνω από 10.000 πρόσθετοι θάνατοι μέσα σε μία εβδομάδα
Τα στοιχεία του ευρωπαϊκού δικτύου EuroMOMO δείχνουν πόσο απότομα αυξήθηκε η θνησιμότητα κατά την κορύφωση του καύσωνα.
Την εβδομάδα 22–28 Ιουνίου, καταγράφηκαν περισσότεροι από 10.650 υπερβάλλοντες θάνατοι στις χώρες που συμμετείχαν τότε στο σύστημα επιτήρησης.
Περισσότεροι από 9.000 αφορούσαν ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω.
Το EuroMOMO εξακολούθησε να καταγράφει σημαντικά αυξημένη θνησιμότητα και στις επόμενες εβδομάδες, κυρίως στις ηλικιακές ομάδες άνω των 45 ετών.
Άλλη ανάλυση εκτιμά πάνω από 20.000 θανάτους σε μία εβδομάδα
Μια ανεξάρτητη ταχεία ανάλυση του Christopher Callahan από το Indiana University χρησιμοποίησε μοντέλα θερμοκρασίας και θνησιμότητας και υπολόγισε ότι μόνο την εβδομάδα 22–28 Ιουνίου ο καύσωνας μπορεί να συνδέθηκε με περίπου 20.390 θανάτους σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η συγκεκριμένη εργασία έχει αναρτηθεί ως preprint και επομένως το αποτέλεσμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τελικός επίσημος απολογισμός.
Δείχνει, όμως, πόσο μεγαλύτερος μπορεί να αποδειχθεί ο πραγματικός αριθμός όταν ενσωματωθούν χώρες που δεν συμμετέχουν σε όλα τα συστήματα άμεσης επιτήρησης.
Ιταλία: Ο τελικός απολογισμός μπορεί να φτάσει τους 8.000
Η Ιταλία δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει πλήρη εθνικό απολογισμό.
Τα διαθέσιμα μοντέλα υπολόγισαν περίπου 2.700 περισσότερους θανάτους από το φυσιολογικό μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου.
Ιταλοί επιδημιολόγοι έχουν εκτιμήσει ότι ο συνολικός αριθμός των θανάτων που θα μπορούσαν τελικά να αποδοθούν στη ζέστη το 2026 μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 5.000 και 8.000.
Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, ο συνολικός ευρωπαϊκός απολογισμός θα αυξηθεί αισθητά.
Αγγλία: Σχεδόν 2.900 θάνατοι ήδη από Μάιο και Ιούνιο
Στην Αγγλία, οι πρώτοι δύο μεγάλοι καύσωνες του Μαΐου και του Ιουνίου συνδέθηκαν με περίπου 2.877 θανάτους, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UK Health Security Agency που είχαν δημοσιοποιηθεί έως τα τέλη Ιουλίου.
Και εδώ οι ηλικιωμένοι αποτέλεσαν τη σημαντικότερη ομάδα κινδύνου.
Βέλγιο και Ολλανδία
Στο Βέλγιο, τα προκαταρκτικά δεδομένα έδειξαν αύξηση της θνησιμότητας κατά περίπου 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου.
Η αύξηση αντιστοιχεί σε περίπου 1.222 πρόσθετους θανάτους.
Στην Ολλανδία, τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
Πολωνία και Ελβετία
Μοντελοποίηση που επικαλέστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολόγισε περίπου 1.070 επιπλέον θανάτους στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του ακραίου επεισοδίου του Ιουνίου.
Στην Ελβετία, τα στοιχεία των υγειονομικών αρχών έδειξαν περίπου 220 υπερβάλλοντες θανάτους την ίδια εβδομάδα.
Και η Ελλάδα στα πρώτα στοιχεία
Πρώιμες εκτιμήσεις που συγκεντρώθηκαν για χώρες με μικρότερους πληθυσμούς δείχνουν περίπου 40 υπερβάλλοντες θανάτους στην Ελλάδα σε συγκεκριμένες περιόδους του καύσωνα.
Παρόμοια αρχικά μεγέθη αναφέρθηκαν για το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία παραμένουν προκαταρκτικά και δεν αποτελούν συνολικό απολογισμό για ολόκληρο το ελληνικό καλοκαίρι.
Οι άνω των 65 πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα
Η ηλικία παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου.
Από τους περισσότερους από 10.650 υπερβάλλοντες θανάτους που υπολόγισε το EuroMOMO στην κορύφωση του καύσωνα του Ιουνίου, πάνω από 9.000 αφορούσαν ανθρώπους άνω των 65 ετών.
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι δυσκολεύονται περισσότερο να ρυθμίσουν τη θερμοκρασία του σώματος, ενώ συχνά πάσχουν από καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, νεφρικά ή άλλα χρόνια νοσήματα.
Μεγάλο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άνθρωποι που ζουν μόνοι, άτομα με αναπηρία, ασθενείς που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα και όσοι κατοικούν σε σπίτια με ανεπαρκή μόνωση ή χωρίς δυνατότητα αποτελεσματικής ψύξης.
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τέτοια επεισόδια δεν αποτελούν πια εξαιρετικά σπάνια φαινόμενα.
Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αυξάνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των καυσώνων, ενώ η Ευρώπη συγκαταλέγεται στις περιοχές που θερμαίνονται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Σύμφωνα με τον WHO Europe, η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη έχει αυξηθεί πάνω από 30% τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Πάνω από 100.000 θάνατοι σε δύο προηγούμενα χρόνια
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι περισσότερα από 100.000 περιστατικά θανάτου που σχετίζονται με υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν συνολικά σε 35 ευρωπαϊκές χώρες μόνο το 2022 και το 2023.
Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι ο αριθμός θα αυξηθεί περαιτέρω καθώς η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται και ο ευρωπαϊκός πληθυσμός γερνά.
Γιατί ο τελικός αριθμός των 35.000 πιθανότατα θα αυξηθεί
Ο σημερινός απολογισμός έχει τρεις βασικούς περιορισμούς.
Πρώτον, δεν περιλαμβάνονται ακόμη όλες οι ευρωπαϊκές χώρες.
Δεύτερον, για αρκετές χώρες τα στοιχεία φτάνουν μόνο έως τον Ιούλιο ή τις αρχές Αυγούστου.
Τρίτον, η τελική απόδοση ενός θανάτου στη ζέστη χρειάζεται συχνά εβδομάδες ή μήνες, καθώς πρέπει να αναλυθούν τα πλήρη στοιχεία θνησιμότητας, οι ημερήσιες θερμοκρασίες και οι υποκείμενες παθήσεις.
Για αυτό οι ειδικοί θεωρούν τα 35.000 περιστατικά ένα κατώτατο όριο και όχι τον τελικό απολογισμό.
Η ζέστη εξελίσσεται σε μείζονα απειλή για τη δημόσια υγεία
Η ακραία ζέστη δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ή μετεωρολογικό πρόβλημα.
Η επιβάρυνση στα επείγοντα περιστατικά, στις καρδιολογικές και πνευμονολογικές κλινικές και στις υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων μπορεί να αυξηθεί απότομα μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο WHO Europe έχει χαρακτηρίσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα επείγουσα απειλή για τη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας ότι οι καύσωνες προκαλούν θανάτους που συχνά παραμένουν «αόρατοι» πίσω από διαγνώσεις όπως έμφραγμα, εγκεφαλικό ή αναπνευστική ανεπάρκεια.
Το στοίχημα της προσαρμογής
Οι νέοι αριθμοί επαναφέρουν τη συζήτηση για τα σχέδια προστασίας από τον καύσωνα.
Οι ειδικοί ζητούν μεγαλύτερη πρόσβαση σε δροσερούς δημόσιους χώρους, καλύτερη θερμική προστασία των κατοικιών και των νοσοκομείων, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και οργανωμένη παρακολούθηση των ηλικιωμένων και άλλων ευάλωτων ανθρώπων.
Η κλιματική προσαρμογή αποκτά πλέον άμεση υγειονομική διάσταση.
Το καλοκαίρι του 2026 δείχνει ότι σε μια ήπειρο που γερνά πληθυσμιακά και θερμαίνεται γρήγορα, οι ακραίες θερμοκρασίες μπορούν να μετατραπούν μέσα σε λίγες ημέρες σε κρίση μαζικής θνησιμότητας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Καύσωνες στη Βρετανία: Πάνω από 2.700 θάνατοι σε μόλις δύο μήνες
Ηλεκτρολύτες στον καύσωνα: Ποιοι τους χρειάζονται πραγματικά
