Η προστασία των νέων, η διακοπή του καπνίσματος, η αξιολόγηση των διαφορετικών προφίλ κινδύνου των προϊόντων νικοτίνης, το παράνομο εμπόριο και η αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων στη χάραξη πολιτικής βρέθηκαν στο επίκεντρο του 9ου Summit on Tobacco Harm Reduction, που διοργάνωσε διαδικτυακά η SCOHRE με τη συμμετοχή 150 συνέδρων από 43 χώρες.
Το 9ο Συνέδριο για τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα ολοκληρώθηκε έπειτα από τρεις ημέρες συζητήσεων γύρω από ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα δημόσιας υγείας. Πώς μπορούν να προστατευθούν οι νέοι και οι μη καπνιστές, ενώ παράλληλα να μειωθεί η επιβάρυνση για τους ενήλικες που συνεχίζουν να καπνίζουν.
Στο συνέδριο συμμετείχαν επιστήμονες, κλινικοί γιατροί, ειδικοί δημόσιας υγείας, οικονομολόγοι, ειδικοί πολιτικής και εκπρόσωποι ρυθμιστικών αρχών.
Οι συζητήσεις κάλυψαν τη χρήση προϊόντων νικοτίνης από νέους, τις επιπτώσεις στην υγεία, τα ρυθμιστικά μοντέλα σε Ευρώπη και Ασία, τη φορολόγηση, το παράνομο εμπόριο και την καινοτομία.
Πρόληψη και διακοπή παραμένουν οι βασικές προτεραιότητες
Ο πρόεδρος της SCOHRE και της Οργανωτικής Επιτροπής, Καθηγητής Ιγνάτιος Οικονομίδης, υπογράμμισε ότι η πρόληψη και η διακοπή του καπνίσματος παραμένουν θεμελιώδεις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας.
Παράλληλα, παρουσίασε τη μείωση της βλάβης ως συμπληρωματική προσέγγιση για ανθρώπους που συνεχίζουν να καπνίζουν, τονίζοντας ότι η αξιολόγησή της πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ιδεολογικές τοποθετήσεις.
Νέοι και προϊόντα νικοτίνης: Το δύσκολο σημείο ισορροπίας
Κεντρικό θέμα αποτέλεσε η χρήση προϊόντων νικοτίνης από νεότερες ηλικίες. Οι Ray Niaura, Brad Rodu και David T. Sweanor παρουσίασαν μακροχρόνια δεδομένα από τις ΗΠΑ για το συμβατικό κάπνισμα, το άτμισμα και άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, το κάπνισμα συμβατικών τσιγάρων στους νέους βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ το άτμισμα είχε αυξηθεί σημαντικά πριν υποχωρήσει μετά την κορύφωσή του το 2019.
Οι εισηγητές υποστήριξαν ότι οι τάσεις δεν πρέπει να εξετάζονται απομονωμένα από άλλους παράγοντες, όπως η κατανάλωση αλκοόλ, η ψυχική υγεία, ο ύπνος και η χρήση των κοινωνικών δικτύων.
Παράλληλα, συμφώνησαν στην ανάγκη αυστηρής προστασίας των νέων μέσω ηλικιακών περιορισμών, εποπτείας, ελέγχων και καλύτερης ενημέρωσης.
Νικοτίνη: Εθιστική, αλλά τα προϊόντα δεν θεωρούνται κατ’ ανάγκη ισοδύναμα ως προς τον κίνδυνο
Ο Καθηγητής Neal Benowitz παρουσίασε δεδομένα για τη φαρμακολογία της νικοτίνης και υπογράμμισε ότι πρόκειται για εθιστική ουσία, με ιδιαίτερες ανησυχίες όταν χρησιμοποιείται από νέους ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο λεγόμενο continuum of risk μεταξύ συμβατικών τσιγάρων και προϊόντων νικοτίνης χωρίς καύση.
Η θέση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο ήταν ότι τα εναλλακτικά προϊόντα δεν πρέπει να χαρακτηρίζονται αβλαβή, αλλά ούτε να θεωρείται αυτομάτως ότι έχουν ακριβώς το ίδιο προφίλ κινδύνου με τα συμβατικά τσιγάρα.
Απαγόρευση ή ρύθμιση; Η συζήτηση μεταφέρεται στην Ασία
Ένα μεγάλο μέρος του συνεδρίου αφιερώθηκε στις διαφορετικές ρυθμιστικές προσεγγίσεις. Παρουσιάστηκαν παραδείγματα από χώρες της Ασίας όπου εφαρμόζονται είτε ρυθμιζόμενα μοντέλα πρόσβασης είτε πολύ αυστηρότερες απαγορεύσεις.
Οι εισηγητές υποστήριξαν ότι οι πολιτικές πρέπει να αξιολογούνται με βάση τις τοπικές συνθήκες, τις δυνατότητες εποπτείας, τις συμπεριφορές του πληθυσμού και την ύπαρξη υπηρεσιών διακοπής καπνίσματος.
Παράλληλα, προειδοποίησαν ότι όταν υπάρχει συνεχιζόμενη ζήτηση αλλά περιορίζεται δραστικά η νόμιμη πρόσβαση, μπορεί να ενισχυθούν παράνομες αγορές.
Παράνομα τσιγάρα: Περίπου 11% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης το 2025
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο παράνομο εμπόριο. Ο David Bird παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία τα παράνομα τσιγάρα αντιστοιχούσαν περίπου στο 11% της κατανάλωσης τσιγάρων στην Ευρώπη το 2025, με εκτιμώμενη απώλεια φορολογικών εσόδων περίπου 22 δισ. ευρώ.
Ο Καθηγητής Παναγιώτης Λιαργκόβας σημείωσε ότι η φορολογία παραμένει σημαντικό εργαλείο δημόσιας υγείας, αλλά υποστήριξε ότι πρέπει να σχεδιάζεται παράλληλα με την πολιτική κατά του παράνομου εμπορίου.
Ευρώπη: Δύο διαφορετικές συζητήσεις για την πολιτική νικοτίνης
Το συνέδριο ασχολήθηκε και με τις πρόσφατες εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, στις 16 Σεπτεμβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για τη στρατηγική της ΕΕ στις καρδιαγγειακές παθήσεις, στο οποίο αναγνωρίζεται ότι διαφορετικά προϊόντα νικοτίνης μπορεί να διαφέρουν ως προς την περιεκτικότητα, τον τρόπο χορήγησης και ενδεχομένως το προφίλ κινδύνου τους.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 28 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συζήτησε αυστηρότερα μέτρα στο πλαίσιο της υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Καταπολέμηση του Καρκίνου, το οποίο έχει στόχο μια «γενιά χωρίς καπνό» έως το 2040.
Οι συμμετέχοντες στο συνέδριο έθεσαν το ερώτημα κατά πόσο ένα ενιαίο ρυθμιστικό ή φορολογικό πλαίσιο μπορεί να εφαρμόζεται σε προϊόντα που, κατά την άποψή τους, ενδέχεται να έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά κινδύνου.
82.000 υποβολές στη δημόσια διαβούλευση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η παρουσίαση του Federico Fernández, CEO της We Are Innovation, ο οποίος ανέφερε ότι ο οργανισμός του ανέλυσε με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης περίπου 82.000 υποβολές από 138 χώρες που σχετίζονταν με πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νομοθετικό πλαίσιο των προϊόντων καπνού.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσίασε, το 91% των υποβολών που εξετάστηκαν περιλάμβανε τουλάχιστον μία σοβαρή ένσταση για την κατεύθυνση της υπό εξέταση πολιτικής.
Ο ίδιος σημείωσε, πάντως, ότι ορισμένες κρίσιμες υποβολές, μεταξύ των οποίων και από ιατρικούς οργανισμούς, ζητούσαν αυστηρότερο και όχι χαλαρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Το οικονομικό κόστος των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων
Στην τελευταία ημέρα, η συζήτηση επεκτάθηκε στο οικονομικό και υγειονομικό κόστος των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων.
Ο Καθηγητής Andrzej Fal ανέφερε εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες το άμεσο ετήσιο κόστος των σημαντικότερων NCDs στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται περίπου σε 500 δισ. ευρώ, ενώ επιπλέον άνω των 500 δισ. ευρώ χάνονται λόγω μειωμένης παραγωγικότητας.
Ο Καθηγητής Witold Orłowski ανέφερε ότι στην Πολωνία το κόστος του καπνίσματος εκτιμάται περίπου στο 2,5%–3% του ΑΕΠ, με τις έμμεσες απώλειες παραγωγικότητας να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης.
Το κρίσιμο θέμα της εμπιστοσύνης
Η καταληκτική ομιλία του ειδικού στην επικοινωνία κινδύνου Peter M. Sandman επικεντρώθηκε σε ένα διαφορετικό πρόβλημα: γιατί τα επιστημονικά δεδομένα δεν αρκούν πάντα για να μεταβάλουν την αντίληψη του κοινού.
Ο Sandman υποστήριξε ότι οι αντιλήψεις για τα προϊόντα νικοτίνης χωρίς καύση δεν διαμορφώνονται αποκλειστικά από επιστημονικά στοιχεία αλλά και από δεκαετίες δυσπιστίας απέναντι στην καπνοβιομηχανία.
Κατά τον ίδιο, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προϋποθέτει αναγνώριση των προβληματισμών για τον εθισμό, τη χρήση από νέους, τη διπλή χρήση, τις αβεβαιότητες γύρω από την ασφάλεια, αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια στα ερευνητικά δεδομένα και εξωτερική εποπτεία.
Το βασικό συμπέρασμα: Πρόληψη πρώτα, αλλά με συνεχή αξιολόγηση των δεδομένων
Το συνέδριο κατέληξε ότι η μείωση της βλάβης δεν πρέπει να υποκαθιστά την πρόληψη και τη διακοπή του καπνίσματος.
Η θέση που διατυπώθηκε είναι ότι οι πολιτικές δημόσιας υγείας πρέπει να προστατεύουν τους νέους, να παρακολουθούν τα αποτελέσματα στον πραγματικό κόσμο, να λαμβάνουν υπόψη πιθανές διαφοροποιήσεις στον κίνδυνο, να αναγνωρίζουν τις αβεβαιότητες και να προσαρμόζονται όταν αλλάζουν τα επιστημονικά δεδομένα.
Το τελικό μήνυμα των διοργανωτών ήταν ότι στόχος δεν πρέπει να είναι η επικράτηση στη δημόσια αντιπαράθεση γύρω από τη νικοτίνη, αλλά η επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων για τη δημόσια υγεία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κάπνισμα στους εφήβους: Η νέα γενιά χρησιμοποιεί λιγότερη νικοτίνη
Κάπνισμα και προϊόντα χωρίς καύση: Τα νέα κλινικά δεδομένα
