Πρόσβαση ασθενών: Γιατί η Ελλάδα καθυστερεί στην αποζημίωση των νέων φαρμάκων

Οι εναλλακτικοί μηχανισμοί φαίνεται να καλύπτουν σημαντικό μέρος των αναγκών πρόσβασης σε νέα φάρμακα στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα έκθεση της Charles River Associates για την EFPIA. Ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για την αποζημίωση καινοτόμων θεραπειών.

ΔΩΡΕΑΝ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Οι Έλληνες ασθενείς δεν αντιμετωπίζουν μόνο καθυστέρηση στην πρόσβαση σε νέα φάρμακα. Αντιμετωπίζουν και ένα σύστημα στο οποίο σημαντικό μέρος της πρόσβασης φαίνεται να εξασφαλίζεται μέσα από εναλλακτικές, συχνά πιο εξατομικευμένες οδούς, αντί μέσα από την κανονική διαδικασία τιμολόγησης και αποζημίωσης.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει για την Ελλάδα από τη νέα έκθεση European Access Hurdles Portal: Results from the fourth year of data collection, την οποία εκπόνησε η Charles River Associates (CRA) στο πλαίσιο πρωτοβουλίας της EFPIA και με στοιχεία από την IQVIA.

Η έκθεση δεν αντικαθιστά τον δείκτη Patients W.A.I.T. Indicator 2025, ο οποίος κατέγραψε πόσες νέες θεραπείες έχουν καταστεί διαθέσιμες και πόσο χρόνο χρειάζονται για να φθάσουν στους ασθενείς. Επιχειρεί, όμως, να απαντήσει στο επόμενο και πολιτικά κρίσιμο ερώτημα: Γιατί ένα καινοτόμο φάρμακο καθυστερεί να υποβληθεί για αποζημίωση ή να λάβει θετική απόφαση σε μια ευρωπαϊκή χώρα;

Για την Ελλάδα, η σύγκριση των δύο εκθέσεων είναι αποκαλυπτική. Ο δείκτης W.A.I.T. έδειξε ότι από τα 168 καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν κεντρικά στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2024, στη χώρα μας εμφανίζονται διαθέσιμα μέσω δημόσιας αποζημίωσης τα 69, δηλαδή το 41%, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 45%. Ο μέσος χρόνος πρόσβασης στην Ελλάδα φθάνει τις 641 ημέρες, έναντι 597 ημερών στην ΕΕ.

Η νέα έκθεση για τα εμπόδια πρόσβασης δείχνει τι συμβαίνει πριν από αυτό το τελικό αποτέλεσμα. Δηλαδή, σε ποιο βαθμό οι εταιρείες έχουν υποβάλει αίτημα τιμολόγησης και αποζημίωσης, πόσα προϊόντα παραμένουν εκτός της τυπικής διαδικασίας και ποια φάρμακα φθάνουν σε ασθενείς μέσω εναλλακτικών σχημάτων πρόσβασης.

Τι εξετάζει το European Access Hurdles Portal

Το European Access Hurdles Portal δημιουργήθηκε το 2022, όταν η EFPIA και οι εταιρείες-μέλη της δεσμεύθηκαν να ενισχύσουν τη διαφάνεια γύρω από τις ανισότητες πρόσβασης στα καινοτόμα φάρμακα στην Ευρώπη.

Η τέταρτη ετήσια έκθεση περιλαμβάνει στοιχεία για 91 καινοτόμα φάρμακα που έλαβαν άδεια κυκλοφορίας από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για την πρώτη τους ένδειξη μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Ιουνίου 2025. Τα προϊόντα αυτά αντιστοιχούν στο 48% των φαρμάκων που εγκρίθηκαν από τον EMA για πρώτη ένδειξη την ίδια περίοδο.

Στη συλλογή στοιχείων συμμετείχαν και οι 35 εταιρείες-μέλη της EFPIA που διέθεταν επιλέξιμα προϊόντα. Το δείγμα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 35 ογκολογικά φάρμακα, ποσοστό 37% του συνόλου, και 24 ορφανά φάρμακα, ποσοστό 26%.

Η ανάλυση καλύπτει 30 ευρωπαϊκές χώρες: τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Αγγλία, τη Σκωτία και τη Νορβηγία. Η Ελλάδα εντάσσεται στην ομάδα της Νότιας Ευρώπης μαζί με την Κύπρο και τη Μάλτα.

Η κρίσιμη διάκριση: Άλλο «διαθέσιμο» φάρμακο, άλλο πραγματική πρόσβαση

Μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις της έκθεσης είναι ότι η ένταξη ενός φαρμάκου σε κατάλογο αποζημίωσης δεν αποτελεί το μοναδικό μέτρο πρόσβασης.

Ένα φάρμακο μπορεί να μην έχει ακόμη ενταχθεί στον κανονικό μηχανισμό αποζημίωσης, αλλά ορισμένοι ασθενείς να το λαμβάνουν μέσω εναλλακτικών μηχανισμών πρόσβασης. Σε αυτούς περιλαμβάνονται προγράμματα πρώιμης πρόσβασης, προγράμματα παρηγορητικής ή κατ’ εξαίρεση χορήγησης και σχήματα πρόσβασης για συγκεκριμένους ασθενείς.

Αντίστροφα, ένα προϊόν μπορεί να εμφανίζεται σε εθνικό κατάλογο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε επιλέξιμος ασθενής το λαμβάνει γρήγορα ή χωρίς πρόσθετους περιορισμούς.

Η έκθεση καταγράφει ότι, κατά μέσο όρο στις 30 ευρωπαϊκές χώρες, το 69% των 91 φαρμάκων είτε έχει υποβληθεί για τιμολόγηση και αποζημίωση είτε καθίσταται προσβάσιμο στους ασθενείς μέσω εναλλακτικού σχήματος πρόσβασης.

Ωστόσο, μέσω της κανονικής διαδικασίας τιμολόγησης και αποζημίωσης έχει υποβληθεί κατά μέσο όρο το 61% των προϊόντων. Από αυτά, το 53% έχει ήδη αποζημιωθεί, το 41% αναμένει απόφαση και το 6% έχει λάβει αρνητική απόφαση ή έχει αποσυρθεί από την εταιρεία.

Με άλλα λόγια, σε πολλές περιπτώσεις η απουσία μιας θεραπείας από τη διαθέσιμη φαρμακευτική φροντίδα δεν οφείλεται μόνο στο ότι δεν κατατέθηκε φάκελος. Οφείλεται και στον χρόνο που απαιτείται μετά την υποβολή για να ληφθεί απόφαση αποζημίωσης.

Ελλάδα: Το 23% των νέων θεραπειών περνά από εναλλακτικούς μηχανισμούς πρόσβασης

Η θέση της Ελλάδας στο σχετικό γράφημα της έκθεσης αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Στο δείγμα των 91 φαρμάκων του Portal, για την Ελλάδα:

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από το γράφημα της σελίδας 12 της έκθεσης, το οποίο δείχνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου οι εναλλακτικοί μηχανισμοί πρόσβασης διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.

Η εικόνα δεν σημαίνει ότι το 69% των προϊόντων αποζημιώνεται κανονικά στη χώρα. Αντίθετα, δείχνει ότι σχεδόν ένα στα τέσσερα νέα φάρμακα του δείγματος φαίνεται να φθάνει σε ορισμένους ασθενείς μέσα από μηχανισμούς εκτός της πλήρους τυπικής οδού αποζημίωσης.

Η διαφορά είναι ουσιώδης. Οι εναλλακτικές οδοί μπορούν να καλύψουν επείγουσες ή ειδικές ανάγκες, ιδίως όταν δεν υπάρχει θεραπευτική επιλογή. Δεν υποκαθιστούν, όμως, ένα σταθερό, προβλέψιμο και ισότιμο πλαίσιο δημόσιας πρόσβασης για όλους τους επιλέξιμους ασθενείς.

Η CRA επισημαίνει ότι χώρες όπως η Αυστρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Μάλταχρησιμοποιούν σε σημαντικό βαθμό εναλλακτικά σχήματα πρόσβασης, αντί η πρόσβαση να βασίζεται κυρίως στην ένταξη των θεραπειών στους εθνικούς καταλόγους αποζημίωσης.

Δύο διαφορετικές εικόνες της Ελλάδας που συμπληρώνουν η μία την άλλη

Η σύγκριση με τον δείκτη W.A.I.T. αποτυπώνει δύο πλευρές του ίδιου προβλήματος.

Ο W.A.I.T. εξετάζει την επίσημη διαθεσιμότητα των φαρμάκων μέσω της δημόσιας αποζημίωσης και δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με 41% διαθεσιμότητα και χρόνο πρόσβασης 641 ημερών.

Το European Access Hurdles Portal εξετάζει διαφορετικό, αλλά συναφές δείγμα προϊόντων και καταγράφει τις κινήσεις που προηγούνται της τελικής αποζημίωσης: την υποβολή φακέλου και τη χρήση εναλλακτικών σχημάτων.

Οι αριθμοί δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα, καθώς οι δύο αναλύσεις αφορούν διαφορετικές περιόδους, διαφορετικό αριθμό προϊόντων και διαφορετικές μετρήσεις. Ωστόσο, μαζί περιγράφουν με σαφήνεια το ελληνικό πρόβλημα. Η χώρα διαθέτει μηχανισμούς που επιτρέπουν σε ορισμένους ασθενείς να φθάνουν σε νέες θεραπείες, αλλά η συστηματική και πλήρης δημόσια πρόσβαση παραμένει περιορισμένη και καθυστερημένη.

Στην Ελλάδα χρειάζονται 660 ημέρες έως την αποζημίωση στο δείγμα του Portal

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανάλυση του χρόνου που μεσολαβεί από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την τελική αποζημίωση για τα προϊόντα τα οποία έχουν ήδη ολοκληρώσει επιτυχώς τη σχετική διαδικασία.

Σύμφωνα με το γράφημα της σελίδας 17 της έκθεσης, στην Ελλάδα ο συνολικός χρόνος έως την αποζημίωση ανέρχεται σε 660 ημέρες στο συγκεκριμένο δείγμα φαρμάκων.

Από αυτές:

Το εύρημα διαφοροποιεί την Ελλάδα από τη συνολική ευρωπαϊκή εικόνα της έκθεσης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τα προϊόντα που έχουν τελικά αποζημιωθεί, ο μέσος χρόνος από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση είναι 522 ημέρες. Από αυτές, οι 189 ημέρες αφορούν τον χρόνο μέχρι την υποβολή φακέλου από την εταιρεία και οι 333 ημέρες τον χρόνο μέχρι την απόφαση αποζημίωσης.

Συνολικά στην Ευρώπη, επομένως, το μεγαλύτερο μέρος της καθυστέρησης, ποσοστό 64%, εμφανίζεται μετά την υποβολή του φακέλου, κατά το στάδιο της αξιολόγησης και της απόφασης αποζημίωσης. Στην Ελλάδα, όμως, το γράφημα δείχνει ότι περισσότερο από το μισό του συνολικού χρόνου προηγείται της υποβολής, καθώς η κατάθεση του φακέλου πραγματοποιείται μετά από σχεδόν έναν χρόνο.

Το στοιχείο αυτό δεν αρκεί από μόνο του για να αποδώσει ευθύνη σε έναν μόνο παράγοντα. Δείχνει, όμως, ότι στην ελληνική αγορά η ταχύτητα πρόσβασης επηρεάζεται τόσο από το πότε μια θεραπεία εισέρχεται στην επίσημη διαδικασία όσο και από τον χρόνο που απαιτείται για να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και η αποζημίωσή της.

Οι καθυστερήσεις δεν έχουν μία αιτία

Η έκθεση επιχειρεί να αποτυπώσει τις αιτίες για τις οποίες προϊόντα δεν έχουν ακόμη υποβληθεί για τιμολόγηση και αποζημίωση. Οι εταιρείες μπορούσαν να δηλώσουν περισσότερους από έναν λόγους ανά προϊόν και χώρα.

Από τις απαντήσεις που εντάχθηκαν στις βασικές κατηγορίες ανάλυσης, προκύπτει ότι οι καθυστερήσεις δεν εξηγούνται από έναν μόνο μηχανισμό.

Στην κατηγορία της οικονομικής βιωσιμότητας περιλαμβάνονται παράγοντες όπως το μικρό μέγεθος του πληθυσμού που μπορεί να λάβει μια θεραπεία, η απουσία εταιρικής παρουσίας σε μια χώρα και η εκτίμηση ότι το κόστος διάθεσης ενός προϊόντος δεν μπορεί να ανακτηθεί.

Στην αξιολόγηση αξίας περιλαμβάνονται η πιθανή αδυναμία του φακέλου τεκμηρίωσης να καλύψει τις απαιτήσεις μιας χώρας και η χαμηλή αποτίμηση που έχει δοθεί σε ανταγωνιστικές θεραπείες της ίδιας κατηγορίας.

Στις αιτίες που σχετίζονται με το σύστημα υγείας εντάσσονται η απουσία της απαιτούμενης υγειονομικής υποδομής και η ανεπαρκής χρηματοδότηση για την αξιοποίηση μιας νέας θεραπείας.

Τέλος, στη διαδικασία τιμολόγησης και αποζημίωσης περιλαμβάνονται οι εθνικές προϋποθέσεις για την κατάθεση φακέλου και η επίδραση της εξωτερικής αναφοράς τιμών.

Η έκθεση καταγράφει επιπλέον 453 αναφορές στην κατηγορία «άλλο», οι οποίες εξαιρέθηκαν από την παραπάνω κατανομή. Σε περίπου τις μισές από αυτές τις περιπτώσεις, οι εταιρείες δήλωσαν ότι βρίσκονταν ήδη σε προετοιμασία υποβολής φακέλου, γεγονός που δείχνει ότι μέρος της μη υποβολής συνδεόταν με το πρώιμο στάδιο ζωής των συγκεκριμένων προϊόντων.

Νότια Ευρώπη: Η Ελλάδα σε μια περιοχή με ισχυρές πιέσεις οικονομικής βιωσιμότητας

Η έκθεση δεν δημοσιεύει μεμονωμένη ανάλυση αιτίων για την Ελλάδα, αλλά την εντάσσει στην ομάδα της Νότιας Ευρώπης, μαζί με την Κύπρο και τη Μάλτα.

Στη συγκεκριμένη περιφέρεια, η τυπική υποβολή φακέλου τιμολόγησης και αποζημίωσης εμφανίζεται στο 25% των παρατηρήσεων της ανάλυσης, σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 61%. Το αποτέλεσμα επηρεάζεται προφανώς και από το πολύ μικρό μέγεθος των αγορών της Κύπρου και της Μάλτας, επομένως δεν μπορεί να αποδοθεί αυτομάτως στην Ελλάδα.

Ωστόσο, τα αίτια μη υποβολής που εμφανίζονται στη Νότια Ευρώπη φωτίζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί και η ελληνική αγορά.

Η εικόνα διαφέρει από τις μεγαλύτερες δυτικοευρωπαϊκές αγορές. Στην ομάδα EU4+UK, που περιλαμβάνει Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Αγγλία και Σκωτία, οι καθυστερήσεις συνδέονται κυρίως με ζητήματα αξιολόγησης αξίας και απαιτήσεων κλινικής τεκμηρίωσης.

Στη Νότια Ευρώπη και στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αντιθέτως, μεγαλύτερο βάρος αποκτούν οι περιορισμοί της αγοράς, η χρηματοδότηση, η τοπική παρουσία των εταιρειών και οι δυνατότητες του ίδιου του συστήματος υγείας. Η έκθεση συμπεραίνει ότι τα προβλήματα πρόσβασης χρειάζονται κοινές λύσεις από πολιτείες, αρμόδιους φορείς, επαγγελματίες υγείας και φαρμακευτικές επιχειρήσεις.

Τα εναλλακτικά σχήματα πρόσβασης ως «βαλβίδα ασφαλείας», όχι ως μόνιμη λύση

Για χώρες όπως η Ελλάδα, τα εναλλακτικά σχήματα πρόσβασης μπορούν να έχουν πραγματική κλινική αξία. Όταν ένας ασθενής πάσχει από σοβαρό ή σπάνιο νόσημα και δεν διαθέτει εναλλακτική θεραπεία, η πρόσβαση σε ένα νέο φάρμακο πριν από την ολοκλήρωση της αποζημίωσης μπορεί να αποβεί καθοριστική.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι τα εναλλακτικά σχήματα χρησιμοποιούνται συχνότερα όταν η κανονική υποβολή εμποδίζεται από το μικρό μέγεθος του θεραπεύσιμου πληθυσμού ή από απαιτήσεις της εθνικής διαδικασίας αποζημίωσης.

Ωστόσο, δεν μπορούν να αποτελέσουν καθολική απάντηση στο πρόβλημα. Όταν μια εταιρεία δεν διαθέτει παρουσία σε μια αγορά, η απουσία αυτή φαίνεται ότι δυσχεραίνει τόσο την κανονική υποβολή φακέλου όσο και τη χρήση εναλλακτικών μηχανισμών.

Επιπλέον, η πρόσβαση μέσω ειδικών διαδικασιών δεν έχει πάντοτε τον ίδιο βαθμό προβλεψιμότητας, κάλυψης και ισότητας που προσφέρει μια θετική απόφαση αποζημίωσης. Για τον ασθενή, η διαφορά ανάμεσα σε μια θεραπεία που διατίθεται κανονικά στο σύστημα και σε μια θεραπεία που χορηγείται κατ’ εξαίρεση μπορεί να είναι καθοριστική.

Ορφανά φάρμακα και προηγμένες θεραπείες αντιμετωπίζουν ειδικά εμπόδια

Η έκθεση εξετάζει επίσης τις διαφορές ανά θεραπευτική κατηγορία.

Στα ογκολογικά, ορφανά και βιολογικά φάρμακα, τα ποσοστά τυπικής υποβολής φακέλου κινούνται περίπου στο ίδιο εύρος, από 61% έως 63%. Στις προηγμένες θεραπευτικές τεχνολογίες (ATMPs), όμως, το ποσοστό τυπικής υποβολής πέφτει στο 24%, ενώ ένα ακόμη 22% φαίνεται να καλύπτεται μέσω εναλλακτικών οδών πρόσβασης.

Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι τα δεδομένα για τις ATMPs βασίζονται σε μικρότερο δείγμα και χρειάζονται επιφυλακτική ερμηνεία. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα υποδηλώνει ότι τα υφιστάμενα συστήματα τιμολόγησης και αποζημίωσης δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε θεραπείες με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, υψηλό αρχικό κόστος και συχνά περιορισμένο αριθμό ασθενών.

Στα ορφανά φάρμακα, οι εταιρείες αναφέρουν συχνότερα ως εμπόδια την απουσία τοπικής παρουσίας, το μικρό μέγεθος του θεραπεύσιμου πληθυσμού και την έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης. Το εύρημα έχει ιδιαίτερο βάρος για την Ελλάδα, καθώς ο δείκτης W.A.I.T. είχε ήδη δείξει ότι η χώρα υστερεί στα ορφανά φάρμακα: διαθέτει το 36% των νέων ορφανών θεραπειών, έναντι 43% στην ΕΕ, ενώ ο μέσος χρόνος πρόσβασης φθάνει τις 649 ημέρες, έναντι 614 ημερών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες κινούνται ταχύτερα από τις μεσαίες

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο αφορά το μέγεθος των φαρμακευτικών εταιρειών.

Για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, το ποσοστό προϊόντων που είτε έχει υποβληθεί για αποζημίωση είτε καθίσταται προσβάσιμο μέσω εναλλακτικού σχήματος φθάνει το 76%. Για τις μεσαίες και μικρότερες εταιρείες, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 63%.

Στις μεγάλες εταιρείες, οι συχνότεροι λόγοι καθυστέρησης αφορούν ζητήματα αξιολόγησης αξίας, απαιτήσεις τεκμηρίωσης και εθνικές διαδικασίες υποβολής. Αντίθετα, για τις μεσαίες εταιρείες κυριαρχούν οι παράγοντες οικονομικής βιωσιμότητας, κυρίως η απουσία τοπικής παρουσίας, το περιορισμένο μέγεθος του πληθυσμού ασθενών και η δυνατότητα ενός συστήματος υγείας να χρηματοδοτήσει την αξιοποίηση μιας νέας θεραπείας.

Η παρατήρηση αυτή έχει σημασία για μικρότερες αγορές. Μια χώρα που διαθέτει πολύπλοκες διαδικασίες και περιορισμένη προβλεψιμότητα μπορεί να αποτελεί διαχειρίσιμο εμπόδιο για έναν πολυεθνικό όμιλο με εκτεταμένους πόρους, αλλά πολύ δυσκολότερο πεδίο για μια εταιρεία που διαθέτει μία εξαιρετικά καινοτόμο θεραπεία χωρίς οργανωμένη τοπική παρουσία.

Η δέσμευση της EFPIA για υποβολή εντός διετίας δεν έχει ακόμη αλλάξει καθαρά την εικόνα

Το 2022, οι εταιρείες-μέλη της EFPIA δεσμεύθηκαν να υποβάλλουν αίτημα τιμολόγησης και αποζημίωσης σε όλες τις χώρες της ΕΕ το συντομότερο δυνατό και, σε κάθε περίπτωση, εντός δύο ετών από την κεντρική ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας, εφόσον το επιτρέπουν τα τοπικά συστήματα.

Η νέα έκθεση επιχειρεί μια πρώτη αποτίμηση αυτής της δέσμευσης. Από τα 91 προϊόντα του Portal, μόνο 43έλαβαν άδεια μετά τη συγκεκριμένη δέσμευση και έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δύο έτη από την έγκρισή τους. Το δείγμα θεωρείται ακόμη περιορισμένο για οριστικά συμπεράσματα.

Η σύγκριση δείχνει ότι η προσπάθεια των εταιρειών να καταστήσουν τα προϊόντα τους προσβάσιμα, είτε μέσω υποβολής είτε μέσω εναλλακτικής οδού, βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο για τα προϊόντα πριν και μετά τη δέσμευση: 71%.

Οι συντάκτες σημειώνουν ότι σε προηγούμενες αναλύσεις φαινόταν να αυξάνεται η ταχύτητα των υποβολών, ενδεχομένως επειδή οι εταιρείες προσαρμόζονταν στη νέα υποχρέωση. Ωστόσο, στις πιο πρόσφατες ομάδες προϊόντων η βελτίωση αυτή φαίνεται να έχει σταματήσει.

Παράλληλα, ορισμένοι παράγοντες εμφανίζονται πλέον εντονότεροι: το περιορισμένο μέγεθος του θεραπεύσιμου πληθυσμού και οι εθνικές απαιτήσεις για την κατάθεση φακέλου. Οι παράγοντες αυτοί δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο από τις επιχειρήσεις και απαιτούν παρεμβάσεις στις εθνικές πολιτικές αποζημίωσης.

Ο ευρωπαϊκός HTA ως πιθανή ευκαιρία για ταχύτερη πρόσβαση

Η έκθεση αναφέρεται και στη σταδιακή εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας (HTA) από το 2025.

Η κοινή κλινική αξιολόγηση, γνωστή ως Joint Clinical Assessment (JCA), μπορεί μελλοντικά να μειώσει τις επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις τεκμηρίωσης από χώρα σε χώρα και να επιταχύνει την πρόσβαση σε αγορές που σήμερα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες αποζημίωσης.

Η δυνατότητα αυτή, όμως, δεν αποτελεί αυτοματοποιημένη λύση. Η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από το πώς θα ενσωματωθεί στις εθνικές διαδικασίες, πόσο γρήγορα θα λαμβάνονται οι αποφάσεις και εάν κάθε χώρα θα διαθέτει επαρκείς πόρους για να αξιοποιεί τις κοινές ευρωπαϊκές αξιολογήσεις.

Για την Ελλάδα, η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία, εφόσον συνοδευθεί από μεγαλύτερη ταχύτητα, προβλεψιμότητα και διαφάνεια στη διαδικασία αποζημίωσης.

Η ελληνική πρόκληση: Από την κατ’ εξαίρεση πρόσβαση στη σταθερή πολιτική φαρμάκου

Τα ευρήματα των δύο εκθέσεων διαμορφώνουν μια σαφή εικόνα για την Ελλάδα.

Από τη μία πλευρά, η χώρα διαθέτει εναλλακτικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν σε ασθενείς να λάβουν καινοτόμες θεραπείες πριν από την πλήρη ολοκλήρωση της τυπικής οδού. Αυτό μπορεί να αποδεικνύεται κρίσιμο για σοβαρές, σπάνιες ή ταχέως εξελισσόμενες ασθένειες.

Από την άλλη πλευρά, η μεγάλη χρήση αυτών των μηχανισμών αποκαλύπτει και μια αδυναμία: η πρόσβαση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνιμα σε εξαιρέσεις, ειδικές εγκρίσεις ή προσωρινές λύσεις. Για να υπάρχει ισότιμη θεραπευτική φροντίδα, τα νέα φάρμακα χρειάζεται να αξιολογούνται και να αποζημιώνονται με ταχύτητα, συνέπεια και σαφείς κανόνες.

Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ στη δημόσια διαθεσιμότητα καινοτόμων φαρμάκων και πάνω από αυτόν στον χρόνο αναμονής. Την ίδια στιγμή, το νέο Portal δείχνει ότι σχεδόν ένα στα τέσσερα προϊόντα του δείγματος φθάνει σε ασθενείς μέσω εναλλακτικών σχημάτων, ενώ για όσα ολοκληρώνουν την αποζημίωση απαιτούνται κατά μέσο όρο 660 ημέρες.

Το πολιτικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν η Ελλάδα διαθέτει μηχανισμούς διάσωσης για ορισμένους ασθενείς. Είναι εάν μπορεί να διαμορφώσει ένα σύστημα στο οποίο η έγκαιρη πρόσβαση στην καινοτομία δεν θα αποτελεί εξαίρεση, αλλά σταθερό και προβλέψιμο δικαίωμα των ασθενών.

Πηγή δεδομένων: European Access Hurdles Portal: Results from the fourth year of data collection, Charles River Associates, Μάιος 2026, με στοιχεία IQVIA και EFPIA· συμπληρωματικά στοιχεία από το EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025 Survey, IQVIA, Μάιος 2026.

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα

Διαβάστε επίσης 

EFPIA: Μόλις το 21% των νέων φαρμάκων είναι πλήρως διαθέσιμο στην Ελλάδα

EFPIA: Ακριβό το κόστος της αδράνειας για τα συστήματα υγείας