Περίπου ένα εκατομμύριο οικογένειες καλεί το NHS να συμπληρώσουν άμεσα τις δόσεις εμβολιασμού των παιδιών τους κατά της ιλαράς.
Η εκστρατεία ξεκινά μετά δύο παιδιατρικούς θανάτους και 801 επιβεβαιωμένα κρούσματα το 2026, την ώρα που η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει αισθητά χαμηλότερη από το απαιτούμενο 95%.
Σε μια εκτεταμένη εκστρατεία αναπλήρωσης των χαμένων παιδικών εμβολιασμών προχωρά το NHS England, καλώντας περίπου ένα εκατομμύριο οικογένειες να ελέγξουν εάν τα παιδιά τους έχουν λάβει και τις δύο προβλεπόμενες δόσεις κατά της ιλαράς.
Η κινητοποίηση αφορά παιδιά ηλικίας από 12 μηνών έως 11 ετών που έχουν χάσει μία ή και τις δύο δόσεις εμβολίου. Η εκστρατεία θα διαρκέσει έως τον Μάρτιο του 2027 και οργανώνεται μετά τη νέα άνοδο των κρουσμάτων, την απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης της ιλαράς από το Ηνωμένο Βασίλειο και τον θάνατο δύο παιδιών στην Αγγλία μέσα στο 2026.
Η παρέμβαση δεν αποτελεί μια τυπική υπενθύμιση. Αποτυπώνει την ανησυχία των υγειονομικών αρχών για τη δημιουργία μεγάλων θυλάκων ανεμβολίαστων ή ατελώς εμβολιασμένων παιδιών, μέσα στους οποίους ο ιδιαίτερα μεταδοτικός ιός μπορεί να εξαπλωθεί με μεγάλη ταχύτητα.
Δύο θάνατοι παιδιών μέσα στο 2026
Μέχρι τις 22 Ιουνίου 2026 είχαν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά 801 κρούσματα ιλαράς στην Αγγλία. Από αυτά, τα 482 —ποσοστό 60%— αφορούσαν παιδιά ηλικίας έως 10 ετών.
Οι υγειονομικές αρχές κατέγραψαν δύο θανάτους παιδιών που σχετίζονταν με την ιλαρά. Ο ένας αφορούσε οξεία λοίμωξη, ενώ ο δεύτερος αποδόθηκε σε όψιμες συνέπειες της νόσου. Η διάκριση έχει σημασία, επειδή η ιλαρά δεν προκαλεί μόνο άμεσες επιπλοκές· σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή νευρολογική βλάβη που εκδηλώνεται αργότερα.
Τα 801 κρούσματα μέσα στο πρώτο εξάμηνο πλησίασαν ήδη τα 959 που είχαν καταγραφεί σε ολόκληρο το 2025. Το 2024 είχαν επιβεβαιωθεί 2.911 περιπτώσεις, ο υψηλότερος ετήσιος αριθμός στην Αγγλία εδώ και δεκαετίες.
Το Λονδίνο στο επίκεντρο της μετάδοσης
Περισσότερα από τα μισά κρούσματα του 2026 καταγράφηκαν στο Λονδίνο. Συγκεκριμένα, η πρωτεύουσα αντιπροσώπευε 430 από τις 801 περιπτώσεις, δηλαδή το 54% του συνόλου. Ακολουθούσαν τα West Midlands με 139 κρούσματα και το North West με 87.
Οι περιοχές Enfield, Birmingham και Haringey εμφάνισαν τους μεγαλύτερους αριθμούς περιστατικών. Ωστόσο, όλες οι περιφέρειες της Αγγλίας είχαν αναφέρει τουλάχιστον ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα από την αρχή του έτους, γεγονός που δείχνει ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται σε μία μόνο τοπική εστία.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία ενδέχεται μάλιστα να υποτιμούν την πραγματική δραστηριότητα, καθώς μεσολαβεί χρόνος από την εμφάνιση των συμπτωμάτων μέχρι τον εργαστηριακό έλεγχο και την οριστική καταγραφή.
Πώς θα εντοπιστούν τα παιδιά που έχασαν τις δόσεις
Οι γενικοί γιατροί θα αναζητήσουν στα αρχεία τους παιδιά ηλικίας από 12 μηνών έως κάτω των έξι ετών που δεν έχουν λάβει μία ή δύο έγκυρες δόσεις εμβολίου. Οι οικογένειες θα ειδοποιηθούν απευθείας από το τοπικό ιατρείο και θα κληθούν να κλείσουν ραντεβού.
Για τα παιδιά από έξι έως και 11 ετών, το NHS θα πραγματοποιήσει σταδιακή εθνική αποστολή προσκλήσεων μέσω της εφαρμογής NHS App, γραπτών μηνυμάτων, email ή επιστολών. Όταν ο γονέας επικοινωνήσει με το ιατρείο, ο γιατρός θα ελέγχει εάν οι προηγούμενες δόσεις έγιναν στη σωστή ηλικία και με το κατάλληλο χρονικό διάστημα και θα προγραμματίζει τον εμβολιασμό όπου χρειάζεται.
Οι αρχές ζητούν από τις οικογένειες να μην αγνοήσουν την πρόσκληση ακόμη και όταν πιστεύουν ότι το παιδί έχει εμβολιαστεί. Τα ηλεκτρονικά αρχεία μπορεί να είναι ελλιπή, ιδιαίτερα όταν η οικογένεια έχει αλλάξει περιοχή, γιατρό ή χώρα.
Το νέο τετραδύναμο εμβόλιο MMRV
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, το Ηνωμένο Βασίλειο εισήγαγε στο τακτικό παιδικό πρόγραμμα το συνδυασμένο εμβόλιο MMRV. Με μία ένεση παρέχει προστασία κατά τεσσάρων λοιμώξεων:
της ιλαράς, της παρωτίτιδας, της ερυθράς και της ανεμοβλογιάς.
Τα παιδιά που γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά λαμβάνουν πλέον δύο δόσεις MMRV, στους 12 και στους 18 μήνες. Η μεταφορά της δεύτερης δόσης στους 18 μήνες έχει στόχο να ολοκληρώνεται η προστασία πολύ πριν από την έναρξη του σχολείου.
Τα εμβόλια MMRV περιέχουν εξασθενημένες μορφές των τεσσάρων ιών. Δεν προκαλούν τις ίδιες τις νόσους, αλλά ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό ώστε να δημιουργήσει μακρόχρονη προστατευτική απόκριση.
Δεν θα λάβουν όλα τα μεγαλύτερα παιδιά το ίδιο εμβόλιο
Η δημόσια ανακοίνωση περιγράφει την εκστρατεία ως προσπάθεια προώθησης του νέου εμβολίου «τέσσερα σε ένα». Η λεπτομερής κλινική οδηγία, ωστόσο, διαφοροποιεί το σχήμα ανάλογα με την ημερομηνία γέννησης και το προηγούμενο ιστορικό εμβολιασμού.
Τα παιδιά που γεννήθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2020 και χρειάζονται αναπλήρωση προστασίας κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς λαμβάνουν κατά κανόνα το τριδύναμο MMR. Για νεότερες ηλικιακές ομάδες εφαρμόζεται το MMRV, ανάλογα με το έτος γέννησης και τις δόσεις που έχουν ήδη γίνει.
Επιπλέον, μια ξεχωριστή επιλεκτική εκστρατεία αναπλήρωσης για την ανεμοβλογιά θα διεξαχθεί από τον Νοέμβριο του 2026 έως τον Μάρτιο του 2028 για παιδιά που γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2020 έως τις 31 Αυγούστου 2022.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική: ο κύριος επείγων στόχος της τρέχουσας κινητοποίησης είναι να κλείσει το κενό προστασίας από την ιλαρά. Το ακριβές εμβόλιο που θα χορηγηθεί καθορίζεται από το ηλικιακό και εμβολιαστικό ιστορικό κάθε παιδιού.
Γιατί η ιλαρά εξαπλώνεται τόσο εύκολα
Η ιλαρά συγκαταλέγεται στις πιο μεταδοτικές λοιμώξεις του ανθρώπου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι ένας ασθενής μπορεί να μολύνει έως και 18 ανεμβολίαστα άτομα, γεγονός που καθιστά τον ιό περίπου 12 φορές πιο μεταδοτικό από τη γρίπη.
Ο ιός μεταδίδεται με την αναπνοή, τον βήχα και το φτέρνισμα. Το μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταδίδει τη νόσο περίπου τέσσερις ημέρες πριν από την εμφάνιση του χαρακτηριστικού εξανθήματος και για τέσσερις ημέρες μετά. Έτσι, η μετάδοση μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει προτού η οικογένεια καταλάβει ότι πρόκειται για ιλαρά.
Σε έναν πληθυσμό με επαρκή ανοσία, οι περισσότερες αλυσίδες μετάδοσης σταματούν γρήγορα. Όταν όμως συγκεντρώνονται πολλά ανεμβολίαστα παιδιά στην ίδια γειτονιά, στο ίδιο σχολείο ή στην ίδια κοινότητα, ο ιός βρίσκει πρόσφορο έδαφος για μεγάλη έξαρση.
Τα πρώτα συμπτώματα μοιάζουν με κοινό κρυολόγημα
Η λοίμωξη ξεκινά συνήθως με υψηλό πυρετό, καταρροή, βήχα, φτέρνισμα και κόκκινα, επώδυνα ή δακρυσμένα μάτια. Μερικές ημέρες αργότερα εμφανίζεται εξάνθημα, αρχικά στο πρόσωπο και πίσω από τα αυτιά και στη συνέχεια στον κορμό και στο υπόλοιπο σώμα.
Η ομοιότητα των πρώτων συμπτωμάτων με μια κοινή ίωση μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση της νόσου. Για αυτό το NHS ζητά από όσους υποψιάζονται ιλαρά να τηλεφωνούν πριν επισκεφθούν ιατρείο ή νοσοκομείο, ώστε να αποφεύγεται η έκθεση άλλων ασθενών στους χώρους αναμονής.
Η επώαση διαρκεί συνήθως 10 έως 12 ημέρες, ενώ το εξάνθημα εμφανίζεται περίπου δύο εβδομάδες μετά την έκθεση.
Η ιλαρά δεν είναι μια “αθώα παιδική αρρώστια”
Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν μέσα σε επτά έως δέκα ημέρες, όμως η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πνευμονία, η μηνιγγίτιδα, η εγκεφαλίτιδα, οι σπασμοί, η τύφλωση, η διάρροια και η σοβαρή αφυδάτωση.
Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν τα βρέφη, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες γυναίκες και οι άνθρωποι με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Η λοίμωξη κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να συνδεθεί με αποβολή, θνησιγένεια, πρόωρο τοκετό ή χαμηλό βάρος γέννησης.
Η ιλαρά μπορεί επίσης να προκαλέσει μια μορφή «ανοσολογικής αμνησίας»: να αποδυναμώσει τη μνήμη του ανοσοποιητικού απέναντι σε άλλες λοιμώξεις για μήνες ή ακόμη και χρόνια, αφήνοντας τον ασθενή περισσότερο ευάλωτο σε επόμενες ασθένειες.
Πάνω από 99% προστασία μετά δύο δόσεις
Δύο έγκυρες δόσεις MMR ή MMRV προστατεύουν περισσότερο από το 99% των εμβολιασμένων από την ιλαρά και την ερυθρά. Η προστασία από την παρωτίτιδα είναι ελαφρώς χαμηλότερη, αλλά η νόσος τείνει να είναι ηπιότερη στους εμβολιασμένους.
Η δεύτερη δόση δεν λειτουργεί απλώς ως συνηθισμένη αναμνηστική ένεση. Καλύπτει κυρίως το μικρό ποσοστό των παιδιών που δεν ανέπτυξαν επαρκή ανοσία μετά την πρώτη.
Αυτό εξηγεί γιατί οι αρχές δεν θεωρούν ολοκληρωμένη την προστασία όταν έχει γίνει μόνο μία δόση και γιατί η νέα εκστρατεία αναζητά παιδιά που έχασαν είτε την πρώτη είτε τη δεύτερη.
Η εμβολιαστική κάλυψη απέχει πολύ από το 95%
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι απαιτείται κάλυψη περίπου 95% με δύο δόσεις για να διατηρηθεί η εξάλειψη της ιλαράς και να προστατευθούν οι κοινότητες από μεγάλες εξάρσεις.
Στην Αγγλία, μόνο το 83,7% των παιδιών ηλικίας πέντε ετών είχε λάβει και τις δύο δόσεις σύμφωνα με τα δεδομένα πάνω στα οποία βασίστηκε η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης. Πρόκειται για κενό άνω των 11 ποσοστιαίων μονάδων από τον επιθυμητό στόχο.
Τα νεότερα προσωρινά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι μόλις το 78,8% των παιδιών ηλικίας 15 μηνών είχε λάβει εγκαίρως την πρώτη δόση MMR ή MMRV έως τον Απρίλιο του 2026. Η μέτρηση αυτή αφορά παιδιά που είχαν μόνο τρεις μήνες στη διάθεσή τους από τη στιγμή που έγιναν επιλέξιμα, αλλά δείχνει ότι παραμένουν σημαντικές καθυστερήσεις.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχασε ξανά το καθεστώς εξάλειψης
Η εξάλειψη της ιλαράς δεν σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται κανένα εισαγόμενο κρούσμα. Σημαίνει ότι δεν υπάρχει συνεχής ενδημική μετάδοση του ιού για τουλάχιστον 36 μήνες.
Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε πετύχει το καθεστώς αυτό το 2016, το έχασε μετά τις εξάρσεις του 2018 και το ανέκτησε το 2021, όταν η κυκλοφορία της ιλαράς είχε περιοριστεί σημαντικά κατά την πανδημία. Τον Ιανουάριο του 2026, ο ΠΟΥ επιβεβαίωσε νέα απώλεια του καθεστώτος, με βάση τα στοιχεία του 2024.
Η εξέλιξη αντανακλά μια ευρύτερη ευρωπαϊκή υποχώρηση. Η αρμόδια περιφερειακή επιτροπή του ΠΟΥ διαπίστωσε ότι 19 χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας εμφάνιζαν συνεχιζόμενη ή επανεγκατεστημένη ενδημική μετάδοση, έναντι 12 έναν χρόνο νωρίτερα.
Η πτώση των κρουσμάτων στην Ευρώπη δεν επιτρέπει εφησυχασμό
Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ, τα κρούσματα μειώθηκαν από περίπου 127.000 το 2024 σε σχεδόν 34.000 το 2025. Η πτώση κατά περίπου 75% αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά ο ΠΟΥ και η UNICEF προειδοποιούν ότι οι συνθήκες που προκάλεσαν την αναζωπύρωση παραμένουν.
Οι μεγάλες εξάρσεις σταματούν όταν οι πιο ευάλωτες κοινότητες αποκτούν ανοσία είτε μέσω εμβολιασμού είτε, δυστυχώς, μέσω φυσικής λοίμωξης. Εάν δεν αποκατασταθεί σταθερά η εμβολιαστική κάλυψη, νέες εισαγωγές του ιού μπορούν να προκαλέσουν επόμενο κύμα.
Η κινητικότητα των πληθυσμών και τα διεθνή ταξίδια σημαίνουν ότι καμία χώρα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στη χαμηλή κυκλοφορία του ιού εντός των συνόρων της.
Οι γιατροί καλούνται να αντιμετωπίσουν και τα εμπόδια πρόσβασης
Η εκστρατεία αναθέτει κεντρικό ρόλο στα τοπικά ιατρεία, επειδή γνωρίζουν τις οικογένειες και μπορούν να εντοπίσουν πρακτικά εμπόδια που οδηγούν σε χαμένες δόσεις.
Δεν οφείλεται κάθε κενό εμβολιασμού σε άρνηση ή δυσπιστία. Μπορεί να σχετίζεται με αλλαγή κατοικίας, γλωσσικά προβλήματα, ελλιπή μητρώα, δυσκολία κλεισίματος ραντεβού, κοινωνικό αποκλεισμό ή απλή αναβολή που δεν αναπληρώθηκε ποτέ.
Η στοχευμένη πρόσκληση θεωρείται αποτελεσματικότερη από μια γενική ενημερωτική καμπάνια, επειδή απευθύνεται προσωπικά στις οικογένειες που εμφανίζονται να έχουν πραγματικό κενό προστασίας.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι γονείς
Οι γονείς μπορούν να ελέγξουν το προσωπικό βιβλιάριο υγείας του παιδιού, την εφαρμογή NHS App ή να επικοινωνήσουν με το ιατρείο τους. Εάν λείπει μία ή και οι δύο δόσεις, ο εμβολιασμός παρέχεται δωρεάν από το NHS.
Όταν υπάρχει αμφιβολία για την εγκυρότητα μιας δόσης που έγινε στο εξωτερικό, ο επαγγελματίας υγείας εξετάζει την ηλικία χορήγησης, το είδος του εμβολίου και το μεσοδιάστημα.
Οι αρχές ζητούν επίσης από τις οικογένειες να ελέγχουν τον εμβολιασμό πριν από ταξίδι, καθώς η έκθεση σε χώρες με αυξημένη κυκλοφορία του ιού μπορεί να οδηγήσει σε λοίμωξη και επανεισαγωγή της ιλαράς στην τοπική κοινότητα.
Τι πρέπει να γίνει όταν υπάρχει υποψία ιλαράς
Ο γονέας δεν πρέπει να μεταφέρει απροειδοποίητα ένα παιδί με ύποπτα συμπτώματα σε γεμάτη αίθουσα αναμονής.
Το NHS συνιστά τηλεφωνική επικοινωνία με τον οικογενειακό γιατρό ή την υπηρεσία NHS 111 πριν από την επίσκεψη. Το ιατρείο μπορεί να οργανώσει απομονωμένη εξέταση ή να δώσει διαφορετικές οδηγίες, περιορίζοντας τον κίνδυνο μετάδοσης σε βρέφη, εγκύους και ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.
Άμεση ιατρική συμβουλή χρειάζεται όταν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει, δεν πίνει αρκετά υγρά, ουρεί λιγότερο, εμφανίζει επίμονο υψηλό πυρετό ή δείχνει πολύ άρρωστο.
Μια εκστρατεία που κρίνεται στους επόμενους μήνες
Η επιτυχία της παρέμβασης δεν θα μετρηθεί μόνο από τον αριθμό των μηνυμάτων που θα αποσταλούν, αλλά από το πόσα παιδιά θα ολοκληρώσουν πραγματικά το εμβολιαστικό τους σχήμα.
Η Αγγλία χρειάζεται να καλύψει ένα μεγάλο συσσωρευμένο κενό, να περιορίσει τις γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες και να επαναφέρει την κάλυψη κοντά στο 95%. Χωρίς αυτή την αλλαγή, τα εισαγόμενα κρούσματα θα συνεχίσουν να προκαλούν τοπικές αλυσίδες μετάδοσης.
Οι δύο παιδικοί θάνατοι μετατρέπουν μια στατιστική προειδοποίηση σε απτή τραγωδία. Η ιλαρά μπορεί να προληφθεί με ένα από τα αποτελεσματικότερα εμβόλια που διαθέτει η ιατρική. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι να φθάσει εγκαίρως σε κάθε παιδί που έμεινε απροστάτευτο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Η πτώση των εμβολιασμών επαναφέρει τον κίνδυνο της ιλαράς
ΠΟΥ: Ευρωπαϊκές χώρες χάνουν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς
