Η θανατηφόρα συρροή χανταϊού που συνδέεται με το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius ξύπνησε σε πολλούς μνήμες από τις πρώτες ημέρες της πανδημίας COVID-19.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Ωστόσο, λοιμωξιολόγοι και αξιωματούχοι δημόσιας υγείας ξεκαθαρίζουν ότι τα δύο περιστατικά δεν συγκρίνονται. Ο χανταϊός των Άνδεων μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο, όμως δεν μεταδίδεται με την ευκολία του SARS-CoV-2 και δεν εμφανίζει χαρακτηριστικά ιού με πανδημική δυναμική.
«Δεν είναι άλλη μια COVID»
Ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, ήταν σαφής: το περιστατικό είναι σοβαρό, αλλά ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία αξιολογείται ως χαμηλός. Ο ΠΟΥ έχει αναφέρει ότι, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, η συρροή αφορά συγκεκριμένο περιβάλλον και παρακολουθείται μέσω διεθνούς συντονισμού, στο πλαίσιο των Διεθνών Υγειονομικών Κανονισμών.
Η εικόνα έως τις 8 Μαΐου περιλάμβανε οκτώ περιστατικά, εκ των οποίων έξι εργαστηριακά επιβεβαιωμένα ως λοιμώξεις από τον ιό Andes, και τρεις θανάτους. Ο ΠΟΥ εκτιμά τον κίνδυνο για τον παγκόσμιο πληθυσμό ως χαμηλό, ενώ θεωρεί μέτριο τον κίνδυνο για επιβάτες και πλήρωμα του πλοίου.
Το αμερικανικό CDC κινείται στην ίδια γραμμή, αναφέροντας ότι ο κίνδυνος για τον αμερικανικό πληθυσμό είναι εξαιρετικά χαμηλός. Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές παρακολουθούν τους επιβάτες που επέστρεψαν στις ΗΠΑ, ακολουθώντας ειδικά πρωτόκολλα για πιθανή έκθεση στον ιό των Άνδεων.
Η βασική διαφορά: Πώς μεταδίδεται
Η COVID-19 εξαπλώθηκε επειδή ο SARS-CoV-2 μεταδιδόταν εύκολα μέσω του αναπνευστικού, ακόμη και από ανθρώπους με ήπια ή καθόλου συμπτώματα. Ο χανταϊός δεν λειτουργεί έτσι.
Οι χανταϊοί μεταδίδονται συνήθως στον άνθρωπο μέσω επαφής με μολυσμένα τρωκτικά ή με ούρα, κόπρανα και σάλιο τρωκτικών. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί όταν μολυσμένα σωματίδια αιωρούνται και εισπνέονται, για παράδειγμα κατά τον καθαρισμό χώρων όπου υπάρχουν περιττώματα τρωκτικών.
Ο ιός των Άνδεων αποτελεί εξαίρεση, καθώς είναι ο μόνος γνωστός χανταϊός για τον οποίο έχει τεκμηριωθεί περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, όμως, η μετάδοση συνδέεται συνήθως με στενή και παρατεταμένη επαφή, όχι με την καθημερινή κοινωνική επαφή ή τη γρήγορη διέλευση από έναν κοινό χώρο.
Γιατί οι ειδικοί μιλούν για «υγρό ξύλο» και όχι για «πυρκαγιά»
Στο CBS News, η λοιμωξιολόγος δρ Céline Gounder χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική εικόνα: η COVID-19, όταν πρωτοεμφανίστηκε, έμοιαζε με συνθήκες που ευνοούν μια δασική πυρκαγιά. Ο χανταϊός, αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με βρεγμένο ξύλο σε πέτρινο τζάκι: μπορεί να καπνίσει, αλλά δύσκολα θα προκαλέσει ανεξέλεγκτη φωτιά.
Η αναλογία αυτή βοηθά να κατανοηθεί το βασικό σημείο. Οι ειδικοί δεν λένε ότι ο χανταϊός είναι ακίνδυνος. Λένε ότι δεν έχει τα χαρακτηριστικά εύκολης και ταχείας διασποράς που είχε η COVID-19. Η νόσος μπορεί να είναι σοβαρή για όσους μολυνθούν, αλλά η πιθανότητα να εξελιχθεί σε μαζική αλυσίδα μετάδοσης είναι πολύ μικρότερη.
Ένας ακόμη λόγος είναι το σημείο όπου δρα ο ιός στο αναπνευστικό σύστημα. Οι ειδικοί εξηγούν ότι ο χανταϊός προκαλεί σοβαρή νόσο βαθύτερα στους πνεύμονες και δεν αποβάλλεται με την ίδια ευκολία από το ανώτερο αναπνευστικό, όπως συμβαίνει με ιούς που μεταδίδονται πιο εύκολα με βήχα, ομιλία ή αναπνοή.
Χρειάζεται παρατεταμένη επαφή, όχι απλή συνύπαρξη
Η Maria Van Kerkhove, επικεφαλής του ΠΟΥ για την ετοιμότητα και πρόληψη επιδημιών και πανδημιών, έχει τονίσει ότι η συγκεκριμένη συρροή δεν αποτελεί αρχή μιας νέας πανδημίας τύπου COVID. Όπως έχει εξηγήσει, πρόκειται για συμβάν σε περιορισμένο περιβάλλον και η πιθανή μετάδοση απαιτεί πολύ πιο στενή επαφή από εκείνη που αρκούσε για τον κορωνοϊό.
Το CDC, στις οδηγίες του για τη διερεύνηση της έκθεσης στον ιό των Άνδεων στο MV Hondius, δίνει έμφαση στην αξιολόγηση επαφών και στη διαφοροποίηση κινδύνου. Η παρακολούθηση δεν αφορά αόριστα τον γενικό πληθυσμό, αλλά ανθρώπους που βρέθηκαν στο πλοίο ή είχαν συγκεκριμένη επαφή με πιθανό ή επιβεβαιωμένο περιστατικό.
Αυτό είναι κρίσιμο για τη δημόσια επικοινωνία. Ο χανταϊός δεν μεταδίδεται όπως η γρίπη ή η COVID-19 μέσα από μια τυχαία, σύντομη επαφή. Η ανησυχία εστιάζει κυρίως σε άτομα που μοιράστηκαν στενό χώρο, είχαν παρατεταμένη επαφή ή ήρθαν σε επαφή με σωματικά υγρά ασθενούς.
Ο μεγαλύτερος χρόνος επώασης βοηθά την ιχνηλάτηση
Μια ακόμη σημαντική διαφορά είναι ο χρόνος επώασης. Στην COVID-19, η περίοδος από την έκθεση έως την εκδήλωση συμπτωμάτων ήταν πολύ μικρότερη, επιτρέποντας στον ιό να εξαπλωθεί γρήγορα πριν εντοπιστούν οι αλυσίδες μετάδοσης.
Στον ιό των Άνδεων, η επώαση μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Αυτό δημιουργεί αγωνία για όσους έχουν εκτεθεί, αλλά ταυτόχρονα δίνει στις υγειονομικές αρχές περισσότερο χρόνο για ιχνηλάτηση, ταξινόμηση επαφών, ενημέρωση και παρακολούθηση.
Το CDC έχει ορίσει περίοδο παρακολούθησης 42 ημερών μετά την αποβίβαση για τα άτομα που σχετίζονται με το MV Hondius ή με έκθεση σε μολυσμένο επιβάτη, σύμφωνα με τις τρέχουσες οδηγίες του.
Γιατί τα μέτρα είναι αυστηρά, ενώ ο κίνδυνος είναι χαμηλός
Η αυστηρή παρακολούθηση επιβατών και πληρωμάτων μπορεί να φαίνεται δυσανάλογη σε σχέση με τον χαμηλό κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτή είναι η λογική της προληπτικής δημόσιας υγείας: τα μέτρα εφαρμόζονται νωρίς, σε συγκεκριμένες ομάδες, ώστε να μη χρειαστούν αργότερα ευρύτερες παρεμβάσεις.
Ο ΠΟΥ έχει δημοσιεύσει τεχνικές οδηγίες για τη διαχείριση επαφών και για την αποβίβαση και περαιτέρω παρακολούθηση επιβατών και πληρώματος που συνδέονται με το MV Hondius. Οι οδηγίες αυτές βασίζονται σε προσέγγιση κινδύνου, δηλαδή δεν αντιμετωπίζουν όλους με τον ίδιο τρόπο, αλλά ανάλογα με την έκθεση και τα συμπτώματα.
Αυτό σημαίνει ότι η διεθνής κινητοποίηση δεν δείχνει πανικό. Δείχνει προσπάθεια να περιοριστεί ένα σπάνιο αλλά σοβαρό συμβάν πριν αποκτήσει περαιτέρω διαστάσεις.
Δεν υπάρχει λόγος σύγκρισης με την πανδημία
Η σύγκριση με την COVID-19 είναι κατανοητή, επειδή και εδώ υπάρχει πλοίο, διεθνής μετακίνηση, καραντίνα, ειδικές μονάδες και έντονη δημοσιότητα. Όμως η βιολογία του ιού, ο τρόπος μετάδοσης και η επιδημιολογική εικόνα είναι πολύ διαφορετικά.
Η COVID-19 ήταν νέος ιός για τον ανθρώπινο πληθυσμό, με υψηλή μεταδοτικότητα, δυνατότητα ασυμπτωματικής διασποράς και γρήγορες αλυσίδες μετάδοσης. Ο χανταϊός είναι γνωστός εδώ και δεκαετίες, μεταδίδεται συνήθως από τρωκτικά και, ακόμη και στην περίπτωση του Andes virus, η ανθρώπινη μετάδοση παραμένει περιορισμένη και δύσκολη.
Γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν ότι ο κίνδυνος για το ευρύ κοινό είναι εξαιρετικά χαμηλός. Το μήνυμα δεν είναι ότι η υπόθεση δεν χρειάζεται προσοχή. Είναι ότι χρειάζεται ψυχραιμία, στοχευμένη επιτήρηση και όχι πανδημικός συναγερμός.
Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης
Για τον μέσο πολίτη, το πρακτικό μήνυμα είναι απλό. Ο χανταϊός δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν εξαπλώνεται όπως η COVID-19. Η βασική πρόληψη αφορά κυρίως την αποφυγή επαφής με τρωκτικά και με υλικά που μπορεί να έχουν μολυνθεί από ούρα, κόπρανα ή σάλιο τους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε αποθήκες, εξοχικά, αγροτικούς χώρους, υπόγεια ή άλλους χώρους όπου μπορεί να υπάρχουν τρωκτικά. Ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται με προφυλάξεις, χωρίς σκούπισμα ή ανατάραξη σκόνης που μπορεί να περιέχει μολυσμένα σωματίδια.
Για τους επιβάτες και τις επαφές που συνδέονται με το MV Hondius, η κατάσταση είναι διαφορετική και απαιτεί ειδική παρακολούθηση από τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές. Για τον γενικό πληθυσμό, όμως, οι διεθνείς οργανισμοί επιμένουν ότι ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χανταϊός: Γιατί η Ελλάδα επέλεξε νοσοκομειακή καραντίνα αντί για κατ’ οίκον περιορισμό
Χανταϊός: Γάλλος επιβάτης εμφάνισε συμπτώματα στην πτήση επαναπατρισμού
