Η Verily, θυγατρική της Alphabet, μητρικής της Google, ζητά ομοσπονδιακή έγκριση για την απελευθέρωση 32 εκατομμυρίων κουνουπιών σε Καλιφόρνια και Φλόριντα. Στόχος του προγράμματος είναι να περιοριστούν πληθυσμοί κουνουπιών που μεταδίδουν ιούς όπως Ζίκα, δάγκειο πυρετό, κίτρινο πυρετό και chikungunya.
Μπορεί να ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, όμως η απελευθέρωση εκατομμυρίων κουνουπιών στις ΗΠΑ αποτελεί μέρος μιας στοχευμένης στρατηγικής δημόσιας υγείας. Η Verily, θυγατρική της Alphabet, της μητρικής εταιρείας της Google, επιδιώκει να λάβει ομοσπονδιακή έγκριση για την απελευθέρωση 32 εκατομμυρίων κουνουπιών στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα.
Το πρόγραμμα, με την ονομασία Debug, δεν στοχεύει στην αύξηση των πληθυσμών κουνουπιών, αλλά στον περιορισμό ειδών που μπορούν να μεταδώσουν επικίνδυνους ιούς στον άνθρωπο. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Aedes aegypti, γνωστό και ως κουνούπι του κίτρινου πυρετού, ένα επιθετικό είδος που τσιμπά ανθρώπους και μπορεί να μεταδώσει Ζίκα, δάγκειο πυρετό, κίτρινο πυρετό και chikungunya.
Η βασική ιδέα είναι απλή: απελευθερώνονται αρσενικά κουνούπια που δεν τσιμπούν ανθρώπους και έχουν μολυνθεί με το βακτήριο Wolbachia. Όταν ζευγαρώνουν με άγρια θηλυκά κουνούπια, τα αυγά δεν εκκολάπτονται. Έτσι, ο πληθυσμός του στοχευμένου είδους μειώνεται από μέσα, χωρίς τη χρήση κλασικών εντομοκτόνων σε μεγάλη κλίμακα.
Το προηγούμενο στις ΗΠΑ και η εμπειρία της Verily
Η ιδέα δεν εφαρμόζεται για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2022, δοκιμή της βρετανικής εταιρείας Oxitec στα Florida Keys κρίθηκε επιτυχής. Η ίδια η Verily είχε ήδη απελευθερώσει ένα εκατομμύριο στείρα κουνούπια στην Καλιφόρνια το 2017, στο πλαίσιο προηγούμενης δοκιμής.
Η ανάγκη για τέτοιου τύπου παρεμβάσεις συνδέεται με το μεγάλο βάρος που προκαλούν τα κουνούπια στη δημόσια υγεία. Τα κουνούπια θεωρούνται το πιο θανατηφόρο ζώο στον κόσμο, καθώς μεταδίδουν ασθένειες που προκαλούν εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους διεθνώς κάθε χρόνο.
Στις ΗΠΑ, ο ιός του Δυτικού Νείλου εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική απειλή. Ομοσπονδιακά στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 120 Αμερικανοί πεθαίνουν κάθε χρόνο από λοίμωξη που σχετίζεται με τον συγκεκριμένο ιό.
Ποιο κουνούπι στοχεύει το πρόγραμμα
Το πρόγραμμα της Verily δεν αφορά όλα τα κουνούπια. Στοχεύει κυρίως το Aedes aegypti, ένα είδος που δεν είναι γηγενές στις ΗΠΑ και έχει συνδεθεί με τη μετάδοση σοβαρών ιογενών νοσημάτων.
Η ιδιαιτερότητα του προγράμματος είναι ότι απελευθερώνονται μόνο αρσενικά κουνούπια. Τα αρσενικά δεν τσιμπούν ανθρώπους, καθώς δεν χρειάζονται αίμα για την αναπαραγωγή τους. Το πρόβλημα δημιουργείται από τα θηλυκά, τα οποία αναζητούν αίμα και μπορούν να μεταφέρουν παθογόνους ιούς από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τα αρσενικά κουνούπια του προγράμματος φέρουν Wolbachia, ένα βακτήριο που απαντάται φυσικά σε περισσότερα από τα μισά είδη εντόμων. Όταν αυτά τα αρσενικά ζευγαρώνουν με θηλυκά Aedes aegypti που δεν φέρουν συμβατή μορφή Wolbachia, τα αυγά που παράγονται δεν εκκολάπτονται. Με αυτόν τον τρόπο, η αναπαραγωγική αλυσίδα διακόπτεται.
Δεν πρόκειται για οριστική εξαφάνιση
Η παρέμβαση δεν υπόσχεται οριστική εξαφάνιση των κουνουπιών. Αντίθετα, στόχος είναι η μείωση του πληθυσμού κάτω από το επίπεδο που χρειάζεται για να διατηρείται η μετάδοση ασθενειών.
Η ίδια η ομάδα του Debug αναφέρει ότι αρχικός σκοπός είναι να περιοριστούν οι πληθυσμοί σε βαθμό που να μειώνεται ο κίνδυνος μετάδοσης. Αυτό έχει σημασία, επειδή τα αυγά των κουνουπιών μπορούν να παραμείνουν αδρανή στο περιβάλλον για μήνες, ακόμη και όταν τα ενήλικα έντομα έχουν απομακρυνθεί ή μειωθεί.
Γι’ αυτό απαιτείται συνεχής παρέμβαση σε μια περιοχή. Όταν η απελευθέρωση των ειδικά εκτρεφόμενων κουνουπιών σταματά, οι πληθυσμοί μπορούν σταδιακά να επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα. Το πρόγραμμα, επομένως, δεν αποτελεί μια εφάπαξ λύση, αλλά μια μέθοδο διαχείρισης πληθυσμών.
Οι αντιδράσεις και τα ηθικά ερωτήματα
Παρότι η τεχνολογία έχει ήδη δοκιμαστεί σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Σιγκαπούρη και η Αυστραλία, η νέα πρόταση της Verily έχει προκαλέσει αντιδράσεις και ερωτήματα. Σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρήστες εξέφρασαν ανησυχία για τη συμμετοχή ενός τεχνολογικού κολοσσού σε μια παρέμβαση που αφορά το φυσικό περιβάλλον.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής του Τενεσί Tim Burchett σχολίασε επικριτικά το σχέδιο, διερωτώμενος γιατί η Google έχει 32 εκατομμύρια κουνούπια και προειδοποιώντας να μην διαταραχθεί η ισορροπία της φύσης.
Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι αμελητέα. Τα κουνούπια υπάρχουν από την εποχή των δεινοσαύρων και αποτελούν μέρος οικοσυστημάτων, είτε ως τροφή για άλλα είδη είτε, σε ορισμένες περιπτώσεις, ως επικονιαστές. Από την άλλη πλευρά, οι ερευνητές του προγράμματος υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο είδος που στοχεύεται δεν αποτελεί σημαντική πηγή τροφής για άλλα ζώα στο αστικό περιβάλλον και ότι η οικολογική επίπτωση από τη μείωσή του αναμένεται μικρή.
Τι λέει η Verily για τον οικολογικό αντίκτυπο
Σύμφωνα με την ομάδα Debug, η γενική επιστημονική συναίνεση είναι ότι η απομάκρυνση του συγκεκριμένου είδους από το αστικό περιβάλλον θα είχε περιορισμένες οικολογικές συνέπειες. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το βασικό αποτέλεσμα θα ήταν η επαναφορά του οικοσυστήματος στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εισβολή του Aedes aegypti στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η Verily δηλώνει ότι συνεργάζεται με κοινότητες και ρυθμιστικές αρχές, ώστε οι δοκιμές και οι απελευθερώσεις να γίνονται με ασφάλεια και κοινωνική αποδοχή. Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση δείχνει ότι η τεχνολογική λύση δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, διαφάνεια και σαφής ενημέρωση για το τι ακριβώς απελευθερώνεται, πού, πότε και με ποιον στόχο.
Κλιματική αλλαγή και εξάπλωση κουνουπιών
Το σχέδιο της Verily έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληθυσμοί κουνουπιών, συμπεριλαμβανομένων χωροκατακτητικών ειδών, επεκτείνονται γεωγραφικά. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή δημιουργεί πιο θερμές και υγρές συνθήκες, οι οποίες ευνοούν την επιβίωση και την αναπαραγωγή τους.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα κουνούπια δεν απλώς μετακινούνται. Μπορούν επίσης να προσαρμόζονται σε νέες περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτό σημαίνει ότι ο μελλοντικός κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών μπορεί να είναι μεγαλύτερος από ό,τι εκτιμάται σήμερα.
Στις ΗΠΑ, εστίες δάγκειου πυρετού, chikungunya και Ζίκα έχουν καταγραφεί στη Φλόριντα, στη Χαβάη, στο Τέξας, στο Πουέρτο Ρίκο, στις Παρθένες Νήσους των ΗΠΑ και στην Αμερικανική Σαμόα. Η γεωγραφία του κινδύνου αλλάζει, και μαζί της αλλάζουν και τα εργαλεία δημόσιας υγείας.
Δεν είναι τέλεια λύση, αλλά μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο
Η μέθοδος της Wolbachia δεν αποτελεί πανάκεια. Στη Βραζιλία, όπου εφαρμόστηκαν αντίστοιχες παρεμβάσεις, ο δάγκειος πυρετός φέρεται να εξαπλώθηκε ταχύτερα από όσο μπορούσαν να δράσουν τα «καλά» κουνούπια.
Αυτό δείχνει ότι τέτοιες τεχνικές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συνολική πολιτική πρόληψης. Χρειάζονται παράλληλα παρακολούθηση πληθυσμών, έλεγχος εστιών αναπαραγωγής, ενημέρωση πολιτών, προστασία από τσιμπήματα και ισχυρά συστήματα επιτήρησης λοιμωδών νοσημάτων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η μέθοδος μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου όταν εφαρμόζεται σωστά, με διάρκεια και σε συνδυασμό με άλλα μέτρα.
Το επόμενο βήμα για το Debug
Δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα για το πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει η απελευθέρωση των 32 εκατομμυρίων κουνουπιών σε Καλιφόρνια και Φλόριντα. Η πρόταση βρίσκεται στο στάδιο της ρυθμιστικής αξιολόγησης.
Στο μέλλον, η ομάδα του Debug θέλει να εφαρμόσει την ίδια προσέγγιση και σε άλλα έντομα. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη δοκιμές πεδίου για το Aedes albopictus, γνωστό και ως ασιατικό κουνούπι-τίγρης, το οποίο επίσης μπορεί να μεταδώσει δάγκειο πυρετό, Ζίκα και chikungunya.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η μάχη κατά των νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια περνά πλέον σε μια νέα φάση. Από τα εντομοκτόνα και τις κλασικές παρεμβάσεις ελέγχου, η δημόσια υγεία στρέφεται σε βιολογικές και γενετικά ή μικροβιολογικά καθοδηγούμενες μεθόδους.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορούν να λειτουργήσουν. Είναι αν μπορούν να εφαρμοστούν με τρόπο ασφαλή, διαφανή και κοινωνικά αποδεκτό.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κουνούπια: Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί για τον ιό του Δυτικού Νείλου
Κουνούπια: Γιατί είναι χρήσιμα παρά τον σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία
