Η ιστορία της Ολλανδής γιατρού Gitte Boumeester έγινε διεθνές σύμβολο της απελπισίας που βίωσαν πολλοί ασθενείς με long Covid. Ταξίδεψε το 2022 στην Κύπρο, ξόδεψε περισσότερα από 15.000 ευρώ σε αφαίρεση αίματος και άλλες θεραπείες, αλλά επέστρεψε χωρίς βελτίωση. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι κυπριακές αρχές ξεκίνησαν ελέγχους σε κλινική της Λάρνακας.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Η Gitte Boumeester ήταν νέα γιατρός στην Ολλανδία, εκπαιδευόμενη στην Ψυχιατρική, όταν μια λοίμωξη από SARS-CoV-2 άλλαξε ριζικά την καθημερινότητά της.
Μερικούς μήνες αργότερα βρέθηκε στη Λάρνακα, έχοντας αποφασίσει να διαθέσει σχεδόν όλες τις οικονομίες της σε μια θεραπεία που παρουσιαζόταν σε ομάδες ασθενών ως πιθανή λύση για το long Covid. Πρόκειται για την HELP apheresis, μια διαδικασία φιλτραρίσματος του αίματος που αρκετοί ασθενείς περιέγραφαν απλούστερα ως «blood washing» – «καθαρισμό» ή «πλύσιμο» του αίματος.
Η περίπτωσή της αποκαλύφθηκε τον Ιούλιο του 2022 μέσα από κοινή έρευνα του British Medical Journal (BMJ) και του ITV News για ασθενείς που ταξίδευαν σε Κύπρο, Γερμανία και Ελβετία αναζητώντας ακριβές θεραπείες για το long Covid, σε μια περίοδο κατά την οποία τα επιστημονικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητά τους παρέμεναν περιορισμένα.
Από την ειδικότητα στην Ψυχιατρική σε μια εξουθενωτική νόσο
Η Boumeester εργαζόταν ως εκπαιδευόμενη ψυχίατρος στο Almelo της Ολλανδίας όταν μολύνθηκε με SARS-CoV-2 τον Νοέμβριο του 2020. Αρχικά θεώρησε ότι η κόπωση αποτελούσε φυσιολογική συνέπεια της λοίμωξης. Σταδιακά, όμως, η κατάσταση επιδεινώθηκε.
Όπως περιέγραψε στο BMJ, εμφάνισε ακραία κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και «brain fog», ταχυπαλμίες, δύσπνοια, ναυτία και πόνους στο στήθος. Υπήρχαν ημέρες κατά τις οποίες χρειαζόταν ώρες ακόμη και για απλές καθημερινές δραστηριότητες.
Οι εξετάσεις που έκανε δεν έδειξαν συγκεκριμένη βλάβη στην καρδιά ή στους πνεύμονες. Προσπάθησε δύο φορές να επιστρέψει στην εργασία της, χωρίς επιτυχία, και τελικά εγκατέλειψε τη δουλειά της τον Νοέμβριο του 2021.
Η ιστορία της αντικατοπτρίζει ένα βασικό χαρακτηριστικό της πρώτης περιόδου του long Covid. Χιλιάδες άνθρωποι παρουσίαζαν σοβαρά και επίμονα συμπτώματα, την ώρα που οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές ήταν περιορισμένες και η ιατρική κοινότητα εξακολουθούσε να προσπαθεί να κατανοήσει τους μηχανισμούς της νόσου.
Το Facebook και η υπόσχεση της αφαίρεσης
Η Boumeester άρχισε να αναζητά πληροφορίες σε ομάδα ασθενών με long Covid στο Facebook. Εκεί συνάντησε συζητήσεις για την αφαίρεση αίματος, μια θεραπευτική διαδικασία κατά την οποία το αίμα περνά από ειδικό σύστημα διαχωρισμού και φιλτραρίσματος πριν επιστρέψει στον οργανισμό.
Η συγκεκριμένη μορφή, HELP apheresis – Heparin-induced Extracorporeal LDL Precipitation – χρησιμοποιείται σε καθιερωμένες ιατρικές ενδείξεις, όπως ορισμένες σοβαρές διαταραχές των λιπιδίων. Η χρήση της για long Covid, ωστόσο, βρισκόταν τότε σε πειραματικό επίπεδο και δεν είχε αποδειχθεί μέσα από μεγάλες, καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές.
Για έναν άνθρωπο που είχε χάσει την εργασία του και μεγάλο μέρος της προηγούμενης λειτουργικότητάς του, η επιλογή φαινόταν ότι άξιζε το ρίσκο.
Η ίδια εξήγησε στο BMJ ότι σκεφτόταν πως το βασικό πράγμα που μπορούσε να χάσει ήταν τα χρήματά της.
Το ταξίδι στη Λάρνακα
Τον Μάρτιο του 2022 η Boumeester ταξίδεψε στην Κύπρο, καθώς στη Λάρνακα είχε αρχίσει να λειτουργεί το Long Covid Center, το οποίο προσέφερε HELP apheresis σε ασθενείς με επίμονα συμπτώματα μετά την Covid-19.
Έμεινε περίπου δύο μήνες στο νησί, νοικιάζοντας διαμέρισμα στη Λάρνακα, και μετέβαινε μία ή δύο φορές την εβδομάδα για τις συνεδρίες της.
Σύμφωνα με το BMJ, υποβλήθηκε σε έξι συνεδρίες αφαίρεσης, με κόστος 1.685 ευρώ η καθεμία.
Μόνο οι έξι συνεδρίες αντιστοιχούσαν επομένως σε περισσότερα από 10.000 ευρώ.
Δεν ήταν μόνο η αφαίρεση
Η θεραπευτική της εμπειρία στην Κύπρο δεν περιορίστηκε στην HELP apheresis. Στην παρακείμενη ιδιωτική Poseidonia Clinic, σύμφωνα με την έρευνα του BMJ, έκανε εννέα συνεδρίες υπερβαρικού οξυγόνου, οι οποίες κόστιζαν έως 150 ευρώ η καθεμία.
Έλαβε επίσης ενδοφλέβια χορήγηση βιταμινών και ένεση βιταμίνης D, ενώ της προτάθηκαν και άλλες παρεμβάσεις, όπως γλουταθειόνη και αμινοξέα.
Το Cyprus Mail επιβεβαίωσε λίγες ημέρες αργότερα ότι το κέντρο στη Λάρνακα προσέφερε αφαίρεση σε ασθενείς με long Covid και ότι ασθενείς από το εξωτερικό ταξίδευαν στην Κύπρο για να υποβληθούν στη θεραπεία.
Πάνω από 15.000 ευρώ – και καμία βελτίωση
Όταν επέστρεψε στην Ολλανδία δύο μήνες αργότερα, η Boumeester είχε ξοδέψει πάνω από 15.000 ευρώ, δηλαδή σχεδόν όλες τις οικονομίες της.
Το σημαντικότερο, όμως, ήταν ότι, σύμφωνα με τη δική της μαρτυρία, τα συμπτώματά της δεν είχαν βελτιωθεί.
Το αρχικό δημοσίευμα του BMJ είχε αναφέρει λανθασμένα ότι η Boumeester είχε διαθέσει περισσότερα από 50.000 ευρώ. Το περιοδικό εξέδωσε επίσημη διόρθωση στις 13 Ιουλίου 2022 και ξεκαθάρισε ότι το πραγματικό ποσό ήταν πάνω από 15.000 ευρώ.
Η ίδια παραδεχόταν ότι η θεραπεία ήταν αβέβαιη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η Boumeester δεν υποστήριξε πως εξαπατήθηκε επειδή θεωρούσε τη θεραπεία αποδεδειγμένη. Αντίθετα, είπε στο BMJ ότι γνώριζε πως το αποτέλεσμα ήταν αβέβαιο.
Εκείνο που την προβλημάτισε εκ των υστέρων ήταν, όπως ανέφερε, το ιδιαίτερα θετικό κλίμα γύρω από τη θεραπεία.
Η ίδια υποστήριξε ότι θα έπρεπε να τονίζεται περισσότερο ο πειραματικός χαρακτήρας τέτοιων παρεμβάσεων, ιδίως όταν το κόστος είναι τόσο υψηλό.
Η μαρτυρία της αποκτά πρόσθετο βάρος ακριβώς επειδή προερχόταν από άνθρωπο με ιατρική εκπαίδευση.
Οι ενστάσεις για το έντυπο συγκατάθεσης
Η έρευνα BMJ–ITV έθεσε και ερωτήματα σχετικά με το έντυπο συναίνεσης που έπρεπε να υπογράφουν οι ασθενείς πριν υποβληθούν σε αφαίρεση.
Γιατροί και νομικοί που εξέτασαν το έγγραφο για λογαριασμό του BMJ εξέφρασαν επιφυλάξεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο παρουσιαζόταν η πειραματική φύση της θεραπείας και με ρήτρες που αφορούσαν πιθανές αξιώσεις σε περίπτωση βλάβης.
Ο ιατρικός ηθικολόγος και δικηγόρος Daniel Sokol υποστήριξε ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται απολύτως καθαρά για το τι γνωρίζει και τι δεν γνωρίζει η επιστήμη σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τους κινδύνους μιας θεραπείας.
Ποιος είχε δημιουργήσει το Long Covid Center
Σύμφωνα με το BMJ, πίσω από το Long Covid Center βρισκόταν ο Αυστριακός επιχειρηματίας Markus Klotz, ο οποίος είχε περάσει και ο ίδιος long Covid. Ο Klotz συνδεόταν επίσης με την Apheresis Association, διαδικτυακή κοινότητα χιλιάδων μελών που αντάλλασσαν πληροφορίες και εμπειρίες γύρω από την αφαίρεση.
Η Boumeester ανέφερε ότι επηρεάστηκε από μαρτυρίες και υλικό που είχε βρει σε αυτή την κοινότητα πριν αποφασίσει να ταξιδέψει στην Κύπρο.
Στο ITV, ο Klotz δήλωσε ότι το κέντρο δεν διαφήμιζε ούτε προωθούσε τη θεραπεία, αλλά δεχόταν ασθενείς που παρουσίαζαν προβλήματα μικροκυκλοφορίας και επιθυμούσαν να υποβληθούν σε HELP apheresis.
Γιατί οι ειδικοί ανησυχούσαν
Οι επιστήμονες που μίλησαν στο BMJ και στο ITV δεν υποστήριζαν ότι η αφαίρεση είναι από μόνη της μη νόμιμη ή χωρίς καθιερωμένες ιατρικές χρήσεις. Η βασική ένσταση αφορούσε τη χρήση της ειδικά για long Covid χωρίς επαρκή κλινική τεκμηρίωση.
Ο Shamil Haroon, ερευνητής του University of Birmingham, επισήμανε ότι ήταν απόλυτα κατανοητό να αναζητούν θεραπεία άνθρωποι που είχαν προηγουμένως φυσιολογική ζωή και ξαφνικά αδυνατούσαν να εργαστούν ή να αυτοεξυπηρετηθούν.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι ασθενείς μπορούσαν να δαπανήσουν τεράστια ποσά για θεραπείες για τις οποίες υπήρχαν περιορισμένα ή καθόλου στοιχεία αποτελεσματικότητας και υποστήριξε ότι τέτοιες πειραματικές παρεμβάσεις θα έπρεπε να εφαρμόζονται στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών.
Η Beverley Hunt, ειδικός στις διαταραχές πήξης και ιατρική διευθύντρια της Thrombosis UK, υπογράμμισε επίσης ότι η αφαίρεση δεν αποτελεί διαδικασία χωρίς κινδύνους, καθώς μπορεί να εμφανιστούν λοιμώξεις ή μεταβολικές διαταραχές.
Η διεθνής έρευνα έφερε την Κύπρο στο επίκεντρο
Η δημοσίευση της έρευνας στις 12 Ιουλίου 2022 προκάλεσε έντονη δημοσιότητα. Στις 15 Ιουλίου το Cyprus Mail έγραφε ότι το Long Covid Center στη Λάρνακα είχε ήδη περιθάλψει περίπου 120 ανθρώπους με συμπτώματα long Covid, επικαλούμενο την κοινή έρευνα BMJ–ITV.
Στο ίδιο ρεπορτάζ καταγραφόταν ότι ορισμένοι ασθενείς δήλωναν βελτίωση, ενώ άλλοι –όπως η Boumeester– δεν είχαν δει αποτέλεσμα. Η έρευνα δεν κατέληγε ότι κανένας ασθενής δεν ανέφερε όφελος. Τόνιζε, όμως, ότι οι θετικές μαρτυρίες δεν αντικαθιστούν τις ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές.
Οι κυπριακές αρχές είχαν ήδη κινηθεί
Λίγες εβδομάδες μετά τη διεθνή δημοσιότητα, η υπόθεση πήρε διαφορετική τροπή. Το Cyprus Mail αποκάλυψε ότι το κυπριακό Υπουργείο Υγείας είχε εξετάσει τη χρήση του μηχανήματος αφαίρεσης για post-Covid συμπτώματα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το υπουργείο επικοινώνησε με τον κατασκευαστή του εξοπλισμού, ο οποίος ανέφερε ότι η συγκεκριμένη χρήση δεν συνιστάτο για τη θεραπεία long Covid.
Στις 5 Ιουλίου 2022, δηλαδή πριν ακόμη δημοσιευθεί η μεγάλη έρευνα του BMJ, το υπουργείο είχε αποστείλει προειδοποιητική επιστολή ζητώντας από την κλινική να σταματήσει τη συγκεκριμένη χρήση του μηχανήματος και τη σχετική προβολή της.
Η εταιρεία που διαχειριζόταν την εγκατάσταση απάντησε, σύμφωνα με τις κυπριακές αρχές, ότι θα σταματούσε να χρησιμοποιεί το μηχάνημα για ασθενείς με post-Covid συμπτώματα.
Η έφοδος σε κλινική της Λάρνακας
Στις 29 Ιουλίου 2022, αστυνομικοί και στελέχη του κυπριακού Υπουργείου Υγείας πραγματοποίησαν έφοδο σε κλινική της Λάρνακας που ήταν γνωστή για την παροχή θεραπειών long Covid.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση αφορούσε καταγγελίες για εισαγωγή ανθρώπινων κυττάρων χωρίς την απαιτούμενη αδειοδότηση και πιθανή χρήση τους σε κυτταρικές θεραπείες.
Οι αρχές κατέσχεσαν το σχετικό υλικό. Λίγες ημέρες αργότερα, το Υπουργείο Υγείας της Κύπρου ανέφερε ότι περίμενε την αστυνομική έκθεση, ενώ οι αρχές είχαν παραλάβει φακέλους 11 ασθενών.
Παράλληλα, διευκρινιζόταν ότι η υπόθεση της αφαίρεσης αποτελούσε ξεχωριστή έρευνα, καθώς υπαγόταν σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο.
Η κρίσιμη διάκριση
Δεν υπάρχει κανένα δημόσιο στοιχείο που να δείχνει ότι η Gitte Boumeester υποβλήθηκε σε θεραπεία με ανθρώπινα ή εμβρυϊκά κύτταρα. Η τεκμηριωμένη δική της θεραπεία στην Κύπρο περιλάμβανε HELP apheresis, υπερβαρικό οξυγόνο, βιταμίνες και άλλες συμπληρωματικές παρεμβάσεις που καταγράφει το BMJ.
Η μεταγενέστερη αστυνομική έρευνα για ανθρώπινα κύτταρα αφορούσε άλλο σκέλος των δραστηριοτήτων της κλινικής και δεν πρέπει να αποδίδεται στην Boumeester.
Η υπόθεση άνοιξε συζήτηση για το long Covid στην Κύπρο
Η διαμάχη δεν σταμάτησε στην κλινική. Στις αρχές Αυγούστου του 2022, το δίκτυο Long Covid Cyprus και οργανώσεις ασθενών ζήτησαν από την κυπριακή επιστημονική και ιατρική κοινότητα να αναπτύξει σαφή πρωτόκολλα για τη διαχείριση των ασθενών.
Το Cyprus Mail κατέγραφε τότε την ανάγκη να λαμβάνουν οι ασθενείς επαρκή ενημέρωση πριν αναζητήσουν θεραπείες, ιδιαίτερα σε ένα πεδίο όπου δεν υπήρχε ακόμη καθιερωμένη θεραπευτική λύση.
Η υπόθεση ανέδειξε έτσι ένα πρόβλημα που ξεπερνούσε μία συγκεκριμένη κλινική: όταν η συμβατική ιατρική δεν διαθέτει ακόμη αποτελεσματική θεραπεία, δημιουργείται ένα κενό στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί μια ολόκληρη διεθνής αγορά πειραματικών παρεμβάσεων.
Γιατί έχει ιδιαίτερη σημασία
Η περίπτωση της Ολλανδής γιατρού δεν είναι απλώς μια ιστορία για 15.000 ευρώ που ξοδεύτηκαν χωρίς αποτέλεσμα.
Αποτυπώνει με ιδιαίτερη καθαρότητα τη σύγκρουση ανάμεσα στην απελπισία ενός βαριά πάσχοντος ασθενούς και στην ανάγκη για επιστημονική τεκμηρίωση πριν μια θεραπεία παρουσιαστεί ως πιθανή λύση. Η Boumeester ήταν η ίδια γιατρός. Γνώριζε ότι η θεραπεία δεν είχε εγγυημένο αποτέλεσμα.
Κι όμως, όταν η καθημερινότητά της είχε περιοριστεί δραματικά και δεν υπήρχε αποτελεσματική εναλλακτική, ήταν διατεθειμένη να δοκιμάσει σχεδόν τα πάντα.
Αυτό ακριβώς ήταν το στοιχείο που υπογράμμισε και η έρευνα του BMJ: η ευαλωτότητα των ασθενών δεν προκύπτει από άγνοια ή αφέλεια. Μπορεί να προκύπτει από την έλλειψη θεραπευτικών επιλογών και την ανάγκη να ανακτηθεί μια φυσιολογική ζωή.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Δημόπουλος: Πότε γίνεται πλασμαφαίρεση και ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Πλασμαφαίρεση: «Δεν είναι wellness ούτε απλή αιμοληψία»
