Με 34 νέα κρούσματα μέσα σε μία εβδομάδα, 324 περιστατικά από την αρχή της περιόδου και 30 θανάτους, ο ιός του Δυτικού Νείλου καταγράφει ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία στην Ελλάδα. Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο, ενώ η ευρωπαϊκή εικόνα δείχνει ότι το 2026 εξελίσσεται σε μία από τις πιο δραστήριες χρονιές της τελευταίας δεκαετίας.
Η περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, ωστόσο τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο ΕΟΔΥ στις 9 Σεπτεμβρίου δείχνουν ήδη το μέγεθος της φετινής έξαρσης.
Μέσα σε μία μόλις εβδομάδα διαγνώστηκαν και δηλώθηκαν 34 νέα εγχώρια κρούσματα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό για το 2026 στα 324.
Από αυτά, τα 217 περιστατικά παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ 107 ασθενείς εμφάνισαν ηπιότερη νόσο ή δεν είχαν προσβολή του ΚΝΣ.
Παράλληλα, έχουν καταγραφεί 30 θάνατοι, όλοι σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών. Η διάμεση ηλικία των ανθρώπων που κατέληξαν ήταν τα 84 χρόνια, με ηλικιακό εύρος από 66 έως 92 έτη.
Τα στοιχεία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν συγκριθούν με προηγούμενες χρονιές: με βάση τον ιστορικό πίνακα του ΕΟΔΥ, το 2018 είχε καταγραφεί ο μεγαλύτερος μέχρι σήμερα ετήσιος αριθμός κρουσμάτων, με 317 περιστατικά. Το 2026 έχει ήδη φτάσει τα 324, ενώ η περίοδος μετάδοσης δεν έχει ολοκληρωθεί. Το 2018 είχαν καταγραφεί συνολικά 51 θάνατοι.
32 ασθενείς βρίσκονται σε ΜΕΘ
Η σοβαρότητα ορισμένων περιστατικών αποτυπώνεται και στις νοσηλείες.
Στις 9 Σεπτεμβρίου, 68 ασθενείς νοσηλεύονταν ακόμη, εκ των οποίων οι 32 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και οι 36 σε απλές νοσοκομειακές κλινικές.
Άλλοι 202 ασθενείς είχαν ήδη λάβει εξιτήριο, ενώ 23 από τα καταγεγραμμένα περιστατικά δεν χρειάστηκαν νοσηλεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επίσης η ηλικιακή κατανομή της σοβαρής νόσου. Η διάμεση ηλικία των ασθενών που παρουσίασαν νευρολογικές επιπλοκές φτάνει τα 75 έτη, αν και το ηλικιακό εύρος είναι μεγάλο: από 13 έως 96 ετών.
Αυτό επιβεβαιώνει ένα σταθερό χαρακτηριστικό του ιού: οποιοσδήποτε μπορεί να μολυνθεί, αλλά οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και οι άνθρωποι με χρόνια υποκείμενα νοσήματα διατρέχουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Η Αττική στο επίκεντρο της φετινής έξαρσης
Ο ιός δεν περιορίζεται σε μία περιοχή της χώρας.
Έως τις 9 Σεπτεμβρίου, ο ΕΟΔΥ είχε εντοπίσει ανθρώπινα κρούσματα σε 73 δήμους, 22 Περιφερειακές ή Μητροπολιτικές Ενότητες και επτά Περιφέρειες: Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Κρήτη.
Ωστόσο, η Αττική ξεχωρίζει.
Ο ΕΟΔΥ κάνει λόγο για «ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία» του ιού στην Περιφέρεια Αττικής, με αυξημένο αριθμό περιστατικών σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές σε συγκεκριμένες περιοχές. Ο Οργανισμός είχε ήδη εκδώσει δύο σχετικές προειδοποιήσεις, στις 30 Ιουλίου και στις 21 Αυγούστου.
Από τα δεδομένα ανά δήμο ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, τα Σπάτα–Αρτέμιδα, όπου είχαν καταγραφεί 17 περιστατικά με προσβολή του ΚΝΣ, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας με 11, η Βάρη–Βούλα–Βουλιαγμένη με 11, καθώς και η Αγία Παρασκευή και το Χαλάνδρι με 10 σοβαρά περιστατικά το καθένα.
Οι αριθμοί ανά δήμο χρειάζονται, πάντως, προσεκτική ερμηνεία: ο ΕΟΔΥ καταγράφει τον εκτιμώμενο τόπο έκθεσης και όχι υποχρεωτικά τον τόπο κατοικίας ή το ακριβές σημείο όπου συνέβη το μολυσματικό τσίμπημα.
Και άλλοι δήμοι χαρακτηρίζονται «υψηλού κινδύνου»
Η γεωγραφία του κινδύνου είναι ακόμη μεγαλύτερη από τον χάρτη των επιβεβαιωμένων περιστατικών.
Ο ΕΟΔΥ έχει χαρακτηρίσει επιπλέον δήμους ως «υψηλού κινδύνου», παρότι μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν είχαν καταγραφεί εκεί ανθρώπινα κρούσματα.
Στην Αττική περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Ηράκλειο Αττικής, η Νέα Σμύρνη, το Παλαιό Φάληρο, η Νέα Φιλαδέλφεια–Νέα Χαλκηδόνα, η Δάφνη–Υμηττός και το Ίλιον.
Στη λίστα βρίσκονται επίσης δήμοι στη Θεσσαλία, τη Θεσσαλονίκη, τις Σέρρες, την Πιερία, το Κιλκίς, την Κορινθία, την Κρήτη και την Τήνο.
Ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει ότι έχει ήδη εντοπιστεί κρούσμα. Προκύπτει από τη συνδυαστική αξιολόγηση παραγόντων όπως η εγγύτητα σε επηρεαζόμενες περιοχές, τα γεωμορφολογικά δεδομένα και η τρέχουσα ή ιστορική επιδημιολογική εικόνα.
Το 2026 έχει ήδη ξεπεράσει το 2018 σε δηλωμένα κρούσματα
Η σύγκριση με το παρελθόν δείχνει πόσο ασυνήθιστη είναι η φετινή εικόνα.
Το 2010, την πρώτη μεγάλη χρονιά καταγραφής του ιού στην Ελλάδα, είχαν δηλωθεί 262 κρούσματα και 35 θάνατοι. Το 2018 καταγράφηκαν 317 περιστατικά και 51 θάνατοι, ενώ το 2022 υπήρξαν 286 κρούσματα και 33 θάνατοι.
Το 2024 καταγράφηκαν 220 κρούσματα και 35 θάνατοι. Αντίθετα, το 2025 έκλεισε με 96 δηλωμένα περιστατικά και εννέα θανάτους.
Επομένως, τα 324 κρούσματα μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου του 2026 σημαίνουν ότι η φετινή περίοδος έχει ήδη ξεπεράσει, ως προς τον αριθμό δηλωμένων περιστατικών, ακόμη και το 2018.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το 2026 είναι αυτομάτως και πιο θανατηφόρο. Ο αριθμός των θανάτων παραμένει χαμηλότερος από τους 51 που καταγράφηκαν το 2018, ενώ η τελική αποτίμηση μπορεί να γίνει μόνο όταν ολοκληρωθεί η περίοδος μετάδοσης.
Γιατί τα 324 κρούσματα δεν είναι όλες οι λοιμώξεις
Υπάρχει, όμως, ένα σημείο που συχνά χάνεται πίσω από τους αριθμούς.
Τα 324 καταγεγραμμένα κρούσματα δεν αντιπροσωπεύουν το σύνολο των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί.
Περίπου το 80% των ανθρώπων που προσβάλλονται από τον ιό δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Περίπου ένας στους πέντε εκδηλώνει ήπια νόσο με πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, κόπωση ή γαστρεντερικές ενοχλήσεις, ενώ λιγότερο από 1% αναπτύσσει σοβαρή νόσο του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.
Μάλιστα, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει παλαιότερη ελληνική οροεπιδημιολογική μελέτη σύμφωνα με την οποία για κάθε ένα περιστατικό με προσβολή του ΚΝΣ αντιστοιχούσαν περίπου 140 άνθρωποι που είχαν μολυνθεί, οι περισσότεροι χωρίς συμπτώματα ή με πολύ ήπια νόσο.
Το συγκεκριμένο εύρημα προέρχεται από μελέτη του 2010 και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μηχανικά για να υπολογιστεί ο πραγματικός αριθμός λοιμώξεων του 2026. Δείχνει, όμως, γιατί τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά αποτελούν μόνο την ορατή κορυφή μιας πολύ μεγαλύτερης κυκλοφορίας του ιού.
Πώς μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου
Ο ιός διατηρείται στη φύση μέσα σε έναν κύκλο πτηνών και κουνουπιών.
Τα κουνούπια –κυρίως είδη του γένους Culex, δηλαδή τα συνηθισμένα «κοινά» κουνούπια– μολύνονται όταν τσιμπούν πτηνά που φέρουν τον ιό. Στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο ή σε άλλα θηλαστικά.
Ο άνθρωπος θεωρείται ουσιαστικά «αδιέξοδος ξενιστής»: η ποσότητα του ιού που κυκλοφορεί στο αίμα του δεν επαρκεί συνήθως ώστε ένα νέο κουνούπι να μολυνθεί και να συνεχίσει την αλυσίδα μετάδοσης.
Ο ιός δεν μεταδίδεται με την καθημερινή κοινωνική επαφή, με άγγιγμα ή φιλί.
Σπάνια έχουν καταγραφεί μεταδόσεις μέσω μεταγγίσεων αίματος, μεταμοσχεύσεων και από τη μητέρα στο παιδί. Γι’ αυτό σε περιοχές όπου κυκλοφορεί ο ιός ενεργοποιούνται ειδικά μέτρα και για την ασφάλεια του αίματος και των αιμοδοτών.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται
Στους περισσότερους ανθρώπους η λοίμωξη περνά απαρατήρητη.
Όταν εμφανίζεται η ήπια μορφή, μπορεί να προκαλέσει πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, ναυτία, εμέτους, διάρροια, εξάνθημα ή διογκωμένους λεμφαδένες.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως δύο έως 14 ημέρες μετά το μολυσματικό τσίμπημα.
Η νευροδιεισδυτική νόσος είναι πολύ σπανιότερη αλλά πολύ σοβαρότερη.
Υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, αποπροσανατολισμός, διαταραχές της συνείδησης, τρόμος, σπασμοί, μυϊκή αδυναμία, διαταραχές βάδισης ή παράλυση απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Δεν υπάρχει εμβόλιο ούτε ειδική αντιική θεραπεία για τον άνθρωπο
Σε αντίθεση με αρκετές άλλες λοιμώξεις που μεταδίδονται από διαβιβαστές, για τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν υπάρχει μέχρι σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο για ανθρώπους.
Δεν υπάρχει επίσης ειδικό αντιικό φάρμακο που να εξαλείφει τον ιό.
Στις σοβαρές περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και μπορεί να απαιτεί νοσηλεία, ενδοφλέβια υγρά, αναπνευστική υποστήριξη και εντατική φροντίδα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η πρόληψη αποκτά τόσο μεγάλη σημασία: όταν δεν υπάρχει εμβόλιο ή ειδική θεραπεία, η μείωση των τσιμπημάτων από κουνούπια παραμένει η βασική ατομική άμυνα.
Η Ελλάδα δεν είναι μόνη – Ιδιαίτερα έντονο το 2026 στην Ευρώπη
Η εικόνα στην Ελλάδα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής έξαρσης.
Με βάση τα στοιχεία που είχαν υποβληθεί στο ECDC έως τις 3 Σεπτεμβρίου, 15 ευρωπαϊκές χώρες είχαν δηλώσει συνολικά 1.086 εγχώρια κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου.
Η Ιταλία είχε καταγράψει 516, η Ελλάδα 284 σύμφωνα με τα δεδομένα που είχαν προλάβει να ενσωματωθούν τότε στην ευρωπαϊκή βάση, η Ισπανία 88, η Ρουμανία 56, η Βόρεια Μακεδονία 55 και η Γαλλία 36.
Η διαφορά ανάμεσα στα 284 ελληνικά κρούσματα της ευρωπαϊκής καταγραφής και τα 324 του ΕΟΔΥ δεν αποτελεί αντίφαση: τα στοιχεία του ECDC είχαν cutoff την 3η Σεπτεμβρίου, ενώ τα ελληνικά δεδομένα φτάνουν έως τις 9 Σεπτεμβρίου.
Το ECDC χαρακτήρισε τη φετινή κυκλοφορία έντονη. Τα 1.086 περιστατικά που είχαν δηλωθεί μέχρι τις 3 Σεπτεμβρίου ξεπερνούσαν αισθητά τον μέσο αριθμό των 736 κρουσμάτων που είχε καταγραφεί στο αντίστοιχο χρονικό σημείο κατά την προηγούμενη δεκαετία. Μέχρι τότε είχαν αναφερθεί 61 θάνατοι στην Ευρώπη.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικά, το ECDC σημείωσε ότι η Ελλάδα είχε ήδη καταγράψει αριθμό-ρεκόρ περιστατικών για το συγκεκριμένο χρονικό σημείο του έτους.
Γιατί η Ευρώπη βλέπει περισσότερα νοσήματα από κουνούπια
Η μεταβολή δεν αφορά μόνο τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Το ECDC προειδοποίησε τον Αύγουστο ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μεγαλύτερης διάρκειας και εντονότερες περιόδους μετάδοσης νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια και ότι η γεωγραφική εξάπλωση του κινδύνου απαιτεί ισχυρότερη επιτήρηση και αποτελεσματικότερα προγράμματα καταπολέμησης.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι ιδιαίτερα σύνθετος επιδημιολογικά.
Η θερμοκρασία επηρεάζει τόσο την αναπαραγωγή των κουνουπιών όσο και τον χρόνο που χρειάζεται ο ιός για να αναπτυχθεί μέσα στον διαβιβαστή. Στην Ευρώπη έχουν επίσης συνδεθεί με την εμφάνιση κρουσμάτων οι υψηλότερες θερινές θερμοκρασίες, οι διαθέσιμες υδάτινες επιφάνειες, οι υγρότοποι, οι μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών και το ιστορικό προηγούμενης κυκλοφορίας του ιού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα μεμονωμένο κύμα κρουσμάτων μπορεί να αποδοθεί σε έναν μόνο παράγοντα. Δείχνει όμως ότι το ευρωπαϊκό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο ευνοϊκό για τη διατήρηση και επέκταση ορισμένων νοσημάτων που μεταδίδονται με κουνούπια.
Ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στην Ελλάδα
Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση περιστατικών δεν θεωρείται πια έκτακτο ή απρόβλεπτο γεγονός.
Ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι η σχεδόν ετήσια καταγραφή κρουσμάτων από το 2010 και μετά δείχνει πως ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης.
Άρα, η συζήτηση δεν αφορά πλέον το εάν ο ιός «θα έρθει» στη χώρα, αλλά πόσο έντονη θα είναι η κυκλοφορία του κάθε καλοκαίρι και σε ποιες περιοχές.
Ούτε ο ακριβής τόπος ούτε η ένταση μιας μελλοντικής έξαρσης μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.
Γι’ αυτό ο ΕΟΔΥ επιμένει ότι τα μέτρα προστασίας πρέπει να εφαρμόζονται σε ολόκληρη την επικράτεια και καθ’ όλη την περίοδο δραστηριότητας των κουνουπιών, όχι μόνο στους δήμους όπου έχουν ήδη καταγραφεί ασθενείς.
Τι μπορούμε πραγματικά να κάνουμε
Χωρίς ανθρώπινο εμβόλιο, η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό της έκθεσης στα κουνούπια.
Οι διεθνείς και ελληνικές υγειονομικές αρχές συστήνουν τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, ρούχα που καλύπτουν όσο γίνεται μεγαλύτερο μέρος του σώματος, σίτες σε πόρτες και παράθυρα και κουνουπιέρες όπου χρειάζονται.
Παράλληλα, έχει μεγάλη σημασία να απομακρύνεται το στάσιμο νερό από αυλές, μπαλκόνια, πιατάκια γλαστρών, δοχεία και άλλα σημεία όπου μπορούν να αναπαραχθούν κουνούπια.
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, οι ανοσοκατεσταλμένοι και οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.
Το δύσκολο τέλος του καλοκαιριού
Η επιδημιολογική εικόνα δεν έχει ακόμη «κλείσει».
Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί ότι αναμένονται επιπλέον περιστατικά τόσο σε ήδη επηρεαζόμενες όσο και σε νέες περιοχές, ενώ υπάρχει και αναπόφευκτη καθυστέρηση ανάμεσα στην έναρξη των συμπτωμάτων, στη διάγνωση και στην τελική δήλωση ενός περιστατικού.
Το 2026 έχει ήδη καταγράψει περισσότερα δηλωμένα κρούσματα από κάθε πλήρη χρονιά που περιλαμβάνει ο ιστορικός πίνακας του ΕΟΔΥ από το 2010 έως το 2025.
Αυτό δεν αποτελεί λόγο πανικού. Αποτελεί, όμως, ένα σαφές μήνυμα δημόσιας υγείας.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι πλέον μια σπάνια τροπική απειλή που εμφανίζεται περιστασιακά στην Ευρώπη. Είναι ένας εγκατεστημένος εποχικός κίνδυνος, ο οποίος σε χρονιές ευνοϊκές για τη μετάδοσή του μπορεί να αποκτήσει σημαντικό υγειονομικό αποτύπωμα.
Και καθώς δεν διαθέτουμε ακόμη εμβόλιο ή ειδική θεραπεία, η έγκαιρη επιτήρηση, η συστηματική καταπολέμηση των κουνουπιών και η προσωπική προστασία παραμένουν τα ισχυρότερα εργαλεία που έχουμε.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Ιός Δυτικού Νείλου: 40 δήμοι της Αττικής στον νέο χάρτη του ΕΟΔΥ
Ιός του Δυτικού Νείλου: Στους 63 οι δήμοι σε συναγερμό
