Ένα σημαντικό εμπόδιο στην οικονομική επανένταξη των ανθρώπων που έχουν περάσει καρκίνο επιχειρεί να καταργήσει η Ελλάδα, θεσπίζοντας για πρώτη φορά το «Δικαίωμα στη Λήθη» με όριο πέντε ετών μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Μια σημαντική αλλαγή για χιλιάδες ανθρώπους που έχουν αφήσει πίσω τους τον καρκίνο φέρνει ο Νόμος 5317/2026. Πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας τους, η προηγούμενη ογκολογική διάγνωση δεν θα μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται για ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με συμβάσεις πίστωσης. Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου χαιρετίζει τη νομοθετική κατοχύρωση του λεγόμενου «Δικαιώματος στη Λήθη», χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό βήμα κατά των οικονομικών διακρίσεων σε βάρος των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου.
Ένα αίτημα που εδώ και χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο των οργανώσεων ασθενών αποκτά πλέον για πρώτη φορά σαφή νομοθετική βάση στην Ελλάδα.
Με τον Νόμο 5317/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄108 στις 10 Ιουλίου 2026, θεσπίζεται το λεγόμενο «Δικαίωμα στη Λήθη» για ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου, στο ειδικό πεδίο των ασφαλιστικών συμβάσεων που συνδέονται με πιστωτικές συμβάσεις.
Η νέα ρύθμιση έχει πρακτική και κοινωνική σημασία: ένας άνθρωπος που ολοκλήρωσε τη θεραπεία του για καρκίνο δεν θα πρέπει να κουβαλά επ’ αόριστον την παλαιότερη διάγνωσή του ως οικονομικό «στίγμα» όταν επιχειρεί να αποκτήσει συγκεκριμένα πιστωτικά προϊόντα για τα οποία απαιτείται ασφαλιστική κάλυψη.
Η διάταξη πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή στις 20 Νοεμβρίου 2026, σύμφωνα με την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ).
Τι προβλέπει ακριβώς ο νόμος
Η ουσία της νέας ρύθμισης βρίσκεται στο άρθρο 16 παρ. 4 του Ν. 5317/2026.
Ο νόμος απαγορεύει τη χρήση προσωπικών δεδομένων που αφορούν προηγούμενη διάγνωση ογκολογικής νόσου για τους σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης που συνδέεται με πίστωση, εφόσον έχουν περάσει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Με απλά λόγια, μετά την παρέλευση της πενταετίας η προηγούμενη διάγνωση καρκίνου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αυτό το πλαίσιο για να αξιολογηθεί δυσμενέστερα ο καταναλωτής.
Η ΕΛΛΟΚ εξηγεί ότι πρακτικά η ρύθμιση προστατεύει ανθρώπους που έχουν ολοκληρώσει την ενεργό θεραπεία τους ώστε να μην αντιμετωπίζουν διακρίσεις λόγω του ογκολογικού ιστορικού τους όταν συνάπτουν ασφαλιστικές συμβάσεις συνδεδεμένες με καταναλωτική πίστη.
Τι σημαίνει το «Δικαίωμα στη Λήθη»
Ο όρος μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το ιατρικό ιστορικό κάποιου «διαγράφεται».
Δεν συμβαίνει αυτό.
Το Δικαίωμα στη Λήθη στον καρκίνο σημαίνει ότι μετά την παρέλευση συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος η παλαιότερη ογκολογική διάγνωση δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται για συγκεκριμένους ασφαλιστικούς σκοπούς που συνδέονται με την πίστωση.
Το ιατρικό ιστορικό προφανώς εξακολουθεί να υφίσταται και μπορεί να είναι σημαντικό για την ιατρική παρακολούθηση του ανθρώπου.
Αυτό που περιορίζεται είναι η δυνατότητα να μετατρέπεται μια παλιά διάγνωση σε λόγο οικονομικής διαφοροποίησης σε αυτό το συγκεκριμένο πεδίο.
Γιατί η ρύθμιση ήταν απαραίτητη
Η πρόοδος της ογκολογίας έχει οδηγήσει σε ολοένα μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων που ζουν για πολλά χρόνια μετά τη διάγνωση και τη θεραπεία ενός καρκίνου.
Για πολλούς από αυτούς, όμως, η επιστροφή στην καθημερινότητα δεν τελειώνει με την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Η προηγούμενη διάγνωση μπορεί να εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο σε οικονομικές δραστηριότητες, κυρίως όταν ένα τραπεζικό προϊόν συνοδεύεται από ασφαλιστική κάλυψη.
Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να έχει θεραπευτεί, να εργάζεται κανονικά και να μην εμφανίζει ενεργό νόσο, αλλά το παλαιότερο ογκολογικό ιστορικό να εξακολουθεί να επηρεάζει την οικονομική αντιμετώπισή του.
Η φιλοσοφία του «Δικαιώματος στη Λήθη» είναι ότι η ζωή μετά τον καρκίνο δεν πρέπει να σημαίνει ισόβια οικονομική ποινή λόγω μιας παλαιότερης διάγνωσης.
Ελλάδα: Επιλέχθηκε το όριο των πέντε ετών
Η ελληνική διάταξη ενσωματώνει το άρθρο 14 παρ. 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225 για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να εμποδίζουν τη χρήση δεδομένων που αφορούν ογκολογικές διαγνώσεις για ασφαλιστήρια που σχετίζονται με συμβάσεις πίστωσης μετά την παρέλευση συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.
Η ΕΕ έθεσε ως ανώτατο όριο τα 15 χρόνια από το τέλος της θεραπείας.
Η Ελλάδα επέλεξε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα: πέντε χρόνια.
Η ΕΛΛΟΚ υπογραμμίζει ότι με αυτή την επιλογή η χώρα ακολουθεί το αυστηρότερο υπέρ των επιζώντων πρότυπο που εφαρμόζουν ήδη ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ισπανία.
Καπετανάκης: «Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη»
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, Γιώργος Καπετανάκης, χαρακτηρίζει τη νομοθετική κατοχύρωση ιδιαίτερα σημαντική για τους ανθρώπους με εμπειρία καρκίνου στην Ελλάδα.
Όπως επισημαίνει, η ΕΛΛΟΚ, ως Εθνικός Κόμβος της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τον Καρκίνο —Hellenic Cancer Mission Hub— μαζί με τις οργανώσεις-μέλη της και φορείς όπως η Πίστη Κρυσταλλίδου και το WinCancer, εργάστηκε συστηματικά για την κατοχύρωση του δικαιώματος και στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος ήταν να δημιουργηθεί μια «γέφυρα» ανάμεσα στις ευρωπαϊκές πολιτικές και στην εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι οργανώσεις ασθενών, δημόσιες αρχές, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες.
Ο κ. Καπετανάκης σημειώνει ότι η νέα ρύθμιση δημιουργεί ένα πιο απλό, διαφανές και συνεκτικό πλαίσιο, ώστε οι άνθρωποι με ιστορικό καρκίνου να μην αντιμετωπίζουν αδικαιολόγητα εμπόδια αποκλειστικά και μόνο εξαιτίας μιας διάγνωσης που ανήκει πλέον στο παρελθόν.
Τι αλλάζει στην πράξη από τις 20 Νοεμβρίου
Η πρακτική εφαρμογή της ρύθμισης μπορεί να γίνει κατανοητή με ένα απλό παράδειγμα.
Ένας άνθρωπος ολοκληρώνει τη θεραπεία για καρκίνο.
Περνούν πέντε χρόνια.
Στη συνέχεια επιθυμεί να συνάψει μια σύμβαση πίστωσης η οποία συνοδεύεται από ασφαλιστική σύμβαση.
Στο πλαίσιο που καλύπτει ο Ν. 5317/2026, η προηγούμενη ογκολογική διάγνωση δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ασφαλιστικής σύμβασης.
Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να υφίσταται διαφορετική μεταχείριση στο συγκεκριμένο ασφαλιστικό πλαίσιο λόγω μιας νόσου για την οποία η θεραπεία ολοκληρώθηκε πριν από τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Προσοχή: Δεν αφορά κάθε ασφαλιστήριο ή κάθε τραπεζικό προϊόν
Αυτό αποτελεί την πιο σημαντική νομική λεπτομέρεια της νέας ρύθμισης.
Η διάταξη δεν λέει γενικά ότι απαγορεύεται πλέον κάθε χρήση ογκολογικού ιστορικού από οποιαδήποτε ασφαλιστική εταιρεία και για οποιοδήποτε προϊόν.
Η διατύπωση του άρθρου 16 παρ. 4 είναι συγκεκριμένη: αφορά ασφαλιστική σύμβαση συνδεδεμένη με σύμβαση πίστωσης.
Επομένως δεν είναι ακριβές να παρουσιάζεται η ρύθμιση ως καθολική κατάργηση της δυνατότητας αξιολόγησης ιατρικού ιστορικού σε ολόκληρη την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά.
Πρόκειται για ένα σημαντικό αλλά συγκεκριμένο πρώτο νομοθετικό βήμα.
Και μια ακόμη λεπτομέρεια για την «υποτροπή»
Στην ανακοίνωσή της η ΕΛΛΟΚ εξηγεί τη ρύθμιση αναφερόμενη σε πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της ενεργού θεραπείας, χωρίς να έχει μεσολαβήσει υποτροπή.
Το ίδιο το γράμμα του άρθρου 16 παρ. 4, πάντως, διατυπώνει τον κανόνα ως πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας, χωρίς να περιλαμβάνει αυτοτελώς στη συγκεκριμένη παράγραφο τη φράση «χωρίς υποτροπή».
Η διάκριση έχει σημασία στη δημοσιογραφική παρουσίαση, ώστε να αποδίδεται με ακρίβεια τι ορίζει ο νόμος και τι αποτελεί την πρακτική ερμηνεία της Ομοσπονδίας.
Από την επιβίωση μετά τον καρκίνο στην επιστροφή στην κανονικότητα
Το «Δικαίωμα στη Λήθη» εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η επιβίωση μετά τον καρκίνο στην Ευρώπη.
Η επιτυχία της θεραπείας δεν αξιολογείται πλέον μόνο από το εάν ένας άνθρωπος παραμένει χωρίς νόσο.
Σημασία έχει επίσης αν μπορεί να επιστρέψει:
- στην εργασία,
- στην οικογενειακή ζωή,
- στην κοινωνική δραστηριότητα,
- και στην οικονομική ζωή
- χωρίς η προηγούμενη διάγνωση να τον ακολουθεί ως μόνιμο εμπόδιο.
Η ΕΛΛΟΚ θεωρεί ότι η νομοθετική κατοχύρωση αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τους ανθρώπους με εμπειρία καρκίνου μπορούν να μετατραπούν σε συγκεκριμένα μέτρα σε εθνικό επίπεδο.
Το επόμενο στοίχημα
Για τις οργανώσεις ασθενών, η νέα ρύθμιση δεν αποτελεί το τέλος της συζήτησης.
Ανοίγει αντίθετα το ζήτημα για το πώς μπορούν να περιοριστούν περαιτέρω οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι μετά τον καρκίνο.
Η ΕΛΛΟΚ εκτιμά ότι η συνεργασία οργανώσεων ασθενών, Πολιτείας, τραπεζικού και ασφαλιστικού κλάδου μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την ισότιμη επανένταξη των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου.
Η ουσία της νέας νομοθεσίας συνοψίζεται σε μία αλλαγή φιλοσοφίας:
ο άνθρωπος που έχει ολοκληρώσει τη θεραπεία του δεν πρέπει να παραμένει για πάντα οικονομικά «δέσμιος» μιας παλαιότερης διάγνωσης καρκίνου.
Από τις 20 Νοεμβρίου 2026, αυτή η αρχή αποκτά για πρώτη φορά στην Ελλάδα συγκεκριμένη νομοθετική εφαρμογή στον τομέα των ασφαλιστικών συμβάσεων που συνδέονται με πιστωτικές συμβάσεις.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Dexcom G7: Κλεμμένοι αισθητήρες που είχαν απορριφθεί πωλήθηκαν σε ασθενείς
ΕΛΛΟΚ: Νέα θητεία για τον Γιώργο Καπετανάκη – Το νέο ΔΣ
