Μια viral ανάρτηση στο Instagram από ειδικό στον καρκίνο προκάλεσε ανησυχία, υποστηρίζοντας ότι ίσως αξίζει να αποφεύγεται ο ψεκασμός αρώματος στον λαιμό επειδή η περιοχή βρίσκεται κοντά στον θυρεοειδή αδένα. Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα δεν δείχνουν πως η εφαρμογή αρώματος στον λαιμό εκθέτει ειδικά τον θυρεοειδή σε μεγαλύτερες ποσότητες χημικών ουσιών ούτε ότι αυξάνει τον κίνδυνο θυρεοειδοπάθειας ή καρκίνου.
Ο ψεκασμός αρώματος στον λαιμό αποτελεί για πολλούς μια σχεδόν αυτόματη κίνηση πριν φύγουν από το σπίτι.
Μια viral ανάρτηση στο Instagram, όμως, έφερε στο προσκήνιο το ερώτημα αν η συγκεκριμένη περιοχή είναι ασφαλής, επειδή βρίσκεται ανατομικά κοντά στον θυρεοειδή αδένα.
Η ανάρτηση διευκρίνιζε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το άρωμα στον λαιμό βλάπτει τον θυρεοειδή, αλλά οι αναφορές σε ορμονικούς διαταράκτες, λεπτό δέρμα και χρόνια έκθεση σε χημικές ουσίες δημιούργησαν εύλογες ανησυχίες.
Δεν υπάρχει ένδειξη ότι το άρωμα «πηγαίνει» κατευθείαν στον θυρεοειδή
Τα σημερινά δεδομένα δεν δείχνουν ότι ο ψεκασμός αρώματος πάνω από την περιοχή του θυρεοειδούς οδηγεί σε επιλεκτική μεταφορά των συστατικών του προς τον αδένα.
Ο θυρεοειδής βρίσκεται χαμηλά στο πρόσθιο τμήμα του λαιμού και καλύπτεται όχι μόνο από το δέρμα, αλλά και από στρώματα συνδετικού ιστού και μυών.
Η ανατομία της περιοχής δεν υποστηρίζει την ιδέα ότι μια ουσία που ψεκάζεται στην επιφάνεια του δέρματος μπορεί να περάσει απευθείας και επιλεκτικά στον θυρεοειδή.
Τι συμβαίνει όταν το άρωμα έρχεται σε επαφή με το δέρμα
Το δέρμα λειτουργεί ως φυσικός φραγμός.
Ένα συστατικό του αρώματος μπορεί:
- να εξατμιστεί,
- να παραμείνει στην επιφάνεια,
- να περάσει σε βαθύτερα στρώματα του δέρματος,
- ή σε μικρότερο βαθμό να φτάσει στην κυκλοφορία του αίματος.
Η απορρόφηση εξαρτάται από:
- τη χημική ουσία,
- τη συγκέντρωση,
- τη σύνθεση του προϊόντος,
- την κατάσταση του δέρματος,
- το σημείο εφαρμογής,
- τη δόση,
- και τον χρόνο επαφής.
Η εγγύτητα με ένα όργανο δεν σημαίνει ότι η ουσία στοχεύει αυτό το όργανο
Ακόμη κι αν ένα χημικό συστατικό περάσει στα αγγεία των βαθύτερων στρωμάτων του δέρματος, δεν κατευθύνεται αυτόματα προς το όργανο που βρίσκεται πιο κοντά.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι ο θυρεοειδής βρίσκεται κάτω από τον λαιμό δεν σημαίνει ότι τα συστατικά του αρώματος φτάνουν σε μεγαλύτερη συγκέντρωση εκεί.
Το ίδιο ισχύει και για την εισπνοή κατά τον ψεκασμό.
Οι αξιολογήσεις ασφαλείας των καλλυντικών λαμβάνουν υπόψη και την έκθεση μέσω του αναπνευστικού, αλλά δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο ψεκασμός στον λαιμό δημιουργεί ειδική έκθεση του θυρεοειδούς.
Τι ισχύει με τις φθαλικές ενώσεις
Μεγάλο μέρος της ανησυχίας γύρω από τα αρώματα αφορά τις φθαλικές ενώσεις, μια ευρεία οικογένεια χημικών ουσιών.
Η diethyl phthalate – DEP έχει χρησιμοποιηθεί σε ορισμένα αρώματα ως διαλύτης και σταθεροποιητής.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, όμως, ότι δεν είναι σωστό να θεωρούνται όλες οι φθαλικές ενώσεις ίδιες.
Διαφέρουν ως προς:
τη χημική δομή,
τη χρήση,
τον τρόπο μεταβολισμού,
και τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία.
Τι έδειξε ανασκόπηση για τις θυρεοειδικές ορμόνες
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2024 συγκέντρωσε δεδομένα από 17 μελέτες με συνολικά 5.616 παιδιά και εφήβους.
Οι ερευνητές βρήκαν συσχετίσεις μεταξύ έκθεσης σε ορισμένες φθαλικές ενώσεις και μεταβολών σε ορισμένες θυρεοειδικές ορμόνες.
Τα αποτελέσματα, όμως, δεν ήταν συνεπή για όλες τις ορμόνες.
Επιπλέον, οι μελέτες αξιολογούσαν έκθεση σε φθαλικές ενώσεις από πολλές διαφορετικές πηγές και όχι ειδικά από άρωμα που είχε εφαρμοστεί στον λαιμό.
Δεν εξέταζαν επίσης την εμφάνιση θυρεοειδοπάθειας ή καρκίνου και δεν μπορούν να αποδείξουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Το άρωμα μπορεί να αυξάνει την έκθεση σε DEP
Σε μελέτη με 337 γυναίκες, όσες χρησιμοποιούσαν άρωμα είχαν υψηλότερα επίπεδα monoethyl phthalate στα ούρα, ενός μεταβολίτη της DEP.
Το εύρημα υποστηρίζει ότι το άρωμα μπορεί να αποτελεί πηγή έκθεσης στη συγκεκριμένη ουσία.
Η μελέτη, όμως, δεν εξέταζε:
βλάβη του θυρεοειδούς,
κίνδυνο καρκίνου,
ούτε το σημείο εφαρμογής του αρώματος.
Τι σημαίνει πραγματικά «ενδοκρινικός διαταράκτης»
Ο όρος endocrine disruptor – ενδοκρινικός διαταράκτης περιγράφει μια εξωτερική ουσία που μπορεί να μεταβάλλει τη λειτουργία του ορμονικού συστήματος και να προκαλέσει επιβλαβή επίδραση.
Όμως ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται από:
- τη συγκεκριμένη ουσία,
- τη δόση,
- τον τρόπο έκθεσης,
- τη χρονική στιγμή,
- και τη διάρκεια της έκθεσης.
Το γεγονός ότι μια ουσία μπορεί να προκαλέσει ορμονική μεταβολή σε εργαστηριακές συνθήκες δεν σημαίνει αυτόματα ότι ένα τελικό προϊόν αρώματος, όταν χρησιμοποιείται κανονικά, προκαλεί την ίδια επίδραση στον άνθρωπο.
Η επαναλαμβανόμενη χρήση σημαίνει επαναλαμβανόμενη έκθεση, όχι απαραίτητα συσσώρευση
Η συχνή χρήση αρώματος σημαίνει ότι ο οργανισμός εκτίθεται επανειλημμένα στα συστατικά του.
Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι ουσίες συσσωρεύονται συνεχώς στο σώμα.
Οι φθαλικές ενώσεις μεταβολίζονται και αποβάλλονται σχετικά γρήγορα μέσω των ούρων.
Η καθημερινή χρήση, ωστόσο, μπορεί να δημιουργεί επαναλαμβανόμενη νέα έκθεση.
Τα καλλυντικά περνούν από αξιολόγηση ασφαλείας
Στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία τα καλλυντικά πρέπει να υποβάλλονται σε αξιολόγηση ασφαλείας πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά.
Οι αξιολογήσεις λαμβάνουν υπόψη:
τα συστατικά,
τις συγκεντρώσεις,
την προβλεπόμενη χρήση,
και την πιθανή έκθεση του καταναλωτή.
Στις ετικέτες, τα αρωματικά μείγματα μπορεί να αναγράφονται γενικά ως «parfum», ενώ συγκεκριμένα αλλεργιογόνα πρέπει να δηλώνονται όταν ξεπερνούν ορισμένα όρια.
Ο πιο τεκμηριωμένος κίνδυνος είναι η αλλεργική δερματίτιδα
Για το άρωμα που εφαρμόζεται απευθείας στο δέρμα, η καλύτερα τεκμηριωμένη ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής.
Πρόκειται για μια φλεγμονώδη δερματική αντίδραση που προκαλεί:
κνησμό,
κοκκινίλα,
ερεθισμό,
και εξάνθημα τύπου εκζέματος.
Ανασκόπηση έχει εκτιμήσει ότι αλλεργία σε αρωματικές ουσίες εμφανίζεται περίπου στο 0,7% έως 2,6% του γενικού πληθυσμού.
Η ευαισθητοποίηση μπορεί να εμφανιστεί μετά από χρόνια
Ένας άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιεί για μεγάλο διάστημα ένα προϊόν χωρίς πρόβλημα και αργότερα να αναπτύξει ευαισθησία σε κάποιο συστατικό.
Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα «μάθει» να αντιδρά σε αυτό, η επόμενη έκθεση μπορεί να προκαλέσει έντονο κνησμό και ερυθρότητα.
Εάν το εξάνθημα επιμένει ή επανέρχεται, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει patch testing, δηλαδή ειδική δοκιμασία για τον εντοπισμό του υπεύθυνου αλλεργιογόνου.
Ορισμένα αρώματα μπορεί να αντιδρούν με τον ήλιο
Ορισμένα συστατικά αρωμάτων μπορούν να προκαλέσουν φωτοτοξική αντίδραση.
Σε αυτή την περίπτωση, μια χημική ουσία που βρίσκεται πάνω στο δέρμα αντιδρά όταν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία και μπορεί να προκαλέσει αντίδραση παρόμοια με ηλιακό έγκαυμα.
Μελέτη σε ανθρώπους έδειξε ότι μοντέλα αρωμάτων που περιείχαν περγαμόντο με φωτοδραστική χημική ουσία μπορούσαν να προκαλέσουν τέτοια αντίδραση μετά από έκθεση σε UVA.
Ο κίνδυνος, όμως, εξαρτάται από τη συγκέντρωση της ουσίας και τη δόση υπεριώδους ακτινοβολίας και δεν αφορά όλα τα αρώματα.
Τι είναι η poikiloderma of Civatte
Η χρόνια έκθεση στον ήλιο θεωρείται βασικός παράγοντας για την poikiloderma of Civatte, μια κατάσταση που εμφανίζεται κυρίως στα πλάγια του λαιμού.
Χαρακτηρίζεται από:
κοκκινοκαφέ χρώμα,
λέπτυνση του δέρματος,
και εμφανή μικρά αιμοφόρα αγγεία.
Μικρή μελέτη 32 ασθενών είχε υποδείξει ότι αλλεργία σε αρωματικές ουσίες ίσως συμβάλλει σε ορισμένες περιπτώσεις, χωρίς όμως να μπορεί να αποδείξει ότι το άρωμα προκαλεί την πάθηση.
Τα αρώματα μπορούν να πυροδοτήσουν ημικρανία σε ορισμένους ανθρώπους
Οι έντονες οσμές αποτελούν γνωστό ερέθισμα για αρκετούς ανθρώπους με ημικρανία.
Σε κλινική μελέτη, ασθενείς με ημικρανία ανέφεραν συχνά το άρωμα ως μία από τις μυρωδιές που θεωρούσαν ότι πυροδοτούσε επεισόδια.
Η μελέτη βασίστηκε στην ανάκληση των συμμετεχόντων και δεν μπορεί να αποδείξει αιτιότητα ή να εκτιμήσει πόσο συχνό είναι το φαινόμενο στον γενικό πληθυσμό.
Δεν παρέχει επίσης καμία ένδειξη βλάβης του θυρεοειδούς.
Ποια είναι τα συμπτώματα υποθυρεοειδισμού
Σύμφωνα με το NHS, συχνά συμπτώματα υπολειτουργίας του θυρεοειδούς περιλαμβάνουν:
έντονη κόπωση,
μεγαλύτερη ευαισθησία στο κρύο,
αύξηση βάρους,
δυσκοιλιότητα,
δυσκολία συγκέντρωσης,
χαμηλή διάθεση ή κατάθλιψη,
ξηρό δέρμα και ξηρά μαλλιά ή τριχόπτωση,
βραχνή φωνή
και, στις γυναίκες, ακανόνιστη ή έντονη έμμηνο ρύση.
Η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι σχετίζονται με τη χρήση αρώματος.
Υπάρχει λόγος να αποφεύγουμε τον λαιμό;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, όχι.
Τα σημερινά στοιχεία δεν παρέχουν θυρεοειδικό λόγο για να αποφεύγεται ειδικά η εφαρμογή αρώματος στον λαιμό.
Το Cancer Research UK αναφέρει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι η χρήση αρώματος προκαλεί καρκίνο.
Πότε πρέπει να σταματήσετε να το χρησιμοποιείτε στο δέρμα
Αν το άρωμα προκαλεί:
κάψιμο,
κνησμό,
κοκκινίλα,
ή επίμονο εξάνθημα,
η εφαρμογή στο δέρμα πρέπει να διακοπεί.
Εάν η αντίδραση επιμένει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Τα «φυσικά» αρώματα δεν είναι απαραίτητα πιο ασφαλή
Η ένδειξη «φυσικό» δεν σημαίνει ότι ένα προϊόν δεν μπορεί να προκαλέσει αλλεργία.
Τα αιθέρια έλαια μπορούν επίσης να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής ή άλλες αντιδράσεις.
Αντίστοιχα, η ένδειξη «phthalate-free» δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένα άρωμα είναι ασφαλέστερο.
Οι διαφορετικές φθαλικές ενώσεις δεν έχουν το ίδιο προφίλ κινδύνου, ενώ ούτε τα υποκατάστατά τους είναι αυτομάτως ασφαλέστερα.
Το συμπέρασμα
Υπάρχουν επιστημονικά ερωτήματα σχετικά με τη μακροχρόνια έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες των αρωμάτων και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν ότι ο ψεκασμός αρώματος στον λαιμό δίνει στα συστατικά του ειδική πρόσβαση στον θυρεοειδή.
Οι καλύτερα τεκμηριωμένοι κίνδυνοι από την εφαρμογή αρώματος στο δέρμα αφορούν κυρίως:
- αλλεργικές αντιδράσεις,
- ερεθισμό,
- φωτοευαισθησία σε συγκεκριμένα προϊόντα
- και, σε ευαίσθητους ανθρώπους, πυροδότηση ημικρανίας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
FDA: Νέα έγκριση για αρωματικά nicotine pouches – Οι αντιδράσεις
Αρώματα φερομόνης: Είναι ερωτικά φίλτρα; Η επιστήμη απαντά
