Με αιχμή την ολοκλήρωση του προγράμματος δωρεάν απογευματινών χειρουργείων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Μάριος Θεμιστοκλέους παρουσίασαν έναν απολογισμό που το Υπουργείο Υγείας χαρακτηρίζει επιτυχημένο, επικαλούμενο μείωση της λίστας αναμονής και αύξηση της χειρουργικής παραγωγικότητας.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Η ολοκλήρωση του προγράμματος των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτέλεσε το αντικείμενο της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησαν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους.
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου επέμεινε ότι η λήξη του προγράμματος στις 30 Ιουνίου δεν συνιστά διακοπή λόγω αποτυχίας, αλλά φυσιολογική ολοκλήρωση ενός έργου που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και είχε εξαρχής συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι το πραγματικό ορόσημο δεν ήταν ο απόλυτος αριθμός των επεμβάσεων, αλλά η μείωση της λίστας αναμονής για ψυχρά χειρουργεία άνω των τεσσάρων μηνών.
Άδωνις Γεωργιάδης: Οι στόχοι
Ο Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα αιχμηρός απέναντι στα δημοσιεύματα που παρουσίασαν τη λήξη του προγράμματος ως αποτυχία, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «Η λήξη του προγράμματος δεν είναι αποτυχία. Είναι η φυσιολογική ολοκλήρωση ενός έργου του Ταμείου Ανάκαμψης, στον χρόνο που είχε προγραμματιστεί από την αρχή. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε για να συμβάλει στη μείωση της Ενιαίας Λίστας Χειρουργείων, ειδικά για τους ασθενείς που περίμεναν πάνω από τέσσερις μήνες για ψυχρό χειρουργείο. Το ορόσημο που συμφωνήθηκε με τις ευρωπαϊκές αρχές δεν ήταν ένας αυθαίρετος αριθμός χειρουργείων, αλλά η μείωση της λίστας αναμονής. Και αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε».
Ο Υπουργός Υγείας υπενθύμισε ότι, όταν ανέλαβε την ηγεσία του Υπουργείου, η αναμονή για ψυχρά χειρουργεία άνω των τεσσάρων μηνών ξεπερνούσε τις 90.000 περιπτώσεις. Κατά τον ίδιο, το πρόβλημα είχε συσσωρευτεί σε μεγάλο βαθμό εξαιτίας της πανδημίας, όταν η τακτική χειρουργική δραστηριότητα του ΕΣΥ περιορίστηκε δραστικά.
«Είχαμε αναμονές που έφταναν ακόμη και τα τέσσερα ή πέντε χρόνια. Αυτό ήταν ένα πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί. Τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία ήταν ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε. Δεν ήταν το μοναδικό. Παράλληλα αυξήσαμε την παραγωγικότητα του ΕΣΥ στην πρωινή λειτουργία και οργανώσαμε την Ενιαία Λίστα Χειρουργείων», ανέφερε, σύμφωνα με την απομαγνητοφώνηση.
Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι προσφέρθηκαν δυνατότητες χειρουργικής επέμβασης σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό πολιτών από εκείνους που τελικά αξιοποίησαν το πρόγραμμα. Όπως είπε, το σύστημα βρήκε χειρουργικές ομάδες, δημόσιες και ιδιωτικές δομές, και διαθέσιμες ημερομηνίες για δεκάδες χιλιάδες ασθενείς. Ωστόσο, ένα μέρος των πολιτών είχε ήδη αντιμετωπίσει το πρόβλημά του είτε μέσω πρωινών χειρουργείων είτε με άλλον τρόπο.
«Δεν ήταν ότι δεν βρέθηκαν χειρουργικές ομάδες ή προσωπικό. Βρέθηκαν. Το πρόβλημα ήταν ότι μεγάλο μέρος της λίστας είχε ήδη απορροφηθεί από την αύξηση των πρωινών χειρουργείων και από άλλες παρεμβάσεις. Όταν από πάνω από 90.000 περιστατικά άνω των τεσσάρων μηνών φτάνουμε σε περίπου 7.000, αυτό δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αποτυχία», ήταν το κεντρικό μήνυμα του Υπουργού.
Μάριος Θεμιστοκλέους: Μείωση της αναμονής
Ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους παρουσίασε το επιχειρησιακό σκέλος της παρέμβασης, δίνοντας έμφαση στο ότι η μείωση των αναμονών δεν προήλθε από ένα μόνο μέτρο, αλλά από συνδυασμό δράσεων.
«Η επιτυχία του προγράμματος δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των απογευματινών χειρουργείων. Κρίνεται από τη μείωση της αναμονής. Για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα χρειάστηκαν τρεις παρεμβάσεις: αύξηση της πρωινής χειρουργικής παραγωγικότητας στα νοσοκομεία, δωρεάν απογευματινά χειρουργεία στο ΕΣΥ και αξιοποίηση vouchers με πλήρη εκκαθάριση της λίστας», τόνισε ο κ. Θεμιστοκλέους.
Ο κ. Θεμιστοκλέους υπογράμμισε ότι η Ενιαία Λίστα Χειρουργείων επέτρεψε στο Υπουργείο να έχει καθαρότερη εικόνα για τις πραγματικές αναμονές και να οργανώσει παρεμβάσεις με βάση στοιχεία. Παρουσίασε, επίσης, συγκριτικά δεδομένα για επεμβάσεις όπως ο καταρράκτης και η αρθροπλαστική ισχίου, σημειώνοντας ότι οι αναμονές στην Ελλάδα εμφανίζονται πλέον σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με χώρες του ΟΟΣΑ.
«Σήμερα η αναμονή για καταρράκτη στη χώρα είναι περίπου έξι εβδομάδες, ενώ σε χώρες του ΟΟΣΑ μπορεί να ξεπερνά τους έξι ή επτά μήνες. Στην αρθροπλαστική ισχίου η αναμονή είναι περίπου έντεκα εβδομάδες, όταν αλλού καταγράφονται αναμονές δέκα, δεκατριών ή και περισσότερων μηνών», ανέφερε, σύμφωνα με την παρουσίαση.
Ο Υφυπουργός επέμεινε ότι το πραγματικό αποτέλεσμα είναι η δραστική αποσυμφόρηση των περιστατικών που περίμεναν πάνω από τέσσερις μήνες. «Πριν από δυόμισι χρόνια μιλούσαμε για περίπου 90.000 περιστατικά πάνω από τους τέσσερις μήνες. Σήμερα μιλάμε για περίπου 7.000. Αυτό είναι το μέτρο της αλλαγής», σημείωσε.
Τι δείχνει η παρουσίαση του Υπουργείου Υγείας
Στην παρουσίαση με τίτλο «Μεταρρύθμιση στη διαχείριση των χειρουργείων του ΕΣΥ», το Υπουργείο Υγείας συνδέει δύο βασικές παρεμβάσεις: την Ενιαία Λίστα Χειρουργείων και τα απογευματινά χειρουργεία.
Η Ενιαία Λίστα περιγράφεται ως πανελλαδικό ψηφιακό σύστημα, που εφαρμόζεται στα νοσοκομεία του ΕΣΥ για τον διαφανή προγραμματισμό των χειρουργείων με βάση ιατρικά, κοινωνικά και χρονικά κριτήρια. Τα απογευματινά χειρουργεία παρουσιάζονται ως εργαλείο αύξησης της δυναμικότητας, καθώς επιτρέπουν τη διενέργεια προγραμματισμένων επεμβάσεων εκτός τακτικού ωραρίου, τόσο σε δημόσιες όσο και σε ιδιωτικές δομές.
Οι στόχοι που αποτυπώνονται στην παρουσίαση είναι πέντε: διαφάνεια και δικαιοσύνη στον προγραμματισμό, αύξηση επεμβάσεων, βελτιωμένη πρόσβαση, αποδοτική χρήση πόρων και μείωση χρόνων αναμονής.
Στα βασικά αριθμητικά στοιχεία της παρουσίασης περιλαμβάνονται:
- 522 χιλιάδες συνολικές χειρουργικές επεμβάσεις το 2025, αριθμός που παρουσιάζεται ως η υψηλότερη χειρουργική δυναμικότητα των τελευταίων ετών.
- 5 εβδομάδες μέσος χρόνος αναμονής από την καταγραφή στην Ενιαία Λίστα έως την ολοκλήρωση της επέμβασης.
- 6 εβδομάδες αναμονή για επέμβαση καταρράκτη.
- 11 εβδομάδες αναμονή για αρθροπλαστική ισχίου.
- 26.845 απογευματινές χειρουργικές επεμβάσεις.
- 66.570 vouchers προς πολίτες για άμεση και δωρεάν επιλογή παρόχου.
- 41 εκατ. ευρώ δαπάνη, χωρίς επιβάρυνση των ασθενών.
- 78% των απογευματινών χειρουργείων σε ιδιωτικές δομές και 22% σε δημόσιες δομές.
Η παρουσίαση αποτυπώνει επίσης ότι από τις 26.845 επεμβάσεις, οι 10.790 αφορούσαν περιστατικά με αναμονή άνω των τεσσάρων μηνών και οι 16.055 περιστατικά με αναμονή άνω των οκτώ μηνών.
Γιατί δεν έγιναν 50.000 χειρουργεία
Ένα από τα σημεία αιχμής ήταν η απόκλιση από τον αρχικό δημόσιο στόχο ή την αρχική εκτίμηση των περίπου 50.000 επεμβάσεων. Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας υποστήριξε ότι η διαφορά αυτή δεν οφείλεται σε αδυναμία του συστήματος να βρει χειρουργικές ομάδες, αναισθησιολόγους ή νοσηλευτικό προσωπικό.
Κατά την εξήγηση που δόθηκε, το πρόγραμμα προσέφερε δυνατότητα δωρεάν χειρουργείου σε 66.570 πολίτες μέσω vouchers και διαθέσιμων παρόχων. Τελικά, όμως, σημαντικός αριθμός πολιτών δεν έκανε χρήση του προγράμματος, είτε επειδή είχε ήδη χειρουργηθεί στην πρωινή λειτουργία του ΕΣΥ είτε επειδή είχε λύσει το πρόβλημά του με άλλον τρόπο είτε επειδή δεν επιθυμούσε να αξιοποιήσει την προσφερόμενη επιλογή.
Το Υπουργείο Υγείας επιμένει ότι η αύξηση της πρωινής παραγωγικότητας του ΕΣΥ απορρόφησε μεγάλο μέρος της λίστας. Σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία, το 2025 καταγράφηκε ρεκόρ χειρουργικών επεμβάσεων στην πρωινή λειτουργία, με σημαντική άνοδο σε σχέση με προηγούμενα έτη. Αυτό, κατά την κυβερνητική ανάγνωση, είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο η ανάγκη για επιπλέον δωρεάν απογευματινά χειρουργεία περιορίστηκε.
Το Υπουργείο υποστηρίζει ότι δεν έγιναν λιγότερα χειρουργεία επειδή το πρόγραμμα «κόλλησε», αλλά επειδή η λίστα μειώθηκε ταχύτερα από τον συνδυασμό μέτρων.
Η Ενιαία Λίστα ως κεντρικός μηχανισμός ελέγχου
Η Ενιαία Λίστα Χειρουργείων αναδείχθηκε από την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας ως η θεσμική βάση της μεταρρύθμισης. Μέχρι την πλήρη λειτουργία της, το πρόβλημα των χειρουργικών αναμονών εμφανιζόταν κατακερματισμένο. Κάθε νοσοκομείο είχε τη δική του εικόνα, συχνά χωρίς ενιαίο σύστημα μέτρησης και διαφάνειας.
Η δημιουργία πανελλαδικής ψηφιακής λίστας έδωσε στο Υπουργείο τη δυνατότητα να γνωρίζει ποιοι ασθενείς περιμένουν, για ποια επέμβαση, σε ποιο νοσοκομείο και για πόσο διάστημα. Αυτό επέτρεψε την προτεραιοποίηση των περιστατικών με μεγάλη αναμονή και τη σύνδεση του προγράμματος των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων με συγκεκριμένα κριτήρια.
Η λίστα δεν είναι μόνο εργαλείο καταγραφής. Είναι εργαλείο διοίκησης. Δείχνει ποια νοσοκομεία καθυστερούν, ποιες ειδικότητες πιέζονται, ποια περιστατικά ξεπερνούν το όριο των τεσσάρων μηνών και πού χρειάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις. Αν διατηρηθεί ενεργή, ενημερωμένη και διαφανής, μπορεί να αποτελέσει μόνιμο μηχανισμό αξιολόγησης της χειρουργικής λειτουργίας του ΕΣΥ.
Το όριο των τεσσάρων μηνών
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο όριο των τεσσάρων μηνών για τα ψυχρά χειρουργεία. Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας εξήγησε ότι τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία χρηματοδοτήθηκαν μέσω ΤΑΑ για περιστατικά που ξεπερνούσαν αυτό το όριο, καθώς κάτω από τους τέσσερις μήνες η αναμονή θεωρείται, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα που επικαλέστηκε το Υπουργείο, αποδεκτή για μη επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις.
Η διάκριση αυτή έχει σημασία. Τα ψυχρά χειρουργεία δεν αφορούν επείγοντα περιστατικά που απειλούν άμεσα τη ζωή. Αφορούν όμως επεμβάσεις που επηρεάζουν σοβαρά την ποιότητα ζωής: καταρράκτες, αρθροπλαστικές, κήλες, χολοκυστεκτομές και άλλες προγραμματισμένες πράξεις. Για τον ασθενή, η αναμονή μηνών ή ετών μπορεί να σημαίνει πόνο, λειτουργικό περιορισμό, άγχος και επιδείνωση της καθημερινότητας.
Η μείωση των περιστατικών άνω των τεσσάρων μηνών αποτέλεσε, συνεπώς, το βασικό μέτρο επιτυχίας του προγράμματος. Το Υπουργείο υποστήριξε ότι το σχετικό backlog μειώθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό, με την παρουσίαση να κάνει λόγο για μείωση που φτάνει το 98%.
Δημόσιες και ιδιωτικές δομές
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του απολογισμού είναι η κατανομή των απογευματινών χειρουργείων ανάμεσα σε δημόσιες και ιδιωτικές δομές. Σύμφωνα με την παρουσίαση, το 78% πραγματοποιήθηκε σε ιδιωτικές δομές και το 22% σε δημόσιες.
Το στοιχείο αυτό έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, δείχνει ότι η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα αξιοποιήθηκε ως μηχανισμός ταχύτερης απορρόφησης της λίστας, χωρίς οικονομική επιβάρυνση των ασθενών. Από την άλλη πλευρά, ανοίγει τη συζήτηση για τη μόνιμη χειρουργική δυναμικότητα του ΕΣΥ και για το κατά πόσο το δημόσιο σύστημα μπορεί, με επαρκές προσωπικό και σωστό προγραμματισμό, να καλύψει περισσότερες ανάγκες εντός των δικών του δομών.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι η συνεργασία λειτούργησε συμπληρωματικά, με στόχο την ταχεία αποσυμφόρηση της λίστας. Η ουσιαστική πρόκληση για την επόμενη ημέρα είναι αν η μείωση των αναμονών μπορεί να διατηρηθεί με ισχυρότερη πρωινή λειτουργία, καλύτερη αξιοποίηση των χειρουργικών αιθουσών και σταθερό μηχανισμό παρακολούθησης μέσω της Ενιαίας Λίστας.
Το κόστος και η κοινωνική διάσταση
Η παρουσίαση καταγράφει δαπάνη 41 εκατ. ευρώ, χωρίς επιβάρυνση των ασθενών. Αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο για την κοινωνική διάσταση του προγράμματος. Τα απογευματινά χειρουργεία είχαν συζητηθεί έντονα όταν θεσμοθετήθηκαν, καθώς σε άλλη μορφή τους μπορούν να συνδέονται με πληρωμή από τον ασθενή. Στη συγκεκριμένη δράση, όμως, το σκέλος που χρηματοδοτήθηκε μέσω ΤΑΑ είχε στόχο να προσφέρει δωρεάν πρόσβαση σε όσους βρίσκονταν στη λίστα με μεγάλη αναμονή.
Για τους ασθενείς, αυτό σήμαινε ότι μπορούσαν να χειρουργηθούν ταχύτερα χωρίς να πληρώσουν. Για το σύστημα, σήμαινε ότι χρησιμοποιήθηκαν ευρωπαϊκοί πόροι για να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που είχε επιταθεί μετά την πανδημία.
Η πραγματική κοινωνική αξία του μέτρου δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς. Βρίσκεται στο ότι χιλιάδες άνθρωποι που περίμεναν μήνες ή χρόνια μπόρεσαν να προχωρήσουν σε επέμβαση. Στα ψυχρά χειρουργεία, η αναμονή μπορεί να μην απειλεί άμεσα τη ζωή, αλλά συχνά επιβαρύνει την καθημερινότητα, την κινητικότητα, την εργασία και την ψυχική κατάσταση του ασθενούς.
Το ρεκόρ των 522.000 επεμβάσεων
Το Υπουργείο Υγείας παρουσίασε τις 522.000 συνολικές χειρουργικές επεμβάσεις του 2025 ως ένδειξη αυξημένης δυναμικότητας του ΕΣΥ. Το στοιχείο αυτό συνδέθηκε με την προσπάθεια αύξησης της πρωινής παραγωγικότητας των νοσοκομείων, που, κατά την πολιτική ηγεσία, απορρόφησε μεγάλο μέρος της αρχικής λίστας.
Η σημασία του αριθμού είναι προφανής. Αν το ΕΣΥ παράγει περισσότερα χειρουργεία στο κανονικό του ωράριο, τότε η ανάγκη για έκτακτες ή συμπληρωματικές παρεμβάσεις μειώνεται. Ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι μόνο ένα καλό έτος. Είναι η διατήρηση της παραγωγικότητας σε βάθος χρόνου.
Η χειρουργική λειτουργία εξαρτάται από αναισθησιολόγους, νοσηλευτές, χειρουργικές αίθουσες, διαθέσιμες κλίνες, αποστείρωση, διοικητική υποστήριξη και οργάνωση ροών. Αν κάποιος κρίκος πιεστεί, οι αναμονές μπορούν να ξαναδημιουργηθούν. Γι’ αυτό η Ενιαία Λίστα και η συνεχής παρακολούθηση θα κρίνουν αν η σημερινή βελτίωση θα γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του ΕΣΥ.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΣΥ: Στο μικροσκόπιο ο απολογισμός των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων
Απογευματινά ιατρεία: Όλα τα διαθέσιμα ραντεβού στην ΗΔΥΚΑ από 1η Ιουλίου
