Η ανεύρεση ενήλικων κουνουπιών και προνυμφών του Aedes aegypti σε κατοικίες στο ανατολικό Λονδίνο ενίσχυσε την επιτήρηση των βρετανικών αρχών. Το συγκεκριμένο είδος μπορεί να μεταδώσει Ζίκα, δάγκειο πυρετό και chikungunya, όμως οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο σημερινός κίνδυνος τοπικής μετάδοσης στη Βρετανία παραμένει πολύ χαμηλός.
Η ανακάλυψη ότι το κουνούπι Aedes aegypti κατάφερε να αναπαραχθεί στο ανατολικό Λονδίνο προκαλεί αυξημένη επιστημονική επαγρύπνηση, καθώς πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους φορείς ιογενών νοσημάτων παγκοσμίως.
Ενήλικα κουνούπια και προνύμφες βρέθηκαν σε κατοικίες της περιοχής, με αποτέλεσμα η UK Health Security Agency – UKHSA να ενισχύσει την επιτήρηση και τις παγίδες, ενώ εφαρμόστηκαν μέτρα για την καταστροφή των προνυμφών.
Παρά την ανησυχητική φύση του ευρήματος, οι βρετανικές αρχές και οι ειδικοί στις μεταδιδόμενες από διαβιβαστές λοιμώξεις τονίζουν ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ένδειξη σημαντικού κινδύνου μετάδοσης του ιού Ζίκα στον πληθυσμό της Βρετανίας.
Το κλίμα εξακολουθεί να θεωρείται πολύ ψυχρό ώστε το συγκεκριμένο τροπικό είδος να εγκατασταθεί εύκολα και μακροχρόνια.
Γιατί το Aedes aegypti προκαλεί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον
Το Aedes aegypti είναι γνωστό επειδή μπορεί να λειτουργήσει ως διαβιβαστής αρκετών σημαντικών ιών.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο ιός Ζίκα, ο δάγκειος πυρετός και ο chikungunya.
Το γεγονός όμως ότι ένα κουνούπι ανήκει σε είδος ικανό να μεταδώσει έναν ιό δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο έντομο είναι μολυσμένο.
Για να ξεκινήσει ένας κύκλος τοπικής μετάδοσης, πρέπει πρώτα ένα κουνούπι να τσιμπήσει άνθρωπο που έχει τον ιό στο αίμα του, να μολυνθεί το ίδιο και στη συνέχεια, αφού ο ιός ολοκληρώσει την απαραίτητη ανάπτυξη μέσα στο έντομο, να τσιμπήσει άλλον άνθρωπο.
Απαιτείται επομένως ένας συνδυασμός βιολογικών και περιβαλλοντικών συνθηκών.
Τι ακριβώς βρέθηκε στο Λονδίνο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έγιναν γνωστά, οι αρχές εντόπισαν ενήλικα Aedes aegypti αλλά και προνύμφες σε κατοικίες στο ανατολικό Λονδίνο.
Η παρουσία προνυμφών είναι σημαντικότερη από την ανεύρεση ενός μεμονωμένου ενήλικου εντόμου, επειδή δείχνει ότι τα κουνούπια είχαν καταφέρει να αναπαραχθούν τοπικά.
Οι αρχές αύξησαν αμέσως τις δραστηριότητες παγίδευσης και επιτήρησης και έλαβαν μέτρα για την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής.
Γιατί δεν σημαίνει ότι υπάρχει Ζίκα στη Βρετανία
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η παρουσία του κουνουπιού δεν ισοδυναμεί με παρουσία του ιού Ζίκα.
Η καθηγήτρια Heather Ferguson, ειδικός στην Οικολογία των Λοιμωδών Νοσημάτων στο University of Glasgow, εξήγησε ότι ακόμη και μετά από ένα θερμό καλοκαίρι θα απαιτούνταν πολύ μεγαλύτερος αριθμός κουνουπιών και παρατεταμένα υψηλές θερμοκρασίες ώστε οι συγκεκριμένοι ιοί να μπορούν να μεταδοθούν αποτελεσματικά στη Βρετανία.
Επιπλέον, τα κουνούπια θα έπρεπε πρώτα να τσιμπήσουν κάποιον άνθρωπο που είχε μολυνθεί στο εξωτερικό.
Χρειάζεται να συμπέσουν πολλά γεγονότα
Ένας πραγματικός κύκλος μετάδοσης Ζίκα ή δάγκειου πυρετού στο Ηνωμένο Βασίλειο θα απαιτούσε να συμβούν σχεδόν ταυτόχρονα αρκετά γεγονότα.
Ένας ταξιδιώτης θα έπρεπε να επιστρέψει στη χώρα ενώ εξακολουθεί να έχει επαρκή ποσότητα ιού στο αίμα του.
Θα έπρεπε στη συνέχεια να τσιμπηθεί από ένα από τα λίγα εισαγόμενα Aedes aegypti.
Το κουνούπι θα έπρεπε να επιβιώσει αρκετά ώστε ο ιός να πολλαπλασιαστεί μέσα του και, υπό κατάλληλες θερμοκρασίες, να γίνει μεταδοτικός.
Τέλος, θα έπρεπε να τσιμπήσει άλλον άνθρωπο.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι σήμερα η πιθανότητα αυτής της αλληλουχίας στη Βρετανία είναι πολύ μικρή.
Τι είναι ο ιός Ζίκα
Ο ιός Ζίκα μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού Aedes.
Οι περισσότερες λοιμώξεις είναι είτε ασυμπτωματικές είτε σχετικά ήπιες.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, ερυθρότητα των ματιών, μυϊκούς πόνους, πόνους στις αρθρώσεις, οσφυαλγία και εξάνθημα.
Στους περισσότερους ανθρώπους η νόσος υποχωρεί χωρίς σοβαρές επιπλοκές.
Υπάρχει όμως μία κατηγορία στην οποία η λοίμωξη αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία: την εγκυμοσύνη.
Γιατί ο Ζίκα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος στην εγκυμοσύνη
Η λοίμωξη από Ζίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπώσεις για το έμβρυο.
Το NHS προειδοποιεί ότι μπορεί να συνδεθεί με απώλεια κύησης, πρόωρο τοκετό, θνησιγένεια καθώς και προβλήματα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, της ακοής και της όρασης του παιδιού.
Η σύνδεση του Ζίκα με συγγενείς ανωμαλίες αποτέλεσε τον βασικό λόγο που ο ιός προκάλεσε τόσο μεγάλη διεθνή ανησυχία κατά τις μεγάλες επιδημίες της προηγούμενης δεκαετίας.
Τι προκαλεί ο δάγκειος πυρετός
Το Aedes aegypti μπορεί επίσης να μεταδώσει δάγκειο πυρετό.
Η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, εξάνθημα, διογκωμένους λεμφαδένες και έντονους μυϊκούς ή αρθρικούς πόνους.
Οι περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν, αλλά ένα μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να εμφανίσει σοβαρή μορφή της νόσου λίγες ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων.
Και ο chikungunya
Ο chikungunya προκαλεί επίσης συνήθως οξεία εμπύρετη νόσο.
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν έντονους πόνους στις αρθρώσεις και στους μύες, πονοκέφαλο, κόπωση, ναυτία και εξάνθημα.
Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες, αν και σε ορισμένους οι αρθραλγίες μπορούν να διαρκέσουν περισσότερο.
Πόσο πιθανό είναι ένα μολυσμένο κουνούπι στο Λονδίνο
Ο Dr David Weetman, ειδικός στη βιολογία των διαβιβαστών στο Liverpool School of Tropical Medicine, υπογράμμισε ότι μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των κουνουπιών βρίσκεται συνήθως μολυσμένο με τέτοιους ιούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σημαντική δεξαμενή των συγκεκριμένων νοσημάτων στον ανθρώπινο πληθυσμό της Βρετανίας.
Έτσι, η στατιστική πιθανότητα ένα από τα ελάχιστα κουνούπια που εντοπίστηκαν να μεταφέρει μολυσματική δόση ιού θεωρείται εξαιρετικά χαμηλή.
Οι εισαγόμενες λοιμώξεις είναι ο κρίσιμος σύνδεσμος
Η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει εάν ένας μολυσμένος ταξιδιώτης επέστρεφε από περιοχή όπου κυκλοφορεί ενεργά ο ιός.
Τέτοιες εισαγόμενες λοιμώξεις συμβαίνουν ήδη.
Η Βρετανία καταγράφει κάθε χρόνο περιστατικά δάγκειου πυρετού σε ανθρώπους που έχουν μολυνθεί σε άλλες χώρες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λοίμωξη μεταδίδεται στη συνέχεια μέσα στη Βρετανία.
Για να συμβεί αυτό χρειάζεται ταυτόχρονα η παρουσία κατάλληλου διαβιβαστή, επαρκώς υψηλή θερμοκρασία και η σωστή χρονική αλληλουχία των τσιμπημάτων.
Ένα τσίμπημα κουνουπιού στη Βρετανία δεν είναι λόγος πανικού
Οι ειδικοί επιμένουν ότι ένας άνθρωπος που δέχθηκε πρόσφατα τσίμπημα κουνουπιού στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρέπει να υποθέσει ότι κινδυνεύει από Ζίκα ή δάγκειο πυρετό.
Η Βρετανία φιλοξενεί τουλάχιστον περίπου 20 γηγενή είδη κουνουπιών.
Τα κουνούπια αυτά αποτελούν μέρος των τοπικών οικοσυστημάτων και η παρουσία τους δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη τροπικής νόσου.
Γιατί η θερμοκρασία παίζει καθοριστικό ρόλο
Η θερμοκρασία δεν επηρεάζει μόνο την επιβίωση του κουνουπιού.
Επηρεάζει και το πόσο γρήγορα μπορεί να πολλαπλασιαστεί ένας ιός μέσα σε αυτό.
Όσο χαμηλότερες είναι οι θερμοκρασίες, τόσο δυσκολότερα μπορεί ο ιός να ολοκληρώσει τον λεγόμενο εξωγενή κύκλο επώασης πριν πεθάνει το κουνούπι.
Για αυτό οι θερμές και υγρές περιοχές προσφέρουν πολύ ευνοϊκότερες συνθήκες για ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός και ο Ζίκα.
Γιατί η κλιματική αλλαγή αλλάζει την εξίσωση
Η σημερινή χαμηλή επικινδυνότητα δεν σημαίνει ότι το ίδιο θα ισχύει απαραίτητα σε βάθος δεκαετιών.
Η κλιματική αλλαγή, σε συνδυασμό με τη διεθνή μετακίνηση ανθρώπων και εμπορευμάτων, αυξάνει την πιθανότητα τροπικά ή υποτροπικά είδη κουνουπιών να φτάνουν συχνότερα σε βορειότερες χώρες.
Θερμότεροι χειμώνες και μεγαλύτερες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής εισβολικών ειδών.
Η ανεύρεση προνυμφών στο Λονδίνο έχει γι’ αυτό μεγαλύτερη σημασία ως σήμα επιτήρησης για το μέλλον παρά ως άμεση ένδειξη επιδημιολογικού κινδύνου.
Τα κουνούπια μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς να πετούν
Τα Aedes aegypti μπορούν να μεταφέρονται σε νέες περιοχές μέσω ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι μπορεί να «ταξιδεύουν» μέσα σε οχήματα, αποσκευές ή εισαγόμενα φυτά.
Με τον τρόπο αυτό μπορούν να φτάσουν σε περιοχές εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το φυσικό τους οικοσύστημα.
Εάν βρουν νερό και κατάλληλη θερμοκρασία, είναι πιθανό να επιχειρήσουν να αναπαραχθούν.
Το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ερώτημα ίσως είναι το κουνούπι τίγρης
Οι ειδικοί θεωρούν ότι ένα συγγενικό είδος προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία για τη Βόρεια Ευρώπη: το Aedes albopictus, γνωστό ως «κουνούπι τίγρης».
Ο Dr Steven White από το UK Centre for Ecology & Hydrology επισημαίνει ότι το Aedes albopictus είναι πιο ανθεκτικό στο ψύχος από το Aedes aegypti.
Αυτό του δίνει μεγαλύτερη ικανότητα να εγκαθίσταται σε εύκρατα ευρωπαϊκά κλίματα.
Το Aedes albopictus έχει ήδη εξαπλωθεί στην ηπειρωτική Ευρώπη
Το κουνούπι τίγρης έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης και έχει συνδεθεί με τοπικές εξάρσεις δάγκειου πυρετού και chikungunya, μεταξύ άλλων στη Γαλλία και την Ιταλία.
Αυτό αποτελεί ένα παράδειγμα του πώς μια νόσος που θεωρούνταν κάποτε αποκλειστικά τροπική μπορεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να εμφανίσει τοπική μετάδοση και σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το συγκεκριμένο κουνούπι είναι πιθανότερο από το Aedes aegypti να επιχειρήσει να εγκατασταθεί μόνιμα στη Βρετανία τα επόμενα χρόνια.
Η νότια Ευρώπη βρίσκεται ήδη πιο κοντά στον κίνδυνο
Οι κλιματικές συνθήκες στην Ιταλία και στη νότια Γαλλία είναι σαφώς καταλληλότερες για ορισμένα είδη Aedes σε σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Εκεί έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά τοπικής μετάδοσης νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει γενικευμένη μετάδοση Ζίκα στην Ευρώπη.
Δείχνει, όμως, ότι η γεωγραφική γραμμή μέσα στην οποία μπορούν να επιβιώσουν και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά αυτοί οι διαβιβαστές μεταβάλλεται.
Τι σημαίνει το εύρημα για τη δημόσια υγεία
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα από την ανακάλυψη στο Λονδίνο είναι η ανάγκη για ενισχυμένη εντομολογική επιτήρηση.
Οι αρχές πρέπει να γνωρίζουν όχι μόνο εάν εμφανίζονται εισαγόμενα κουνούπια, αλλά και εάν κατορθώνουν να αναπαραχθούν, να επιβιώσουν τον χειμώνα και να δημιουργήσουν σταθερούς πληθυσμούς.
Η έγκαιρη αναγνώριση μιας μικρής εστίας επιτρέπει την εφαρμογή μέτρων ελέγχου πριν το είδος εδραιωθεί.
Χαμηλός κίνδυνος σήμερα, προειδοποίηση για το αύριο
Η αναπαραγωγή Aedes aegypti στο ανατολικό Λονδίνο δεν σημαίνει ότι η Βρετανία βρίσκεται μπροστά σε επιδημία Ζίκα, δάγκειου πυρετού ή chikungunya.
Οι ειδικοί θεωρούν τον άμεσο κίνδυνο για τον πληθυσμό πολύ χαμηλό.
Το εύρημα είναι όμως σημαντικό για διαφορετικό λόγο.
Αποκαλύπτει ότι εισβολικά είδη μπορούν να φτάσουν σε νέες περιοχές και, έστω προσωρινά, να βρουν τις συνθήκες για να αναπαραχθούν.
Καθώς το κλίμα θερμαίνεται και οι διεθνείς μετακινήσεις αυξάνονται, η πρόκληση για τις υγειονομικές αρχές δεν είναι μόνο να αντιμετωπίζουν τις ασθένειες όταν εμφανιστούν.
Είναι να εντοπίζουν εγκαίρως τα κουνούπια που μπορούν να τις μεταδώσουν.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Πολλαπλούν μυέλωμα: Οι 5 θεραπείες που αλλάζουν ριζικά την αντιμετώπιση της νόσου
Γιατί δεν μπορούμε απλώς να εξαφανίσουμε τα κουνούπια;
