Για πολλούς η ύπνωση παραμένει συνδεδεμένη με εικόνες απώλειας ελέγχου, χειραγώγησης ή ακόμη και… μαγείας. Η κλινική ύπνωση, όμως, απέχει σημαντικά από αυτή την εικόνα. Πρόκειται για μια τεχνική έντονης συγκέντρωσης και τροποποιημένης κατάστασης συνείδησης, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες.
Κινηματογράφος, τηλεόραση και λογοτεχνία έχουν δημιουργήσει εδώ και δεκαετίες μια σχεδόν μυστηριακή εικόνα γύρω από την ύπνωση. Στην πραγματικότητα, η κλινική εφαρμογή της βασίζεται σε πολύ διαφορετικές αρχές από εκείνες που συναντά κανείς σε θεάματα ή τηλεοπτικές παρουσιάσεις.
Σε συνέντευξή του στο Vanity Fair Italia, ο κλινικός ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Andrea Fiorentini περιγράφει την ύπνωση ως μια τροποποιημένη κατάσταση συνείδησης, παρόμοια σε ορισμένα χαρακτηριστικά με το μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στην εγρήγορση και τον ύπνο.
Τι συμβαίνει πραγματικά κατά την ύπνωση
Σύμφωνα με τον Fiorentini, ο άνθρωπος που βρίσκεται σε ύπνωση δεν «χάνει τις αισθήσεις του».
Αντίθετα, η προσοχή του συγκεντρώνεται πολύ έντονα σε συγκεκριμένες σκέψεις, εικόνες ή εσωτερικές εμπειρίες, ενώ εξωτερικά ερεθίσματα που δεν θεωρούνται σημαντικά περνούν περισσότερο στο περιθώριο.
Ο ειδικός παρομοιάζει αυτή την κατάσταση με στιγμές της καθημερινότητας κατά τις οποίες κάποιος είναι βαθιά απορροφημένος στις σκέψεις του, ενώ εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά.
Η ύπνωση, όπως εξηγεί, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο μέσα στην ψυχοθεραπεία και όχι ως αυτοτελής «μαγική» θεραπεία. Χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά τη μεταφορά ότι η ύπνωση είναι η «σύριγγα», ενώ η ψυχοθεραπεία είναι το θεραπευτικό περιεχόμενο που μεταφέρεται μέσω αυτής.
Πώς προκαλείται η υπνωτική trance
Η σύγχρονη κλινική ύπνωση δεν βασίζεται απαραίτητα στο κλασικό εκκρεμές που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στις ταινίες.
Η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί κυρίως μέσω γλώσσας, λεκτικών οδηγιών, συμβολισμών και μεταφορών, οι οποίες προσαρμόζονται στο προφίλ και στις εμπειρίες του κάθε ατόμου.
Ο θεραπευτής μπορεί, για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσει διαφορετικό τρόπο έκφρασης με έναν άνθρωπο που σκέφτεται περισσότερο αναλυτικά και διαφορετικό με κάποιον που ανταποκρίνεται ευκολότερα σε εικόνες και φαντασία.
Το εκκρεμές, σύμφωνα με τον ψυχοθεραπευτή, θεωρείται σήμερα μάλλον ξεπερασμένη τεχνική, ενώ ούτε ο ιδιαίτερα χαμηλός ή «υπνωτικός» τόνος φωνής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. Μεγαλύτερη σημασία έχουν ο ρυθμός της ομιλίας, η δομή των λέξεων και η ικανότητα του θεραπευτή να καθοδηγήσει την προσοχή του ασθενούς.
Χάνει κανείς τον έλεγχο;
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι το άτομο υπό ύπνωση γίνεται απόλυτα χειραγωγήσιμο.
Ο Fiorentini υποστηρίζει ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στην κλινική ύπνωση. Το άτομο παραμένει συνειδητό, διατηρεί τις βασικές αξίες και τις προσωπικές του αναφορές και –κυρίως– η διαδικασία προϋποθέτει τη θέληση και τη συναίνεσή του.
Κατά τον ίδιο, περιστατικά που συχνά περιγράφονται στον Τύπο ως «ύπνωση για ληστεία ή εξαπάτηση» συνδέονται περισσότερο με τεχνικές σύγχυσης και χειραγώγησης παρά με την κλινική ύπνωση ως θεραπευτική πρακτική.
Κλινική και «θεατρική» ύπνωση δεν είναι το ίδιο
Ο ειδικός διαχωρίζει δύο βασικές κατηγορίες: την κλινική ύπνωση, που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της φροντίδας του ασθενούς, και τη λεγόμενη θεατρική ή ψυχαγωγική ύπνωση, η οποία έχει ως κύριο σκοπό το θέαμα.
Στην κλινική πράξη υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο ίδιος αναφέρει τη νεο-ερικσονιανή ύπνωση, όπου η trance χρησιμοποιείται για να διευκολύνει την πρόσβαση του ασθενούς σε σκέψεις, συναισθήματα και προσωπικούς πόρους που μπορεί να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει στην καθημερινότητά του.
Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται
Σύμφωνα με τον Fiorentini, η κλινική ύπνωση μπορεί να ενταχθεί σε θεραπευτικές προσεγγίσεις που αφορούν άγχος, στρες, χρόνιο πόνο και ψυχολογικές δυσκολίες, αλλά και ως εργαλείο ενίσχυσης της αυτογνωσίας.
Η συνέντευξη αναφέρει επίσης ότι τα παιδιά μπορεί να ανταποκρίνονται ευκολότερα σε τεχνικές που αξιοποιούν τη φαντασία και την εσωτερική απεικόνιση, καθώς αυτές αποτελούν φυσικό μέρος του τρόπου με τον οποίο επεξεργάζονται την εμπειρία τους.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου χρειάζεται προσοχή
Στη συνέντευξη επισημαίνεται ότι η ύπνωση δεν είναι κατάλληλη για όλους.
Ο Fiorentini αναφέρει ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε ανθρώπους με ορισμένες ψυχιατρικές διαταραχές, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαταραχή στην αντίληψη της πραγματικότητας ή σημαντική δυσκολία συγκέντρωσης.
Η αξιολόγηση από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία είναι επομένως κρίσιμη πριν χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε τεχνική ύπνωσης στο θεραπευτικό πλαίσιο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Είναι φαρμακοποιός, έχει 10 πτυχία και μελετά μέσω… ύπνωσης
Διαλογισμός: Μία εβδομάδα άλλαξε τη λειτουργία του εγκεφάλου
