Η δραστική μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέθηκε με χαμηλότερες βαθμολογίες κατάθλιψης και άγχους σε μικρή πιλοτική μελέτη ασθενών με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Οι ερευνητές, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα είναι προκαταρκτικά και χρειάζονται μεγαλύτερες, τυφλές κλινικές δοκιμές πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Μπορεί η μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων να επηρεάζει τα συμπτώματα της κατάθλιψης;
Ένα πρώτο, μικρό κλινικό πείραμα που δημοσιεύτηκε στο JAMA Psychiatry επιχειρεί να δώσει απάντηση, καταγράφοντας χαμηλότερες βαθμολογίες κατάθλιψης και άγχους όταν οι συμμετέχοντες περιόρισαν σημαντικά τα συγκεκριμένα τρόφιμα.
Η μελέτη, από ερευνητές του University of California, San Francisco και συνεργαζόμενων ιδρυμάτων, δημοσιεύτηκε online στις 23 Σεπτεμβρίου 2026.
Τι ακριβώς εξέτασε η μελέτη
Στην έρευνα συμμετείχαν 20 ενήλικες ηλικίας 18 έως 80 ετών με κύρια διάγνωση κατάθλιψης και υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Οι συμμετέχοντες έπρεπε επίσης να έχουν τουλάχιστον μία μεταβολική διαταραχή, όπως αυξημένο σωματικό βάρος, δυσλιπιδαιμία, διαταραχή της ευαισθησίας στην ινσουλίνη ή υπέρταση.
Η μέση ηλικία ήταν 43,7 έτη και το 70% των συμμετεχόντων ήταν γυναίκες. Οι 19 από τους 20 ολοκλήρωσαν τη μελέτη.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν crossover σχεδιασμό: κάθε συμμετέχων ακολούθησε τόσο περίοδο συνήθους διατροφής όσο και περίοδο κατά την οποία περιόρισε έντονα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να μην αλλάξουν κατά τη διάρκεια της έρευνας τα φάρμακα, την ψυχοθεραπεία, τη σωματική άσκηση ή τις συνήθειες ύπνου τους.
Η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μειώθηκε δραστικά
Η παρέμβαση πέτυχε τον βασικό της στόχο. Η μέση βαθμολογία κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στο σχετικό ερωτηματολόγιο μειώθηκε από 10,10 στην αρχή της μελέτης σε 1,42 μετά την παρέμβαση. Η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική.
Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν επίσης θετικά τη χρησιμότητα της αλλαγής, αν και η ευκολία εφαρμογής της διατροφής ήταν πιο μέτρια, γεγονός που οι ερευνητές θεωρούν ένδειξη ότι μια τέτοια αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολη στην καθημερινότητα.
Χαμηλότερες βαθμολογίες κατάθλιψης
Οι διαφορές στις κλίμακες αξιολόγησης της διάθεσης ήταν αξιοσημείωτες. Στην κλίμακα PHQ-9, η μέση βαθμολογία ήταν 5,53 κατά την περίοδο χαμηλής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, έναντι 8,68 κατά τη συνήθη διατροφή.
Η προσαρμοσμένη διαφορά μεταξύ των δύο περιόδων ήταν -3,12 μονάδες. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η διαφορά στην κλίμακα Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale (MADRS).
Η μέση βαθμολογία ήταν 8,05 στη φάση χαμηλής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και 18,9 στη συνήθη διατροφή, με διαφορά -10,78 μονάδων.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στην κλίμακα QIDS, όπου οι βαθμολογίες ήταν επίσης χαμηλότερες κατά την περίοδο περιορισμού των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Μείωση και στα συμπτώματα άγχους
Οι ερευνητές παρατήρησαν διαφορά και στο άγχος. Στην κλίμακα GAD-7, η μέση βαθμολογία έφθασε τις 4,63 μονάδες κατά τη χαμηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, έναντι 7,37 κατά τη συνήθη διατροφή.
Η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική.
Κατά τη διάρκεια της μελέτης δεν αναφέρθηκαν ανεπιθύμητα συμβάντα.
Γιατί ενδιαφέρουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα τους ερευνητές
Προηγούμενες επιδημιολογικές και παρατηρητικές μελέτες έχουν συσχετίσει την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης.
Μάλιστα, ορισμένες έρευνες έχουν καταγράψει σχέση δόσης-απόκρισης: όσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση, τόσο υψηλότερος εμφανίζεται ο κίνδυνος.
Ωστόσο, η συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν κατάθλιψη.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι, αν και υπάρχουν βιολογικά εύλογοι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να συνδέουν τη διατροφή με τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί άμεσος αιτιολογικός μηχανισμός.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από τη διαφορά
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα είναι ποιο ακριβώς στοιχείο της αλλαγής στη διατροφή θα μπορούσε να επηρεάζει τη διάθεση.
Οι ερευνητές αναφέρουν αρκετές πιθανότητες: αλλαγές στην πρόσληψη ζάχαρης ή λίπους, μεταβολές στις συνολικές θερμίδες ή μικρότερη έκθεση σε ουσίες που προκύπτουν από την επεξεργασία των τροφίμων και σε πρόσθετα όπως συντηρητικά, τεχνητές χρωστικές, αρωματικές ύλες, γαλακτωματοποιητές και σταθεροποιητές.
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν σχεδιάστηκε ώστε να ξεχωρίσει ποιος από αυτούς τους παράγοντες έχει σημασία.
Οι σημαντικοί περιορισμοί της έρευνας
Οι συγγραφείς είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Πρώτον, η μελέτη ήταν πολύ μικρή, με μόλις 20 συμμετέχοντες.
Δεύτερον, δεν ήταν τυφλή, επομένως οι συμμετέχοντες γνώριζαν ποια διατροφή ακολουθούσαν.
Τρίτον, η βελτίωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους δεν αποτελούσε το κύριο καταληκτικό σημείο της μελέτης. Οι αναλύσεις αυτές ήταν διερευνητικές και οι ίδιοι οι ερευνητές τις χαρακτηρίζουν κυρίως ως βάση για τη διατύπωση νέων υποθέσεων.
Επιπλέον, η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων βασίστηκε στις αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων και όχι σε αντικειμενική μέτρηση.
Τι σημαίνουν τελικά τα αποτελέσματα
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η απομάκρυνση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί θεραπεία για την κατάθλιψη ούτε μπορούν να υποκαταστήσουν την ψυχιατρική ή ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση.
Δείχνουν, όμως, ότι αξίζει να εξεταστεί σε μεγαλύτερες και αυστηρότερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές εάν η ποιότητα και ο βαθμός επεξεργασίας της διατροφής μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τα συμπτώματα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.
Οι συγγραφείς ζητούν πλέον μεγαλύτερες, τυφλές μελέτες, αντικειμενικότερη καταγραφή της διατροφής και έρευνα των πιθανών βιολογικών μηχανισμών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Κατάθλιψη: Ο FDA επιταχύνει την ανάπτυξη ψυχεδελικών θεραπειών
Τα 3 υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα σε μια… υγιεινή διατροφή
