Το self-talk, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι μιλούν στον εαυτό τους, αποτελεί καθημερινή ψυχολογική διεργασία. Νέα μελέτη δύο εβδομάδων, με 12.966 απαντήσεις από 208 συμμετέχοντες, δείχνει ότι η εσωτερική ομιλία εμφανίζεται συχνά, αλλά η μορφή της επηρεάζει διαφορετικά το συναίσθημα.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Η εσωτερική ομιλία, γνωστή στη διεθνή βιβλιογραφία ως self-talk, είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο συνήθως παραδεχόμαστε. Πρόκειται για τις στιγμές κατά τις οποίες ένα άτομο μιλά στον εαυτό του, είτε σιωπηλά είτε φωναχτά, προσπαθώντας να οργανώσει τη σκέψη του, να διαχειριστεί ένα συναίσθημα ή να προετοιμαστεί για μια πράξη.
Νέα μελέτη των Kathryn E. Schertz, Ariana Orvell, Susannah Chandhok, Brian D. Vickers, Jason S. Moser, Ozlem Ayduk και Ethan Kross εξέτασε πώς εμφανίζεται αυτή η εσωτερική συνομιλία στην καθημερινή ζωή. Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στο αν οι άνθρωποι μιλούν στον εαυτό τους, αλλά εστίασαν στον τρόπο με τον οποίο το κάνουν: από μια πιο «βυθισμένη» οπτική, με εκφράσεις όπως «εγώ» και «εμένα», ή από μια πιο αποστασιοποιημένη οπτική, χρησιμοποιώντας το όνομά τους, το «εσύ» ή το τρίτο πρόσωπο. ικρή, αλλά έχει ψυχολογική σημασία. Το «μπορώ να το κάνω» εκφράζει μια άμεση, προσωπική οπτική. Το «Κώστα, μπορείς να το κάνεις» ή «εσύ μπορείς να το διαχειριστείς» δημιουργεί μεγαλύτερη απόσταση από το άμεσο συναίσθημα. Η προηγούμενη εργαστηριακή έρευνα έχει δείξει ότι αυτή η αποστασιοποίηση μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων. Το ερώτημα ήταν αν το ίδιο ισχύει και στην πραγματική ζωή.
Πώς έγινε η μελέτη
Η μελέτη βασίστηκε σε οικολογική στιγμιαία αξιολόγηση, μια μέθοδο που παρακολουθεί ψυχολογικές διεργασίες μέσα στην καθημερινότητα και όχι μόνο στο εργαστήριο. Συμμετείχαν 208 άτομα, τα οποία για δύο εβδομάδες λάμβαναν πέντε μηνύματα την ημέρα στο κινητό τους.
Κάθε μήνυμα οδηγούσε σε σύντομο ερωτηματολόγιο. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν αν, από το προηγούμενο μήνυμα και μετά, είχαν βιώσει μία από τέσσερις καταστάσεις: αν ένιωσαν κριτικοί προς τον εαυτό τους, αν προσπάθησαν να αποφασίσουν τι να πουν ή τι να κάνουν, αν προσπάθησαν να αισθανθούν καλύτερα ή αν ένιωσαν ικανοποιημένοι με τον εαυτό τους.
Για κάθε κατάσταση, οι ερευνητές ρωτούσαν αν οι συμμετέχοντες μίλησαν στον εαυτό τους και με ποια μορφή. Η «εμβυθισμένη» εσωτερική ομιλία αφορούσε χρήση πρώτου προσώπου, όπως «εγώ» ή «εμένα». Η «αποστασιοποιημένη» εσωτερική ομιλία αφορούσε χρήση δεύτερου προσώπου, ονόματος ή τρίτου προσώπου.
Συνολικά, συγκεντρώθηκαν 12.966 απαντήσεις και καταγράφηκαν 20.646 καθημερινές καταστάσεις. Το εύρος των δεδομένων επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική εικόνα για το πότε και πώς ενεργοποιείται η εσωτερική φωνή στην πράξη.
Το self-talk είναι συχνό, αλλά η αποστασιοποιημένη μορφή του λιγότερο συνηθισμένη
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι οι άνθρωποι μιλούν συχνά στον εαυτό τους. Στις καταστάσεις που εξετάστηκαν, οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν κάποια μορφή self-talk στο 61% των περιπτώσεων.
Η πιο συνηθισμένη μορφή ήταν η εμβυθισμένη εσωτερική ομιλία. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν εκφράσεις πρώτου προσώπου στο 43,2% των καταστάσεων. Αντίθετα, η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία εμφανίστηκε στο 14,5% των καταστάσεων, ενώ στο 42,3% δεν αναφέρθηκε καμία μορφή self-talk.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η προεπιλεγμένη στάση των περισσότερων ανθρώπων είναι να σκέφτονται και να μιλούν στον εαυτό τους από μέσα προς τα έξω, με άμεση εμπλοκή στο βίωμα. Παρόλα αυτά, η αποστασιοποιημένη μορφή δεν είναι σπάνια. Εμφανίζεται με αρκετή συχνότητα, ιδίως όταν οι άνθρωποι είναι αυστηροί με τον εαυτό τους ή προσπαθούν να αισθανθούν καλύτερα.
Πότε χρησιμοποιείται περισσότερο η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία
Η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία εμφανίστηκε πιο συχνά σε δύο είδη καταστάσεων: όταν οι συμμετέχοντες ένιωθαν κριτικοί απέναντι στον εαυτό τους και όταν προσπαθούσαν να βελτιώσουν τη διάθεσή τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ποσοστό έφτασε περίπου στο 20%.
Αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι, ακόμη και χωρίς να το σχεδιάζουν συνειδητά, φαίνεται να υιοθετούν μερικές φορές έναν πιο εξωτερικό τρόπο συνομιλίας με τον εαυτό τους όταν βιώνουν ψυχολογική πίεση ή ανάγκη αυτορρύθμισης.
Ωστόσο, η συχνότητα από μόνη της δεν αρκεί για να δείξει όφελος. Η κρίσιμη ερώτηση είναι αν η χρήση αυτής της μορφής self-talk συνδέεται με βελτίωση της συναισθηματικής κατάστασης. Εκεί τα αποτελέσματα ήταν πιο στοχευμένα.
Το μεγαλύτερο όφελος φάνηκε στην προετοιμασία για λόγια ή πράξεις
Η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία συνδέθηκε με βελτίωση της στιγμιαίας διάθεσης όταν οι συμμετέχοντες τη χρησιμοποίησαν σε καταστάσεις προετοιμασίας. Δηλαδή, όταν προσπαθούσαν να αποφασίσουν τι θα πουν ή τι θα κάνουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, το να μιλήσει κάποιος στον εαυτό του σαν να απευθύνεται σε άλλο πρόσωπο φαίνεται ότι μπορεί να δημιουργήσει ψυχολογική απόσταση, να μειώσει την άμεση συναισθηματική φόρτιση και να διευκολύνει την οργάνωση της αντίδρασης.
Το εύρημα συμφωνεί με προηγούμενες εργαστηριακές μελέτες, οι οποίες έχουν δείξει ότι το αποστασιοποιημένο self-talk μπορεί να βοηθήσει σε καταστάσεις άγχους απόδοσης, όπως η προετοιμασία για μια απαιτητική ομιλία ή μια δύσκολη κοινωνική αλληλεπίδραση.
Αντίθετα, η μελέτη δεν έδειξε αντίστοιχο σαφές όφελος όταν οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία για να αισθανθούν καλύτερα, όταν ασκούσαν αυτοκριτική ή όταν ένιωθαν ευχαριστημένοι με τον εαυτό τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνική δεν μπορεί να βοηθήσει ποτέ σε αυτές τις περιπτώσεις. Δείχνει όμως ότι στην αυθόρμητη καθημερινή χρήση της, το ισχυρότερο αποτέλεσμα εντοπίστηκε στην προετοιμασία.
Γιατί το «εσύ μπορείς» μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά από το «εγώ μπορώ»
Η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία πιθανόν βοηθά επειδή αλλάζει τη θέση από την οποία το άτομο παρατηρεί το πρόβλημα. Όταν κάποιος λέει «εγώ δεν θα τα καταφέρω», παραμένει βυθισμένος στην εμπειρία. Όταν λέει «εσύ μπορείς να το διαχειριστείς», δημιουργεί μια μικρή απόσταση, σαν να δίνει συμβουλή σε φίλο.
Αυτή η αλλαγή μπορεί να μειώσει την ένταση της στιγμής. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την αίσθηση ελέγχου, ειδικά όταν το άτομο χρειάζεται να δράσει, να απαντήσει, να προετοιμαστεί ή να πάρει μια απόφαση.
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία αποτελεί καθολική λύση για κάθε συναισθηματική δυσκολία. Αντίθετα, δείχνει ότι η λειτουργία της εξαρτάται από το πλαίσιο. Φαίνεται πιο χρήσιμη όταν ο άνθρωπος χρειάζεται να οργανώσει τη συμπεριφορά του και λιγότερο όταν απλώς προσπαθεί αυθόρμητα να νιώσει καλύτερα.
Δεν συνδέθηκε με ναρκισσισμό ή συναισθηματική δυσφορία
Ένα ενδιαφέρον ερώτημα των ερευνητών ήταν αν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας επηρεάζουν το είδος self-talk που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι. Για παράδειγμα, υπάρχει η δημοφιλής αντίληψη ότι όσοι μιλούν για τον εαυτό τους στο τρίτο πρόσωπο μπορεί να είναι πιο ναρκισσιστικοί.
Τα δεδομένα δεν επιβεβαίωσαν αυτή την υπόθεση. Η τάση για αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία δεν συσχετίστηκε με τον ναρκισσισμό. Επίσης, δεν βρέθηκε σημαντική σχέση με δείκτες συναισθηματικής δυσφορίας, όπως το στρες ή η τάση για μηρυκασμό σκέψεων.
Με άλλα λόγια, το να μιλά κάποιος στον εαυτό του χρησιμοποιώντας το όνομά του ή το «εσύ» δεν φαίνεται να αποτελεί ένδειξη μεγαλομανίας ή ψυχολογικής επιβάρυνσης. Αντίθετα, μπορεί να είναι μια φυσιολογική και αρκετά συνηθισμένη γνωστική στρατηγική.
Η εσωτερική φωνή ως εργαλείο αυτορρύθμισης
Η μελέτη φωτίζει μια καθημερινή ψυχολογική διαδικασία που συχνά περνά απαρατήρητη. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την εσωτερική ομιλία για να διαχειριστούν απαιτητικές στιγμές, να προετοιμάσουν απαντήσεις, να αξιολογήσουν τον εαυτό τους ή να προσπαθήσουν να αλλάξουν τη διάθεσή τους.
Η εμβυθισμένη μορφή, με το «εγώ», παραμένει η πιο συχνή και φυσική. Η αποστασιοποιημένη μορφή, με το «εσύ» ή το όνομα, εμφανίζεται λιγότερο συχνά, αλλά μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο ψυχολογικής απόστασης. Η αξία της φαίνεται ιδιαίτερα σε καταστάσεις προετοιμασίας, όπου ο άνθρωπος χρειάζεται καθαρότερη σκέψη και καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση.
Αυτό το εύρημα έχει πρακτική σημασία. Η εκπαίδευση των ανθρώπων να χρησιμοποιούν πιο συνειδητά αποστασιοποιημένο self-talk σε στιγμές προετοιμασίας μπορεί να αποτελέσει απλή και χαμηλού κόστους στρατηγική για τη διαχείριση άγχους πριν από απαιτητικές καταστάσεις.
Τα όρια της μελέτης και τα επόμενα ερωτήματα
Παρότι η μελέτη έχει ισχυρό σχεδιασμό, καθώς παρακολούθησε ανθρώπους στην καθημερινότητά τους, έχει και περιορισμούς. Το δείγμα περιλάμβανε κυρίως πανεπιστημιακούς φοιτητές και νεαρούς ενήλικες, άρα τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς.
Επίσης, η μελέτη δεν εξέτασε σε βάθος τον τόνο του self-talk. Το «Γιάννη, μπορείς να το κάνεις» διαφέρει πολύ από το «Γιάννη, είσαι ανίκανος». Η αποστασιοποίηση μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά όταν το περιεχόμενο είναι ενθαρρυντικό και διαφορετικά όταν είναι επικριτικό.
Ένα ακόμη ερώτημα αφορά τη σειρά με την οποία εμφανίζονται οι μορφές εσωτερικής ομιλίας. Κάποιος μπορεί να ξεκινήσει από το «φοβάμαι» και να περάσει στο «εσύ μπορείς να το διαχειριστείς». Άλλος μπορεί να κάνει το αντίστροφο. Η χρονική αλληλουχία ίσως έχει σημασία για το τελικό συναισθηματικό αποτέλεσμα.
Τι σημαίνει πρακτικά για την καθημερινότητα
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η εσωτερική συνομιλία δεν αποτελεί παράξενη ή περιθωριακή συμπεριφορά. Είναι μέρος της καθημερινής αυτορρύθμισης. Οι περισσότεροι άνθρωποι τη χρησιμοποιούν συχνά, ακόμη και αν δεν το αντιλαμβάνονται.
Η αποστασιοποιημένη εσωτερική ομιλία μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη πριν από μια δύσκολη συζήτηση, μια επαγγελματική παρουσίαση, μια εξέταση, μια συνέντευξη ή οποιαδήποτε στιγμή απαιτεί προετοιμασία για λόγο ή δράση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το να μιλήσει κάποιος στον εαυτό του σαν να συμβουλεύει έναν άλλο άνθρωπο μπορεί να βοηθήσει να δει την κατάσταση πιο καθαρά.
Η έρευνα δεν προτείνει μαγικές λύσεις. Δείχνει όμως ότι η γλώσσα που χρησιμοποιούμε μέσα στο μυαλό μας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στις δυσκολίες. Και μερικές φορές, μια μικρή αλλαγή από το «εγώ» στο «εσύ» μπορεί να δημιουργήσει την απόσταση που χρειάζεται για να λειτουργήσουμε καλύτερα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Πέθανε ο γιατρός που δοκίμασε στον εαυτό του πρωτοποριακή θεραπεία για όγκο εγκεφάλου
Γιατί μιλάμε στον εαυτό μας και τι αποκαλύπτει για την ψυχολογία
