Η μη συνήθεια του στρωσίματος του κρεβατιού δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη αμέλειας, σύμφωνα με σύγχρονες ψυχολογικές μελέτες, αλλά μπορεί να συνδέεται με δημιουργική σκέψη και διαφορετική λειτουργία του εγκεφάλου.
Η καθημερινή συνήθεια του στρωσίματος του κρεβατιού θεωρείται για πολλούς ένδειξη πειθαρχίας, οργάνωσης και υπευθυνότητας. Ωστόσο, η σύγχρονη ψυχολογική έρευνα υποδεικνύει ότι η απουσία αυτής της πρακτικής δεν συνδέεται απαραίτητα με τεμπελιά ή αμέλεια — και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με συγκεκριμένα γνωστικά και δημιουργικά χαρακτηριστικά.
Τα τελευταία χρόνια, ψυχολόγοι και ερευνητές συμπεριφοράς έχουν στραφεί στη μελέτη των λεγόμενων «μικροσυνηθειών της καθημερινότητας», εξετάζοντας πώς φαινομενικά ασήμαντες πράξεις αντανακλούν βαθύτερα μοτίβα σκέψης, αντίληψης χρόνου και λειτουργίας του εγκεφάλου.
Τι δείχνουν οι ψυχολογικές μελέτες
Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα από τον χώρο της γνωστικής ψυχολογίας και της προσωπικότητας, τα άτομα που δεν ακολουθούν αυστηρές πρωινές ρουτίνες συχνά εμφανίζουν:
-
αυξημένη ανοχή στην αταξία
-
υψηλότερη γνωστική ευελιξία
-
τάση για μη γραμμική σκέψη
-
ενισχυμένη δημιουργική απόκλιση
Η ψυχολόγος Kathleen Vohs από το University of Minnesota έχει δείξει ότι η έκθεση σε περιβάλλοντα «ήπιας αταξίας» μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργική παραγωγή, καθώς ο εγκέφαλος απελευθερώνεται από αυστηρά πρότυπα και αυτοματισμούς.
Με απλά λόγια, όταν το περιβάλλον δεν είναι απολύτως ελεγχόμενο, ο νους τείνει να λειτουργεί πιο ελεύθερα.
Η έννοια της λειτουργικής αταξίας
Στην ψυχολογία χρησιμοποιείται ο όρος functional disorderliness — λειτουργική αταξία. Δεν πρόκειται για χάος, αλλά για μια συνειδητή ή ασυνείδητη επιλογή να μην επενδύεται νοητική ενέργεια σε πράξεις χαμηλής προτεραιότητας.
Για ορισμένα άτομα, το στρώσιμο του κρεβατιού δεν προσφέρει πραγματική λειτουργική αξία. Το μυαλό τους ιεραρχεί διαφορετικά τον χρόνο και την ενέργεια, δίνοντας έμφαση:
-
στη δημιουργία
-
στη σκέψη
-
στη λύση προβλημάτων
-
στον σχεδιασμό
Η καθημερινή απόφαση «δεν έχει σημασία» αποτελεί στην πραγματικότητα γνωστική επιλογή, όχι αμέλεια.
Η σύνδεση με τη δημιουργικότητα
Πολλές μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με αυξημένα επίπεδα δημιουργικότητας παρουσιάζουν χαμηλότερη ανάγκη για συμμετρία, τάξη και επαναλαμβανόμενες ρουτίνες.
Ο ψυχολόγος Scott Barry Kaufman, ειδικός στη δημιουργική νόηση, έχει επισημάνει ότι οι δημιουργικοί εγκέφαλοι εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα στο λεγόμενο default mode network — το νευρωνικό δίκτυο που σχετίζεται με φαντασία, συνειρμούς και εσωτερική σκέψη.
Η υπερβολική έμφαση στην τάξη μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να περιορίσει αυτή τη λειτουργία.
Όχι όλοι οι “ακατάστατοι” είναι ίδιοι
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η μη τακτοποίηση δεν αποτελεί από μόνη της ψυχολογικό πλεονέκτημα. Υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα:
-
στην παθητική ακαταστασία (αδιαφορία, παραίτηση)
-
και στη γνωστικά επιλεγμένη αταξία
Η δεύτερη χαρακτηρίζεται από άτομα που είναι λειτουργικά, παραγωγικά και ικανά να συγκεντρώνονται, παρότι το περιβάλλον τους δεν ακολουθεί παραδοσιακά πρότυπα οργάνωσης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απουσία στρωμένου κρεβατιού δεν αντανακλά χάος — αλλά διαφορετική εσωτερική ιεράρχηση αξιών.
Ο ρόλος της προσωπικότητας
Μελέτες βασισμένες στο μοντέλο των Big Five δείχνουν ότι τα άτομα με χαμηλότερη βαθμολογία στη διάσταση της «ευσυνειδησίας» δεν είναι απαραίτητα λιγότερο ικανά ή επιτυχημένα.
Αντίθετα, συχνά εμφανίζουν:
-
υψηλότερη ανοχή στην αβεβαιότητα
-
καλύτερη προσαρμογή σε αλλαγές
-
μεγαλύτερη ευρηματικότητα
Πρόκειται για χαρακτηριστικά που συνδέονται με επαγγέλματα όπως η έρευνα, η καινοτομία, η τεχνολογία, η συγγραφή και οι τέχνες.
Τι λένε οι νευροεπιστήμονες
Η νευροεπιστήμη υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί με περιορισμένο “γνωστικό κεφάλαιο” μέσα στην ημέρα. Κάθε μικρή απόφαση — ακόμη και το αν θα στρώσουμε το κρεβάτι — καταναλώνει ένα μέρος αυτής της ενέργειας.
Ορισμένοι άνθρωποι, ασυνείδητα, μειώνουν τις «μικροαποφάσεις» για να διατηρήσουν πνευματική διαύγεια για πιο απαιτητικές εργασίες.
Αυτό το φαινόμενο συνδέεται με τη λεγόμενη decision fatigue.
Όταν η μη συνήθεια γίνεται στρατηγική
Για αρκετούς ανθρώπους, η μη τήρηση πρωινών τελετουργιών δεν αποτελεί έλλειμμα πειθαρχίας, αλλά στρατηγική εστίασης.
Η ψυχολογία δεν αξιολογεί πλέον τις συνήθειες με όρους «σωστό–λάθος», αλλά με βάση:
-
τη λειτουργικότητα
-
την ψυχική ευεξία
-
την παραγωγικότητα
-
τη γνωστική απόδοση
Εάν κάποιος λειτουργεί καλύτερα χωρίς άκαμπτες ρουτίνες, τότε η απουσία τους δεν αποτελεί μειονέκτημα.
Τι συμπεραίνουν οι ειδικοί
Η επιστήμη δεν υποστηρίζει ότι όσοι δεν στρώνουν το κρεβάτι είναι εξυπνότεροι ή ανώτεροι. Υποστηρίζει, όμως, ότι:
-
οι ανθρώπινοι εγκέφαλοι δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο
-
η τάξη δεν είναι καθολικός δείκτης ψυχικής υγείας
-
η δημιουργικότητα συχνά ανθίζει εκτός αυστηρής δομής
Σε έναν κόσμο που εξυμνεί την απόλυτη οργάνωση, η ψυχολογία υπενθυμίζει ότι η διαφορετικότητα στον τρόπο σκέψης είναι εξελικτικό πλεονέκτημα.
Και, τελικά, ένα άστρωτο κρεβάτι μπορεί να λέει λιγότερα για την πειθαρχία — και περισσότερα για το πώς λειτουργεί ο νους.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Στο κρεβάτι με ή χωρίς σύντροφο; Πώς να κοιμάστε καλύτερα
Κάντε αυτές τις ασκήσεις γιόγκα πριν πέσετε στο κρεβάτι
