Η επιστροφή στο σχολείο φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της υπερβολικής χρήσης κινητών από παιδιά και εφήβους. Ειδικοί προειδοποιούν ότι η απότομη κατάσχεση του smartphone δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση και προτείνουν σταδιακή μείωση, σαφή όρια, ζώνες χωρίς οθόνες και ενεργή συμμετοχή του παιδιού στη νέα καθημερινή ρουτίνα.
Μετά από ένα καλοκαίρι με περισσότερες ώρες ελεύθερου χρόνου, πολλά παιδιά επιστρέφουν στο σχολείο έχοντας συνηθίσει να περνούν σημαντικό μέρος της ημέρας μπροστά σε μια οθόνη.
Για αρκετούς γονείς, η επιστροφή στην καθημερινή σχολική ρουτίνα συνοδεύεται πλέον από ένα δύσκολο ερώτημα: πώς περιορίζεται το κινητό χωρίς να μετατραπεί το σπίτι σε πεδίο καθημερινής σύγκρουσης;
Στις ΗΠΑ, η συζήτηση έχει πάρει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς ολοένα περισσότερες πολιτείες και σχολικές περιφέρειες εφαρμόζουν περιορισμούς ή απαγορεύσεις των smartphones κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.
Το ζητούμενο, όμως, σύμφωνα με ειδικούς παιδικής ανάπτυξης και ψυχικής υγείας, δεν είναι απλώς να αφαιρεθεί η συσκευή. Είναι να αλλάξει σταδιακά η σχέση του παιδιού με αυτήν.
Σχεδόν οι μισοί γονείς φοβούνται υπερβολική εξάρτηση από το κινητό
Έρευνες που επικαλείται ο Independent δείχνουν ότι περίπου οι μισοί Αμερικανοί γονείς ανησυχούν ότι το παιδί τους ενδέχεται να έχει αναπτύξει προβληματική σχέση με το smartphone.
Η διατύπωση «εθισμός στο κινητό» χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινή γλώσσα, ωστόσο η έντονη χρήση μιας συσκευής δεν σημαίνει αυτομάτως κλινική εξάρτηση.
Αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους ειδικούς είναι όταν η χρήση του κινητού αρχίζει να εκτοπίζει τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα, τη μελέτη, τις οικογενειακές σχέσεις ή άλλες σημαντικές δραστηριότητες της καθημερινότητας.
Η αυξημένη χρήση οθονών έχει συνδεθεί σε διάφορες μελέτες με ανεπαρκή ύπνο και με προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε παιδί που χρησιμοποιεί πολύ το κινητό θα εμφανίσει τέτοιες συνέπειες.
Γιατί η απότομη αφαίρεση του κινητού μπορεί να αποτύχει
Η πρώτη αντίδραση πολλών γονέων είναι απλή: «Από αύριο, τέλος το κινητό».
Οι ειδικοί, όμως, προτείνουν μια περισσότερο σταδιακή προσέγγιση.
Το smartphone δεν αποτελεί για ένα παιδί μόνο πηγή ψυχαγωγίας. Μπορεί να είναι μέσο επικοινωνίας με φίλους, κοινωνικής ένταξης, ενημέρωσης, παιχνιδιού αλλά και ένας τρόπος να αποφορτίζεται από την καθημερινότητα.
Για αυτό, μια ξαφνική και απόλυτη απαγόρευση μπορεί να προκαλέσει μεγάλη αντίδραση χωρίς απαραίτητα να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει καλύτερη αυτορρύθμιση.
Η Dr Siggie Cohen, ειδικός στην ανάπτυξη των παιδιών και συγγραφέας του You Are The Parent, τονίζει ότι οι γονείς μπορούν να προετοιμάσουν τα παιδιά για την αλλαγή χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ζητούν την άδειά τους.
Η αντίδραση του παιδιού δεν σημαίνει ότι το όριο είναι λάθος
Ένα παιδί μπορεί να εκνευριστεί, να παραπονεθεί ή να προσπαθήσει να διαπραγματευτεί.
Αυτό, σύμφωνα με την Cohen, δεν σημαίνει ότι ο γονικός περιορισμός είναι λανθασμένος.
Ο στόχος είναι ο γονέας να μπορεί να υποστηρίξει το παιδί μέσα στη δυσφορία που δημιουργεί η αλλαγή, χωρίς να αναιρεί αμέσως το όριο επειδή συναντά αντίσταση.
Η διαφορά είναι λεπτή αλλά σημαντική: το παιδί μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση, αλλά ο γονέας εξακολουθεί να έχει την ευθύνη να θέτει το πλαίσιο.
Ξεκινήστε τη συζήτηση πριν αλλάξετε τους κανόνες
Η Dr Sarah Edwards, παιδοψυχίατρος στο University of Maryland Golisano Children’s Hospital, προτείνει η μετάβαση να μη γίνεται από τη μία ημέρα στην άλλη.
Αντί ο γονέας να ανακοινώσει το προηγούμενο βράδυ ότι «από αύριο δεν έχει συσκευές», είναι προτιμότερο να έχει προηγηθεί συζήτηση για το τι αλλάζει και γιατί.
Η προετοιμασία μερικές ημέρες ή εβδομάδες νωρίτερα επιτρέπει στο παιδί να καταλάβει ότι η αλλαγή αποτελεί μέρος μιας νέας ρουτίνας και όχι αυθαίρετη τιμωρία.
Φτιάξτε μαζί ένα καθημερινό πρόγραμμα
Ένα από τα πιο πρακτικά εργαλεία είναι ένα απλό καθημερινό πρόγραμμα.
Η εκπαιδευτικός ψηφιακής ευεξίας Julia Storm προτείνει γονείς και παιδιά να καταγράψουν μαζί πώς μοιράζεται η ημέρα.
Σχολείο, διάβασμα, δραστηριότητες, γεύματα, ύπνος και χρόνος με την οικογένεια μπορούν να τοποθετηθούν σε ένα ορατό πρόγραμμα.
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί μπορεί να δει πιο εύκολα ότι πολλές ώρες συνεχούς χρήσης του smartphone απλώς δεν χωρούν στη νέα καθημερινότητα.
Το κινητό παύει έτσι να παρουσιάζεται ως κάτι που ο γονέας «στερεί» και εντάσσεται σε μια συζήτηση για το πώς οργανώνεται συνολικά η ημέρα.
Καθιερώστε συγκεκριμένες ώρες χωρίς κινητό
Οι ειδικοί προτείνουν αντί για αόριστους κανόνες όπως «μην είσαι συνέχεια στο κινητό», να υπάρχουν σαφείς χρονικές και χωρικές ζώνες.
Το smartphone μπορεί, για παράδειγμα, να παραμένει μακριά:
- κατά τη διάρκεια των γευμάτων,
- στις οικογενειακές μετακινήσεις,
- την ώρα της μελέτης,
- και κυρίως πριν από τον ύπνο.
Οι συγκεκριμένοι κανόνες είναι ευκολότερο να εφαρμοστούν και δημιουργούν λιγότερο χώρο για συνεχή διαπραγμάτευση.
Το υπνοδωμάτιο πρέπει να γίνει ζώνη χωρίς οθόνες
Η χρήση του κινητού αργά το βράδυ αποτελεί ιδιαίτερο σημείο ανησυχίας.
Ο επαρκής ύπνος είναι κρίσιμος για τη σωματική και εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων, ενώ η νυχτερινή χρήση συσκευών μπορεί να καθυστερεί την ώρα που κοιμούνται.
Για αυτό, πολλοί ειδικοί προτείνουν το κινητό να μην παραμένει στο υπνοδωμάτιο κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Μια απλή οικογενειακή πρακτική μπορεί να είναι η φόρτιση όλων των συσκευών σε έναν κοινόχρηστο χώρο πριν από την ώρα του ύπνου.
Έτσι, το όριο δεν αφορά μόνο το παιδί, αλλά μπορεί να αποτελέσει οικογενειακό κανόνα.
Οι γονείς πρέπει να κοιτάξουν και τη δική τους οθόνη
Τα όρια είναι πολύ δυσκολότερο να λειτουργήσουν όταν το παιδί βλέπει τους γονείς του συνεχώς με ένα κινητό στο χέρι.
Αν τα οικογενειακά γεύματα χαρακτηρίζονται «χωρίς οθόνες», ο ίδιος κανόνας είναι χρήσιμο να ισχύει για όλους.
Η δημιουργία κοινών χώρων χωρίς smartphones —όπως η τραπεζαρία ή συγκεκριμένες ώρες στο σαλόνι— μπορεί να περιορίσει την παθητική χρήση της συσκευής και παράλληλα να αυξήσει τον χρόνο πραγματικής επικοινωνίας μεταξύ των μελών της οικογένειας.
Δεν αρκεί να αφαιρέσετε το κινητό – πρέπει να βάλετε κάτι στη θέση του
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να αφαιρείται η οθόνη χωρίς να υπάρχει εναλλακτική.
Εάν ένα παιδί περνούσε δύο ή τρεις ώρες μετά το σχολείο στο smartphone, οι ώρες αυτές ξαφνικά μένουν κενές.
Οι ειδικοί προτείνουν να αντικαθίστανται με δραστηριότητες που είναι πραγματικά ελκυστικές για το παιδί: μαγειρική, ζωγραφική, χειροτεχνίες, αθλητισμός, βόλτα, μουσική ή χρόνο με φίλους και οικογένεια.
Δεν χρειάζεται κάθε δραστηριότητα να είναι «εκπαιδευτική». Το σημαντικό είναι να προσφέρει πραγματική εναλλακτική στη συνεχή ψηφιακή διέγερση.
Δεν χρειάζεται προσέγγιση «όλα ή τίποτα»
Ο Dr Nick DeBlasio, Medical Director του Pediatric Primary Care Center στο Cincinnati Children’s, υποστηρίζει ότι ο περιορισμός των οθονών δεν χρειάζεται να ακολουθεί λογική απόλυτης απαγόρευσης.
Μπορεί να υπάρχει χώρος για διαπραγμάτευση σε μικρότερα ζητήματα.
Για παράδειγμα: είναι καλύτερο το παιδί να έχει 30 λεπτά κινητό αμέσως μετά το σχολείο ή μόνο αφού ολοκληρώσει τα μαθήματά του;
Αυτές οι λεπτομέρειες μπορούν να συμφωνηθούν από κοινού.
Η συμμετοχή του παιδιού σε τέτοιες αποφάσεις μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα να τηρηθούν οι κανόνες, χωρίς να σημαίνει ότι όλα τα όρια τίθενται σε ψηφοφορία.
Ακόμη και το ίδιο το κινητό μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό
Ακούγεται παράδοξο, αλλά ορισμένα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να περιορίσουν τη χρήση της ίδιας της συσκευής.
Εφαρμογές ή ενσωματωμένες λειτουργίες των smartphones μπορούν να καταγράφουν τον χρόνο χρήσης, να περιορίζουν συγκεκριμένες εφαρμογές ή να μπλοκάρουν ιστοσελίδες για καθορισμένα χρονικά διαστήματα.
Η Dr Catherine Steiner-Adair, συγγραφέας του The Big Disconnect, έχει προτείνει εργαλεία παρακολούθησης και αποκλεισμού περιεχομένου ως τρόπο να βοηθηθούν οι έφηβοι να αναπτύξουν μεγαλύτερη επίγνωση της δικής τους ψηφιακής συμπεριφοράς.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο ο γονικός έλεγχος, αλλά σταδιακά το παιδί να μάθει να αναγνωρίζει πότε χρησιμοποιεί το κινητό περισσότερο από όσο πραγματικά θέλει.
Δεν είναι όλες οι ώρες οθόνης ίδιες
Ο συνολικός αριθμός των ωρών αποτελεί μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Η παιδίατρος Dr Danielle Grant επισημαίνει ότι έχει σημασία και τι κάνει το παιδί στην οθόνη.
Άλλο είναι η παθητική κύλιση για ώρες σε κοινωνικά δίκτυα και άλλο μια βιντεοκλήση με φίλους, ένα δημιουργικό πρόγραμμα, μια εκπαιδευτική δραστηριότητα ή ένα παιχνίδι που απαιτεί ενεργή συμμετοχή και συνεργασία.
Ορισμένες μορφές ενεργού ψηφιακής χρήσης μπορούν να υποστηρίξουν τη μάθηση, τη δημιουργικότητα ή την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Έτσι, οι ειδικοί στρέφονται όλο και περισσότερο όχι μόνο στην ερώτηση «πόσο χρόνο περνά στην οθόνη;», αλλά και στην ερώτηση «τι ακριβώς κάνει εκεί;».
Ο πραγματικός στόχος είναι η αυτορρύθμιση
Το μακροπρόθεσμο ζητούμενο δεν μπορεί να είναι ο γονέας να αφαιρεί για πάντα τη συσκευή.
Καθώς το παιδί μεγαλώνει, θα χρειαστεί να μάθει μόνο του πότε πρέπει να αφήσει το κινητό στην άκρη.
Για αυτό, η σταδιακή επαναφορά ορίων μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία να αναπτυχθεί η ψηφιακή αυτορρύθμιση.
Να μπορεί δηλαδή ο έφηβος να αναγνωρίζει ότι χρειάζεται ύπνο αντί για άλλο ένα βίντεο, να συγκεντρώνεται στη μελέτη χωρίς συνεχείς ειδοποιήσεις ή να περνά χρόνο με άλλους ανθρώπους χωρίς να κοιτάζει διαρκώς την οθόνη.
Η ουσιαστική αλλαγή στη σχέση των παιδιών με τα smartphones δεν φαίνεται, επομένως, να βρίσκεται στην πλήρη απαγόρευση.
Βρίσκεται στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου το κινητό έχει συγκεκριμένη θέση στην καθημερινότητα, αντί να καταλαμβάνει ολόκληρη την καθημερινότητα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Πιάνεις το κινητό μόλις ξυπνήσεις; Το τεστ που δείχνει αν η χρήση έχει ξεφύγει
Επιστρέφει το Dentist Pass – Δωρεάν έλεγχοι σε 300.000 παιδιά
