Η φράση «χρειάζομαι διακοπές από τις διακοπές» ακούγεται συχνά από ανθρώπους που επιστρέφουν στην εργασία και δυσκολεύονται να προσαρμοστούν ξανά στο πρόγραμμα, στις υποχρεώσεις και στους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας.
Η εμπειρία αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι διακοπές απέτυχαν ή ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας. Αντανακλά συχνά τη φυσιολογική προσπάθεια του εγκεφάλου να περάσει από ένα περιβάλλον ελευθερίας, ξεκούρασης και νέων ερεθισμάτων σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο υποχρεώσεων και παραγωγικότητας.
Η ψυχίατρος Μαρία Μορένο περιγράφει την απότομη επιστροφή στη ρουτίνα σαν αλλαγή από την πέμπτη στη δεύτερη ταχύτητα. Όπως εξηγεί, το σώμα και ο εγκέφαλος χρειάζονται μια μεταβατική περίοδο και όχι μια αιφνίδια επαναφορά σε πλήρη ένταση.
Το λεγόμενο «μελαγχολικό συναίσθημα μετά τις διακοπές» μπορεί να περιλαμβάνει κούραση, ευερεθιστότητα, μειωμένο κίνητρο, δυσκολία συγκέντρωσης και διαταραχή του ύπνου. Συνήθως διαρκεί λίγο και υποχωρεί καθώς αποκαθίσταται η καθημερινή ρουτίνα.
Γιατί η επιστροφή φαίνεται τόσο δύσκολη
Στις διακοπές, οι άνθρωποι αποκτούν συνήθως μεγαλύτερο έλεγχο του χρόνου τους, ξεκουράζονται περισσότερο και εκτίθενται σε νέα, ευχάριστα ερεθίσματα.
Με την επιστροφή, αυτή η αίσθηση ελευθερίας περιορίζεται απότομα. Ο εγκέφαλος καλείται ξανά να σχεδιάζει, να οργανώνει, να θέτει προτεραιότητες και να διαχειρίζεται απαιτήσεις. Αυτή η προσαρμογή χρειάζεται ενέργεια και μπορεί προσωρινά να δημιουργήσει την αίσθηση ότι ακόμη και οι απλές εργασίες είναι δυσκολότερες.
Την κατάσταση επιβαρύνουν η αλλαγή του ωραρίου ύπνου, η ταξιδιωτική κόπωση, η συσσώρευση εκκρεμοτήτων και η εικόνα ενός γεμάτου ηλεκτρονικού ταχυδρομείου κατά την πρώτη ημέρα επιστροφής.
Η Μαρία Μορένο προτείνει πέντε πρακτικούς τρόπους για μια πιο ήπια μετάβαση.
1. Μην περιμένετε τις διακοπές για να ξεκουραστείτε
Η ξεκούραση δεν πρέπει να αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των δύο ή τριών εβδομάδων άδειας μέσα στο έτος.
Μικρά διαλείμματα κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, χρόνος μακριά από τις οθόνες, μια σύντομη βόλτα ή μια δραστηριότητα χωρίς επαγγελματικό σκοπό μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερές πηγές αποφόρτισης.
Όταν κάποιος εργάζεται διαρκώς στα όριά του και περιμένει τις διακοπές για να ανακάμψει πλήρως, η ξεκούραση μετατρέπεται σε προσπάθεια αποκατάστασης από την εξάντληση. Αυτό αυξάνει και τις προσδοκίες από την άδεια, η οποία δεν μπορεί πάντα να διορθώσει μέσα σε λίγες ημέρες μήνες συσσωρευμένου στρες.
Το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης απόδραση από την καθημερινότητα, αλλά η δημιουργία μιας ζωής που περιλαμβάνει σταθερές παύσεις και εκτός διακοπών.
2. Επαναφέρετε σταδιακά το ωράριο ύπνου
Κατά τη διάρκεια της άδειας, πολλοί κοιμούνται και ξυπνούν αργότερα. Η απαίτηση να επιστρέψουν ξαφνικά στο προηγούμενο ωράριο μπορεί να προκαλέσει αϋπνία το βράδυ και έντονη υπνηλία το πρωί.
Η ψυχίατρος προτείνει η ώρα του ύπνου να μετακινείται σταδιακά, περίπου κατά μισή ώρα κάθε βράδυ, μέχρι να αποκατασταθεί ο επιθυμητός ρυθμός.
Η σταθερότητα στις ώρες ύπνου και αφύπνισης βοηθά το βιολογικό ρολόι να προσαρμοστεί. Παράλληλα, μπορούν να βοηθήσουν η έκθεση στο πρωινό φως, η αποφυγή μεγάλης ποσότητας καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα και η μείωση της χρήσης οθονών πριν από τον ύπνο.
Η συνέπεια έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απότομη, αυστηρή αλλαγή που δύσκολα διατηρείται.
3. Επιστρέψτε στις υγιεινές συνήθειες χωρίς υπερβολές
Μετά τις διακοπές, πολλοί επιχειρούν να επανέλθουν αμέσως σε αυστηρή διατροφή, καθημερινή έντονη άσκηση και απαιτητικά προγράμματα.
Αυτή η ανάγκη να «διορθωθούν όλα» μέσα σε λίγες ημέρες συχνά οδηγεί σε απογοήτευση και εγκατάλειψη της προσπάθειας.
Η Μαρία Μορένο συνιστά σταδιακή επιστροφή. Ένα ισορροπημένο γεύμα, ένας σύντομος περίπατος ή δύο προπονήσεις την πρώτη εβδομάδα αποτελούν πιο ρεαλιστικό σημείο εκκίνησης από ένα εξαντλητικό πρόγραμμα.
Η τακτική κίνηση, τα φυσιολογικά γεύματα και η επαρκής ενυδάτωση μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να ξαναβρεί τον ρυθμό του. Το κλειδί, σύμφωνα με την ειδικό, δεν βρίσκεται στην ένταση αλλά στη σταθερότητα.
4. Μην προσπαθήσετε να αδειάσετε τα εισερχόμενα την πρώτη ημέρα
Η επιστροφή σε δεκάδες ή εκατοντάδες μηνύματα μπορεί να εκτοξεύσει το άγχος πριν ακόμη αρχίσει ουσιαστικά η εργασία.
Η ψυχίατρος προτείνει να ξεκινάμε από τα απλά, να καταγράφουμε τις προτεραιότητες και να αποδεχόμαστε ότι δεν μπορούν να ολοκληρωθούν όλα μέσα σε μία ημέρα.
Η πρώτη εβδομάδα μπορεί να λειτουργήσει ως περίοδος αναδιοργάνωσης. Χρειάζεται να ξεχωρίσουν τα πραγματικά επείγοντα από εκείνα που μπορούν να περιμένουν και να χωριστούν οι μεγαλύτερες υποχρεώσεις σε μικρότερα, διαχειρίσιμα βήματα.
Η οργάνωση συγκεκριμένου χρόνου για την ταξινόμηση των email και η επιλογή λίγων ρεαλιστικών στόχων για τις πρώτες ημέρες μπορούν να μειώσουν το αίσθημα χάους. Αντίστοιχες πρακτικές προτείνει και ο οργανισμός ψυχικής υγείας Mind για την επιστροφή στην εργασία.
Όπου υπάρχει δυνατότητα, ένα ελαφρύτερο πρόγραμμα και ο περιορισμός των συναντήσεων κατά τις πρώτες ημέρες βοηθούν τον εγκέφαλο να αποκαταστήσει σταδιακά τη ρουτίνα του.
5. Μοιραστείτε τον φόρτο και ζητήστε βοήθεια
Η ανάθεση μιας εργασίας σε άλλον άνθρωπο δεν αποτελεί αποτυχία. Το ίδιο ισχύει για την παραδοχή ότι ο διαθέσιμος χρόνος ή η ενέργεια δεν επαρκούν για όλα.
Η πέμπτη συμβουλή αφορά την ικανότητα να ζητάμε βοήθεια, να θέτουμε όρια και να αποδεχόμαστε ότι η ομαδική εργασία προϋποθέτει μοίρασμα των ευθυνών.
Μια σύντομη συνάντηση με τον συνάδελφο που κάλυψε τις εκκρεμότητες κατά την άδεια μπορεί να προσφέρει καθαρή εικόνα για όσα συνέβησαν και να αποτρέψει περιττές ώρες αναζήτησης πληροφοριών. Η υποστήριξη από τους συναδέλφους μπορεί να κάνει την επιστροφή αισθητά πιο διαχειρίσιμη.
Η ανάγκη για βοήθεια δεν αποτελεί ένδειξη ανικανότητας. Αντίθετα, δείχνει επίγνωση των ορίων και διάθεση να διατηρηθεί η ποιότητα της εργασίας χωρίς νέα εξάντληση.
Οι μικρές καθημερινές «δόσεις διακοπών»
Η Μαρία Μορένο δίνει ιδιαίτερη σημασία στις μικρές προσωπικές τελετουργίες που δημιουργούν στιγμές ηρεμίας μέσα στην καθημερινότητα.
Ένας καφές χωρίς κινητό τηλέφωνο, μια μικρή βόλτα στο διάλειμμα, ένα γεύμα σε εξωτερικό χώρο ή μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που μας κάνει να αισθανόμαστε καλά μπορούν να λειτουργήσουν ως σύντομα φρένα απέναντι στο στρες.
Οι κινήσεις αυτές δεν χρειάζονται πολύ χρόνο ούτε πολύπλοκες τεχνικές. Αποκτούν αξία όταν επαναλαμβάνονται σταθερά και δεν αντιμετωπίζονται ως πολυτέλεια.
Ακόμη και μια άσκηση παρατήρησης του περιβάλλοντος —τι βλέπουμε, τι ακούμε και τι αισθανόμαστε— μπορεί να επαναφέρει την προσοχή στο παρόν και να διακόψει προσωρινά την αδιάκοπη σκέψη γύρω από τις υποχρεώσεις.
Διακοπές και εργασία δεν χρειάζεται να συγκρούονται
Το βασικό πρόβλημα εμφανίζεται όταν κάποιος εναλλάσσεται ανάμεσα σε περιόδους υπερβολικής εργασίας και σε διακοπές γεμάτες δραστηριότητες, μετακινήσεις και υψηλές προσδοκίες.
Οι διακοπές δεν προσφέρουν πάντα ξεκούραση. Τα ταξίδια, η αλλαγή ωραρίου, η συνεχής κοινωνική δραστηριότητα και η πίεση να αξιοποιηθεί κάθε λεπτό μπορούν επίσης να προκαλέσουν κόπωση.
Μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση περιλαμβάνει επαρκή χρόνο χωρίς πρόγραμμα, ρεαλιστικές προσδοκίες και, όπου είναι δυνατό, μία ημέρα προσαρμογής ανάμεσα στην επιστροφή από το ταξίδι και στην επάνοδο στην εργασία.
Η επαφή με την εργασία κατά τη διάρκεια της άδειας δεν αποτελεί απαραίτητη λύση για όλους. Για αρκετούς ανθρώπους, η ουσιαστική αποσύνδεση είναι σημαντική για την αποκατάσταση. Εκείνο που μπορεί να βοηθήσει περισσότερο είναι ο προγραμματισμός της επιστροφής και η ύπαρξη ενός σαφούς συστήματος για τις πραγματικά επείγουσες περιπτώσεις.
Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Η χαμηλή διάθεση μετά τις διακοπές είναι συνήθως προσωρινή. Δεν αποτελεί από μόνη της επίσημη ψυχιατρική διάγνωση.
Αν, όμως, η θλίψη, το έντονο άγχος, η αίσθηση ματαιότητας, η αϋπνία ή η αδυναμία λειτουργίας επιμένουν για περισσότερο από δύο έως τρεις εβδομάδες, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας. Τα συμπτώματα μπορεί να μην οφείλονται απλώς στην επιστροφή, αλλά να συνδέονται με επαγγελματική εξουθένωση, αγχώδη διαταραχή ή κατάθλιψη.
Μερικές φορές, οι διακοπές δεν δημιουργούν τη δυσφορία αλλά αποκαλύπτουν ένα πρόβλημα που υπήρχε ήδη. Η απόσταση από την εργασία μπορεί να κάνει πιο ορατή τη χρόνια πίεση, την έλλειψη ικανοποίησης ή την ανάγκη αλλαγής ορίων.
Το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι ότι χρειαζόμαστε περισσότερες διακοπές κάθε φορά που επιστρέφουμε κουρασμένοι. Χρειαζόμαστε μια καθημερινότητα που να περιλαμβάνει σταθερή ξεκούραση, εφικτούς στόχους, υποστήριξη και μικρές απολαύσεις πριν φτάσουμε στην εξάντληση.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χριστούγεννα με εμμηνόπαυση: Τα συμπτώματα δεν κάνουν διακοπές
Τελικά γιατί αρρωσταίνουμε όταν φεύγουμε διακοπές
