Έντονη κριτική στον πολυδισεκατομμυριούχο συμβιβασμό της Meta με αμερικανικές πολιτείες ασκεί ο πρώην μηχανικός ασφαλείας της εταιρείας Arturo Bejar. Παρότι η συμφωνία προβλέπει χρονικά όρια για Facebook και Instagram, νυχτερινό αποκλεισμό, απόκρυψη των likes και ισχυρότερους γονικούς ελέγχους, ο whistleblower υποστηρίζει ότι δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες των κινδύνων για την ψυχική υγεία των εφήβων.
Νέα συζήτηση για το κατά πόσο οι περιορισμοί στη χρήση των social media μπορούν πράγματι να προστατεύσουν τους εφήβους ανοίγει μετά τη μεγάλη συμφωνία της Meta με δεκάδες γενικούς εισαγγελείς στις ΗΠΑ.
Ο Arturo Bejar, πρώην μηχανικός ασφαλείας της Meta και whistleblower, δήλωσε ότι ο συμβιβασμός δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά τα προβλήματα για τα οποία ο ίδιος είχε καταθέσει στο δικαστήριο.
Κατά την άποψή του, οι νέες παρεμβάσεις μπορεί να μειώσουν κάπως τον χρόνο που περνούν οι έφηβοι στο Instagram και το Facebook, χωρίς όμως να κάνουν απαραίτητα τις ίδιες τις πλατφόρμες ασφαλέστερες.
Η Meta, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η συμφωνία αποτελεί σημαντική επέκταση των μέτρων που έχει ήδη εφαρμόσει για τους εφήβους και τους γονείς τους.
Συμβιβασμός έως περίπου 18 δισ. δολάρια
Η συμφωνία επιτεύχθηκε με διμερή ομάδα 52 γενικών εισαγγελέων πολιτειών, εδαφών και της Ουάσιγκτον D.C. και τελεί υπό δικαστική έγκριση.
Σύμφωνα με τη Meta, το οικονομικό σκέλος μπορεί να φθάσει περίπου τα 18 δισ. δολάρια, με τις πληρωμές να κατανέμονται σε βάθος δέκα ετών. Περίπου το 70% του ποσού προβλέπεται να κατευθυνθεί στις συμμετέχουσες δικαιοδοσίες, ενώ μέρος του υπολοίπου συνδέεται με την εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων από άλλες μεγάλες πλατφόρμες.
Η υπόθεση βασίστηκε σε ισχυρισμούς πολιτειών ότι η Meta σχεδίασε χαρακτηριστικά του Facebook και του Instagram με τρόπους που ενίσχυαν την καταναγκαστική χρήση από ανηλίκους και ότι δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες για τους σχετικούς κινδύνους.
Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει παραδοχή υπαιτιότητας από τη Meta.
Τι προβλέπεται για τους εφήβους
Οι νέοι κανόνες για χρήστες κάτω των 18 ετών περιλαμβάνουν ένα ευρύ πακέτο περιορισμών.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
- προεπιλεγμένο συνολικό όριο δύο ωρών ημερησίως σε Facebook και Instagram, το οποίο ο έφηβος δεν θα μπορεί να απενεργοποιήσει χωρίς γονική έγκριση,
- αποκλεισμός πρόσβασης στις εφαρμογές μεταξύ μεσάνυχτων και 06:00,
- σίγαση των περισσότερων ειδοποιήσεων μεταξύ 08:00 και 15:00,
- υπενθυμίσεις μετά από κάθε 15 λεπτά συνεχούς χρήσης,
- ενισχυμένοι γονικοί έλεγχοι,
- απόκρυψη του αριθμού των likes και reactions από προεπιλογή,
- δυνατότητα επιλογής μη προσωποποιημένου feed,
- δυνατότητα απενεργοποίησης του autoplay,
- πρόσθετα μέτρα για τον εντοπισμό λογαριασμών ανηλίκων και για τον περιορισμό ανεπιθύμητων επαφών από ενήλικες.
Η Meta αναφέρει ότι η πλειονότητα των όρων θα ισχύει για δέκα χρόνια, ενώ προβλέπεται και ανεξάρτητος έλεγχος της συμμόρφωσής της.
Ο whistleblower μιλά για «safety theater»
Ο Bejar, ο οποίος εργάστηκε σε θέματα ασφάλειας στη Meta, υποστηρίζει ότι τα μέτρα αγγίζουν μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Στην κατάθεσή του είχε ισχυριστεί ότι η εταιρεία υποεκτιμούσε στις επίσημες μετρήσεις της τη συχνότητα αρνητικών εμπειριών των εφήβων, ότι τα συστήματα προτάσεων μπορούσαν να οδηγούν ευάλωτους νέους σε περιεχόμενο που επιδείνωνε την εικόνα που είχαν για τον εαυτό τους και ότι υπήρχαν προβλήματα στη διαχείριση αναφορών σχετικών με σεξουαλική προσέγγιση ανηλίκων.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτέλεσαν μέρος της δικαστικής αντιπαράθεσης και η Meta έχει αμφισβητήσει ευρύτερα ότι σχεδίαζε τα προϊόντα της για να βλάπτουν παιδιά.
Ο Bejar χαρακτήρισε πάντως τον συμβιβασμό πιθανή θεσμοποίηση μέτρων που θεωρεί περισσότερο «θέατρο ασφάλειας» παρά βαθιά αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών.
Τα κρυμμένα likes είχαν δοκιμαστεί ήδη από τη Meta
Ένα από τα μέτρα που προβλέπει η συμφωνία είναι η απόκρυψη των likes και των reactions, ώστε οι νεαροί χρήστες να μην συγκρίνουν συνεχώς την απόδοση των αναρτήσεών τους με εκείνη των συνομηλίκων τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα που επικαλείται το Reuters, η Meta είχε ήδη εξετάσει το συγκεκριμένο μέτρο πριν από χρόνια.
Στο πλαίσιο δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν υπό το όνομα Project Daisy, η εταιρεία είχε διαπιστώσει περιορισμένη επίδραση της απόκρυψης των likes στη συνολική ευημερία των χρηστών.
Τελικά το χαρακτηριστικό προσφέρθηκε ως προαιρετική επιλογή.
Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα από τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι ορισμένες από τις νέες υποχρεώσεις μπορεί να έχουν μικρότερη επίδραση από όση υποδηλώνει το μέγεθος του συμβιβασμού.
Αλγόριθμοι, εικόνα σώματος και αυτοεκτίμηση
Μεγάλο μέρος της ανησυχίας για την επίδραση των social media στους εφήβους δεν αφορά μόνο τον χρόνο χρήσης αλλά και το περιεχόμενο που προτείνουν οι αλγόριθμοι.
Εσωτερικές έρευνες και υλικό που έχει παρουσιαστεί τα προηγούμενα χρόνια σε δικαστικές υποθέσεις έχουν εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο οι μηχανισμοί συστάσεων μπορούν να προωθούν μεγάλες ποσότητες περιεχομένου γύρω από τη φυσική κατάσταση, την ομορφιά και την εικόνα σώματος σε εφήβους που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα αυτοεκτίμησης.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο επικεντρώνεται μέρος της κριτικής του Bejar: το να περιοριστεί ο χρόνος χρήσης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αλλάζει η ποιότητα ή η φύση του περιεχομένου που βλέπει ένας ανήλικος όσο βρίσκεται μέσα στην πλατφόρμα.
Μη αλγοριθμικό feed, αλλά όχι υποχρεωτικά
Ο συμβιβασμός προβλέπει επίσης ότι οι έφηβοι θα μπορούν να επιλέγουν ένα feed που δεν βασίζεται στην αλγοριθμική προσωποποίηση.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν θα ενεργοποιείται υποχρεωτικά για όλους.
Η κλινική ψυχολόγος Dr. Jane Conron από το Northwestern University Feinberg School of Medicine εξέφρασε στο Reuters επιφυλάξεις, εκτιμώντας ότι μια προαιρετική μη αλγοριθμική ροή είναι πιθανό να χρησιμοποιηθεί από σχετικά λίγους εφήβους.
Η παρατήρηση αυτή αγγίζει ένα κρίσιμο ζήτημα στη σχεδίαση ψηφιακών προϊόντων: η ύπαρξη μιας ασφαλέστερης επιλογής δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο χρήστης θα την ενεργοποιήσει, ιδιαίτερα όταν απαιτεί επιπλέον ενέργεια από τον ίδιο.
Τα χρονικά όρια μπορεί να έχουν μεγαλύτερη αξία
Η αντίδραση των ειδικών, πάντως, δεν είναι αποκλειστικά αρνητική.
Η Conron εκτιμά ότι τα υποχρεωτικά χρονικά όρια που προβλέπονται για τους εφήβους μπορούν να αποδειχθούν ουσιαστικά για ορισμένες οικογένειες.
Όπως ανέφερε, υπάρχουν νέοι που δυσκολεύονται έντονα να σταματήσουν τη χρήση μιας εφαρμογής όταν οι γονείς τους επιχειρούν να επιβάλουν όρια.
Ένα ενσωματωμένο όριο από την ίδια την πλατφόρμα θα μπορούσε επομένως να αλλάξει τη δυναμική ανάμεσα σε γονείς και παιδιά και να μειώσει μέρος της σύγκρουσης γύρω από τον χρόνο οθόνης.
Νυχτερινός αποκλεισμός και σχολικές ώρες
Από τα πιο συγκεκριμένα μέτρα της συμφωνίας είναι ο περιορισμός της πρόσβασης κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι έφηβοι θα αποκλείονται από βασικές λειτουργίες των εφαρμογών από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, ενώ κατά τις σχολικές ώρες οι περισσότερες ειδοποιήσεις θα απενεργοποιούνται αυτόματα.
Τα άμεσα μηνύματα εξαιρούνται από ορισμένους από αυτούς τους περιορισμούς, ώστε, σύμφωνα με τη Meta, οι νέοι να μπορούν να επικοινωνούν με φίλους και συγγενείς.
Οι ρυθμίσεις αυτές επιχειρούν να αντιμετωπίσουν δύο από τα συχνότερα προβλήματα που συνδέονται με την υπερβολική χρήση κινητού στους εφήβους: τη διατάραξη του ύπνου και τη συνεχή διάσπαση της προσοχής.
Το δύσκολο πρόβλημα της πραγματικής ηλικίας
Ένα ακόμη αδύναμο σημείο είναι η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Τα νέα μέτρα έχουν αξία μόνο εφόσον η πλατφόρμα μπορεί να γνωρίζει με ικανοποιητική ακρίβεια ποιος λογαριασμός ανήκει σε παιδί ή έφηβο.
Η Meta δηλώνει ότι θα ενισχύσει τα συστήματα εντοπισμού λογαριασμών που πιθανόν ανήκουν σε παιδιά κάτω των 13 ετών ή σε εφήβους οι οποίοι έχουν δηλώσει ηλικία ενηλίκου.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει όμως πόσο δύσκολη είναι η εφαρμογή τέτοιων περιορισμών. Το Reuters αναφέρει ως παράδειγμα την Αυστραλία, όπου παρά τους αυστηρούς περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα social media, σημαντικός αριθμός νέων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τις πλατφόρμες.
Η Meta ζητά αντίστοιχα μέτρα από TikTok και YouTube
Η Meta υποστηρίζει ότι κανένα σύστημα προστασίας δεν μπορεί να είναι πλήρως αποτελεσματικό εάν περιοριστεί σε μία μόνο εταιρεία.
Οι έφηβοι χρησιμοποιούν πολλές διαφορετικές εφαρμογές και μπορούν απλώς να μετακινηθούν από μία πλατφόρμα σε μια άλλη όταν συναντήσουν χρονικούς περιορισμούς.
Για τον λόγο αυτό η εταιρεία κάλεσε δημόσια TikTok και YouTube να εφαρμόσουν παρόμοια πρότυπα προστασίας.
Μάλιστα, μέρος του οικονομικού σκέλους της συμφωνίας έχει συνδεθεί με την πιθανή υιοθέτηση αντίστοιχων μέτρων από τις δύο ανταγωνιστικές πλατφόρμες.
Το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει ανοιχτό
Ο συμβιβασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μέχρι σήμερα νομικές παρεμβάσεις στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα social media για ανηλίκους στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η διαφωνία ανάμεσα στον Bejar, τη Meta, τις πολιτειακές αρχές και τους ειδικούς ψυχικής υγείας αναδεικνύει ένα βαθύτερο ερώτημα:
Αρκεί να μειωθεί ο χρόνος χρήσης ή πρέπει να αλλάξει ο ίδιος ο σχεδιασμός των αλγορίθμων και των μηχανισμών που κρατούν τους χρήστες διαρκώς ενεργούς;
Για τον γενικό εισαγγελέα της Καλιφόρνιας Rob Bonta, η συμφωνία εισάγει πραγματικές και επιβλέψιμες αλλαγές, περισσότερη διαφάνεια και νέες προστασίες.
Για τον Bejar, αντίθετα, ο κίνδυνος είναι να περιοριστεί η χρήση χωρίς να διορθωθούν οι δομικοί μηχανισμοί που, κατά την άποψή του, εκθέτουν τους εφήβους σε επιβλαβείς εμπειρίες.
Η πραγματική επίδραση της συμφωνίας στην ψυχική υγεία των νέων θα εξαρτηθεί τελικά όχι μόνο από τους κανόνες που γράφτηκαν στο χαρτί, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά θα εφαρμοστούν και τι θα δείξουν ανεξάρτητες μελέτες τα επόμενα χρόνια.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Δίκη κατά Instagram και YouTube για ψυχικές διαταραχές σε παιδί
«Καμπάνα» σε γιατρό για προσωπικά δεδομένα ασθενή στο Instagram
