Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αρχίσει να παίζει απρόσμενο ρόλο στις προσωπικές σχέσεις της Gen Z. Νέοι στρέφονται σε chatbots για να γράψουν δύσκολα μηνύματα ή να αποκωδικοποιήσουν κοινωνικά σήματα, προκαλώντας ανησυχία στους ερευνητές για τις επιπτώσεις στην κοινωνική ανάπτυξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει όλο και βαθύτερα στην καθημερινότητα των νέων. Όμως μια νέα τάση προκαλεί ανησυχία στους ειδικούς: ολοένα περισσότεροι νέοι της Gen Z χρησιμοποιούν εργαλεία AI για να γράψουν δύσκολα μηνύματα, να ερμηνεύσουν κοινωνικά σήματα ή ακόμη και να τερματίσουν σχέσεις. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτή η «ανάθεση» της επικοινωνίας μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων.
Ενα μήνυμα χωρισμού που έγραψε η τεχνητή νοημοσύνη
Λίγο μετά τις 2 τα ξημερώματα, μια φοιτήτρια στο Yale, η Emily, έλαβε ένα μακροσκελές μήνυμα από τον Patrick, με τον οποίο είχε βγει ραντεβού δύο ημέρες πριν. Στο μήνυμα εκείνος εξηγούσε ότι θα ήθελε να συνεχίσουν να βλέπονται, αλλά «χωρίς κάτι ιδιαίτερα σοβαρό».
Η Emily αρχικά θεώρησε το μήνυμα απλώς υπερβολικά προσεκτικό. Ωστόσο, όταν το έδειξε σε φίλους της, αποφάσισαν να το περάσουν από ανιχνευτή τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: το σύστημα εκτίμησε ότι το κείμενο είχε γραφτεί κατά 99% από AI.
Ο Patrick τελικά το παραδέχτηκε. Όπως είπε, δεν είχε εμπειρία στο πώς να διατυπώσει ένα μήνυμα απόρριψης. Έτσι περιέγραψε την κατάσταση και τα συναισθήματά του στο ChatGPT και χρησιμοποίησε την απάντηση που έλαβε, με μικρές τροποποιήσεις.
Η αυξανόμενη εξάρτηση των νέων από την AI στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
Η περίπτωση του Patrick δεν αποτελεί εξαίρεση. Ερευνητές διαπιστώνουν ότι όλο και περισσότεροι νέοι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να διαχειριστούν κοινωνικές καταστάσεις: από τη σύνταξη μηνυμάτων μέχρι την ανάλυση ολόκληρων συνομιλιών, προκειμένου να καταλάβουν τι σκέφτεται ο συνομιλητής τους.
Η πρακτική αυτή έχει αρχίσει να περιγράφεται με τον όρο «social offloading», δηλαδή η μεταφορά της κοινωνικής επικοινωνίας σε ένα ψηφιακό σύστημα.
Ο Michael Robb, επικεφαλής έρευνας στο Common Sense Media, σημειώνει ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τη Gen Z. Αντίστοιχες συμπεριφορές εμφανίζονται και σε νεότερες γενιές, όπως η Gen Alpha, αλλά και σε ορισμένους millennials.
Σύμφωνα με έρευνα του οργανισμού το 2025, περίπου ένας στους τρεις εφήβους δηλώνει ότι προτιμά να συζητά σοβαρά θέματα με έναν ψηφιακό «σύντροφο» τεχνητής νοημοσύνης παρά με πραγματικούς ανθρώπους.
Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων
Οι ειδικοί επισημαίνουν δύο βασικούς κινδύνους από αυτή την τάση.
Πρώτον, δημιουργείται μια ασυμμετρία στην επικοινωνία: το άτομο που λαμβάνει το μήνυμα αλληλεπιδρά ουσιαστικά με μια «βελτιστοποιημένη» εκδοχή του συνομιλητή του και όχι με την αυθεντική του φωνή.
Δεύτερον, η επαναλαμβανόμενη χρήση τέτοιων εργαλείων μπορεί να διαβρώσει την εμπιστοσύνη των νέων στις δικές τους επικοινωνιακές ικανότητες. Έτσι ενδέχεται να δυσκολεύονται να αναπτύξουν δεξιότητες όπως:
-
η κατανόηση των προθέσεων των άλλων
-
η ανάγνωση συναισθηματικών σημάτων
-
η διαχείριση της αβεβαιότητας στις κοινωνικές σχέσεις
Όπως εξηγεί ο Robb, η διαδικασία αυτή μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την ανάπτυξη της ταυτότητας και της αυτοπεποίθησης.
Ο ρόλος της πανδημίας και της ψηφιακής κουλτούρας
Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα δύο παραγόντων: της βαθιάς ψηφιακής κουλτούρας και της εμπειρίας της πανδημίας.
Κατά την εφηβεία — περίοδο που σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας εκτείνεται περίπου από τα 10 έως τα 19 έτη — διαμορφώνονται κρίσιμες κοινωνικές δεξιότητες, όπως η αυτοπεποίθηση, η συναισθηματική ρύθμιση και η σταθερή ταυτότητα.
Η πανδημία, ωστόσο, περιόρισε σημαντικά τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις ακριβώς σε αυτή την ευαίσθητη περίοδο. Σύμφωνα με την ψυχίατρο Michelle DiBlasi από το Tufts University School of Medicine, πολλοί νέοι δεν είχαν την ευκαιρία να εξασκηθούν σε βασικές κοινωνικές δεξιότητες, όπως η κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έντονο αίσθημα απομόνωσης και να ωθήσει τους νέους να αναζητούν «συντροφιά» σε ψηφιακά συστήματα.
Ο φαύλος κύκλος της ψηφιακής μοναξιάς
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα chatbots μπορούν να δημιουργήσουν έναν «κύκλο μοναξιάς». Παρότι προσφέρουν την αίσθηση μιας σύνδεσης, η εμπειρία αυτή δεν μπορεί να αντικαταστήσει την πραγματική ανθρώπινη σχέση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η χρήση AI εμφανίζεται ακόμη και σε καταστάσεις σοβαρής ψυχολογικής δυσφορίας. Ορισμένοι νέοι καταφεύγουν σε chatbots για να διατυπώσουν σκέψεις ή συναισθήματα που δυσκολεύονται να μοιραστούν με φίλους ή οικογένεια.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτή η πρακτική μπορεί να είναι επικίνδυνη, καθώς η αυθεντική ανθρώπινη επικοινωνία αποτελεί βασικό στοιχείο της ψυχικής επεξεργασίας δύσκολων συναισθημάτων.
Μπορούν οι νέοι να ανακτήσουν τις κοινωνικές δεξιότητές τους;
Παρά τις ανησυχίες, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση δεν είναι μη αναστρέψιμη.
Οι κοινωνικές δεξιότητες μπορούν να καλλιεργηθούν και αργότερα στη ζωή, εφόσον υπάρξει συνειδητή προσπάθεια. Η ενθάρρυνση των νέων να μιλούν ανοιχτά με φίλους και οικογένεια, ακόμη και όταν φοβούνται ότι θα πουν «το λάθος πράγμα», θεωρείται κρίσιμο βήμα.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, οι ανθρώπινες σχέσεις είναι συχνά ακατάστατες και γεμάτες ασάφειες. Ωστόσο, ακριβώς αυτή η «ατέλεια» αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινωνικής ωρίμανσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην καθημερινότητα, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία της πραγματικής ανθρώπινης επικοινωνίας.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Τεχνητή Νοημοσύνη ή Google; Τι δείχνει μελέτη για τις επιλογές ασθενών
Τεχνητή νοημοσύνη και φάρμακα: Γιατί οι βιοτεχνολογικές εταιρείες βλέπουν επιτυχία
