Τη Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας υπέγραψε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, στηρίζοντας μια δέσμη παρεμβάσεων για την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Η πρωτοβουλία εστιάζει στους εμβολιασμούς, στην παχυσαρκία, στο περιβάλλον, στα καπνικά προϊόντα και στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα.
Στο ανώτατο πολιτειακό επίπεδο έφερε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία τη συζήτηση για την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων και τη θωράκιση της δημόσιας υγείας.
Αντιπροσωπεία της ΕΠΕ συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, προκειμένου να παρουσιάσει τη Χάρτα που συνέταξε με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυση της επιστημονικής εταιρείας.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπέγραψε τη Χάρτα και συνεχάρη τους εκπροσώπους της ΕΠΕ για την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρόληψης στην προστασία της δημόσιας υγείας.
Η συμβολική υπογραφή ενισχύει το θεσμικό αποτύπωμα μιας πρότασης που δεν περιορίζεται στην καταγραφή των προβλημάτων. Η Χάρτα περιλαμβάνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για ορισμένους από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία των πνευμόνων: τις λοιμώξεις, το κάπνισμα, την παχυσαρκία, την ατμοσφαιρική ρύπανση και την καθυστερημένη διάγνωση του καρκίνου.
Η αντιπροσωπεία της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης, ο γενικός γραμματέας, καθηγητής Πνευμονολογίας Πέτρος Μπακάκος, η ειδική γραμματέας και υπεύθυνη Εκπαίδευσης, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Νικολέττα Ροβίνα, καθώς και το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Παρασκευή Κατσαούνου.
Ο Στέλιος Λουκίδης ενημέρωσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για το περιεχόμενο των παρεμβάσεων και τους στόχους της Χάρτας, η οποία επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη πρόληψη.
Η πρωτοβουλία αναπτύχθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΠΕ για την περίοδο 2023–2026, με τη συμμετοχή πνευμονολόγων από πανεπιστημιακές και νοσοκομειακές δομές της χώρας.
Έξι δεκαετίες επιστημονικής παρουσίας
Η Χάρτα παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των 60 χρόνων λειτουργίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Η ΕΠΕ έχει ως αποστολή την προαγωγή της γνώσης γύρω από τη λειτουργία και τις παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, καθώς και τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση των γιατρών στις νεότερες επιστημονικές απόψεις και τεχνικές.
Με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, η επιστημονική εταιρεία επιχειρεί να διευρύνει τον ρόλο της πέρα από τα στενά όρια της ιατρικής εκπαίδευσης. Στόχος είναι η διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών που μπορούν να περιορίσουν τη νοσηρότητα, τις νοσηλείες, την αναπηρία και τους πρόωρους θανάτους από νοσήματα του αναπνευστικού.
Η Χάρτα φέρει τον γενικό τίτλο «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες». Το δημοσιοποιημένο κείμενο αναπτύσσει πέντε βασικά θεματικά πεδία: τους εμβολιασμούς, την παχυσαρκία, το περιβάλλον και την αναπνευστική υγεία, τα καπνικά προϊόντα και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα.
Το μεγάλο φορτίο των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων
Η παρέμβαση της ΕΠΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της αυξανόμενης επιβάρυνσης που προκαλούν τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Χάρτα, τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, μαζί με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον διαβήτη και τους καρκίνους, ανήκουν στις μη μεταδοτικές ασθένειες που ευθύνονται για το 90% των θανάτων και το 85% των ετών ζωής με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Το 2021, περίπου 81,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην ευρωπαϊκή περιφέρεια ζούσαν με κάποιο χρόνιο αναπνευστικό νόσημα, ενώ 6,8 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καταγράφηκαν μέσα σε ένα έτος.
Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην περιοχή, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους ετησίως. Σχεδόν οκτώ στους δέκα από αυτούς συνδέονται με τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια.
Τα δεδομένα αυτά εξηγούν γιατί η ΕΠΕ επιλέγει να τοποθετήσει την πρόληψη στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης. Πολλοί από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου μπορούν να περιοριστούν μέσα από οργανωμένες παρεμβάσεις, έγκαιρη ενημέρωση και καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας.
Εμβολιασμοί: Προστασία των ευάλωτων ασθενών
Ο πρώτος άξονας αφορά την ενίσχυση των εμβολιασμών απέναντι σε αναπνευστικές λοιμώξεις.
Η γρίπη, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, ο SARS-CoV-2 και ο πνευμονιόκοκκος μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές σε ηλικιωμένους, ανοσοκατεσταλμένους και ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα.
Σε ανθρώπους με άσθμα, ΧΑΠ ή άλλες χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων, οι λοιμώξεις μπορεί να οδηγήσουν σε παροξύνσεις, νοσηλεία, ανάγκη μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής ή ακόμη και θάνατο.
Παρά τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών εμβολίων, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή σε αρκετές ομάδες υψηλού κινδύνου. Η ΕΠΕ αποδίδει το πρόβλημα στην ανεπαρκή ενημέρωση, στον δισταγμό απέναντι στα εμβόλια και στην ελλιπή επικοινωνία μεταξύ επαγγελματιών Υγείας και ασθενών.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η συστηματική καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης, η πραγματοποίηση παρεμβάσεων στην κοινότητα και η ενίσχυση της εκπαίδευσης των επαγγελματιών Υγείας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση να ενσωματωθεί στον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς μια αυτοματοποιημένη ένδειξη για την εμβολιαστική του κατάσταση. Με αυτόν τον τρόπο, ο γιατρός θα ενημερώνεται κατά την επίσκεψη για τα εμβόλια που εκκρεμούν και θα μπορεί να συμβουλεύει εγκαίρως τον ασθενή.
Παχυσαρκία και αναπνευστική λειτουργία
Ο δεύτερος άξονας αναδεικνύει τη στενή σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και αναπνευστικής υγείας.
Σύμφωνα με τη Χάρτα, το 63% των ενηλίκων άνω των 18 ετών στην Ελλάδα είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο, ενώ η χώρα καταγράφει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας και υπερβαρότητας.
Η παχυσαρκία δεν επιβαρύνει μόνο το καρδιαγγειακό και το μεταβολικό σύστημα. Η υπερβολική συσσώρευση λίπους μεταβάλλει τη μηχανική λειτουργία του θώρακα και των πνευμόνων, μειώνει τους πνευμονικούς όγκους και αυξάνει το έργο που απαιτείται για την αναπνοή.
Παράλληλα, η χρόνια φλεγμονή που συνδέεται με τον λιπώδη ιστό μπορεί να επιδεινώσει τον έλεγχο του άσθματος και της ΧΑΠ, να αυξήσει τις παροξύνσεις και να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
Η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο υπνικής άπνοιας, συνδρόμου υποαερισμού, πνευμονικής υπέρτασης, πνευμονικής εμβολής και λοιμώξεων του αναπνευστικού.
Η ΕΠΕ προτείνει να αντιμετωπίζεται η διαχείριση του σωματικού βάρους ως κεντρικό μέρος της πρόληψης και της θεραπείας των αναπνευστικών νοσημάτων. Η παρέμβαση πρέπει να ξεκινά από την παιδική ηλικία και να συνδυάζει υγιεινή διατροφή, φυσική δραστηριότητα και συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων.
Περιβάλλον, ρύπανση και κλιματική αλλαγή
Η ποιότητα του αέρα αποτελεί τον τρίτο μεγάλο πυλώνα της Χάρτας.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση επιβαρύνει άμεσα τους πνεύμονες και συνδέεται με παροξύνσεις άσθματος και ΧΑΠ, λοιμώξεις, καρδιοαναπνευστικές νοσηλείες και πρόωρους θανάτους.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτει η ΕΠΕ, η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 συνδέεται με περίπου 10.000 έως 12.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ελλάδα.
Ακόμη και οι βραχυχρόνιες αυξήσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορούν να οδηγήσουν σε περισσότερες επισκέψεις στα επείγοντα και αυξημένες εισαγωγές για αναπνευστικά προβλήματα, ιδιαίτερα μεταξύ παιδιών, ηλικιωμένων και χρονίως πασχόντων.
Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση, καθώς ευνοεί τα επεισόδια υψηλής ρύπανσης, τις δασικές πυρκαγιές, την αύξηση του όζοντος και τις μεταβολές στη διασπορά των αλλεργιογόνων.
Η ΕΠΕ ζητεί ισχυρότερα εθνικά συστήματα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, συστηματική δημοσιοποίηση των δεδομένων και σύνδεση των περιβαλλοντικών μετρήσεων με τους δείκτες υγείας.
Προτείνει, επίσης, ειδικές οδηγίες προστασίας για ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα κατά τη διάρκεια πυρκαγιών, επεισοδίων αιθαλομίχλης ή περιόδων αυξημένης συγκέντρωσης ρύπων.
Καπνικά προϊόντα: Η μεγαλύτερη αποτρέψιμη απειλή
Η χρήση καπνού παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες νοσηρότητας και πρόωρης θνησιμότητας που μπορούν να προληφθούν.
Η Χάρτα επισημαίνει ότι η εξάρτηση από τη νικοτίνη δεν αποτελεί απλώς μια επιβλαβή συνήθεια, αλλά χρόνια νόσο που χρειάζεται οργανωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος, το 38% των ενηλίκων στην Ελλάδα χρησιμοποιούσε κάποιο προϊόν καπνού το 2024, σύμφωνα με τα δεδομένα που περιλαμβάνει το κείμενο της ΕΠΕ. Περίπου ένας στους δέκα έκανε παράλληλη χρήση δύο ή περισσότερων προϊόντων.
Η επιστημονική εταιρεία ζητεί την ανάπτυξη ιατρείων διακοπής καπνίσματος σε ολόκληρη τη χώρα και την αποζημίωση της φαρμακευτικής θεραπείας για τους καπνιστές που συμμετέχουν σε οργανωμένα προγράμματα.
Προτείνει ακόμη αυστηρότερο έλεγχο της πώλησης σε ανηλίκους, απαγόρευση των πρόσθετων γεύσεων στα ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα προϊόντα, ενίσχυση της τηλεφωνικής γραμμής υποστήριξης και ουσιαστική εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην πρόληψη μέσα στα σχολεία, καθώς η έναρξη της χρήσης νικοτίνης σε μικρή ηλικία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μακροχρόνιας εξάρτησης.
Καρκίνος του πνεύμονα: Το κρίσιμο στοίχημα της έγκαιρης διάγνωσης
Ο πέμπτος άξονας αφορά τον καρκίνο του πνεύμονα, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια στην Ελλάδα και διεθνώς.
Παρότι οι θεραπευτικές επιλογές έχουν βελτιωθεί, πολλοί ασθενείς διαγιγνώσκονται όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει.
Η διαφορά στην πρόγνωση είναι καθοριστική. Σύμφωνα με τη Χάρτα, η πενταετής επιβίωση στην προχωρημένη νόσο παραμένει κάτω από το 20%, ενώ στα πρώιμα στάδια μπορεί να ξεπεράσει το 80%.
Η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα. Παράλληλα, η ενημέρωση για πρώιμα συμπτώματα, όπως ο επίμονος βήχας, η δύσπνοια και η ανεξήγητη απώλεια βάρους, παραμένει περιορισμένη.
Η ΕΠΕ προτείνει την καθιέρωση οργανωμένου προγράμματος ελέγχου με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης για καπνιστές και πρώην καπνιστές υψηλού κινδύνου.
Ζητεί επίσης εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες, εκπαίδευση των γιατρών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και ταχύτερη παραπομπή των ύποπτων περιστατικών σε εξειδικευμένα κέντρα.
Μια Χάρτα με ευρύτερη θεσμική στήριξη
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είναι ο πρώτος θεσμικός εκπρόσωπος που υπογράφει τη Χάρτα.
Το κείμενο έχει συνυπογράψει ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, καθώς και εκπρόσωποι του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ».
Η συμμετοχή επιστημονικών φορέων, επαγγελματιών Υγείας και εκπροσώπων των ασθενών υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση των αναπνευστικών νοσημάτων δεν μπορεί να αποτελέσει ευθύνη ενός μόνο οργανισμού.
Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, ιατρικής κοινότητας, φαρμακοποιών, τοπικής αυτοδιοίκησης, σχολείων και οργανώσεων ασθενών.
Από τη συμβολική υπογραφή στην εφαρμογή
Η υπογραφή της Χάρτας από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αποτελεί μια ισχυρή συμβολική κίνηση. Η πραγματική της αξία, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο οι προτάσεις θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές.
Η δημιουργία προγράμματος έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα, η ενίσχυση των ιατρείων διακοπής καπνίσματος, η ηλεκτρονική υπενθύμιση εμβολιασμών και η σύνδεση της ποιότητας του αέρα με τους δείκτες υγείας απαιτούν χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό και συντονισμό.
Απαιτούν επίσης συνέχεια. Οι παρεμβάσεις δημόσιας υγείας δεν αποδίδουν όταν περιορίζονται σε μεμονωμένες καμπάνιες ή όταν εξαρτώνται από προσωρινές πρωτοβουλίες.
Η σημασία της Χάρτας βρίσκεται ακριβώς στην προσπάθεια να διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο δράσης, με σαφείς προτεραιότητες και μετρήσιμους στόχους.
Η πρόληψη ως επένδυση και όχι ως κόστος
Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα επιβαρύνουν τα νοσοκομεία, την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, τις οικογένειες και την οικονομία.
Οι συχνές παροξύνσεις, οι επείγουσες εισαγωγές και η απώλεια παραγωγικότητας δημιουργούν κόστος που θα μπορούσε σε σημαντικό βαθμό να περιοριστεί μέσα από την πρόληψη.
Η ενίσχυση του εμβολιασμού, η διακοπή του καπνίσματος, η έγκαιρη διάγνωση και η μείωση της έκθεσης σε ρύπους δεν προστατεύουν μόνο την υγεία του ατόμου. Μειώνουν τις νοσηλείες και επιτρέπουν στο σύστημα Υγείας να διαθέσει πόρους σε άλλες κρίσιμες ανάγκες.
Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα της Χάρτας: η αναπνευστική υγεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο όταν εμφανίζεται η νόσος. Χρειάζεται να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό των πολιτικών για το περιβάλλον, την εκπαίδευση, την ψηφιακή Υγεία, την πρωτοβάθμια περίθαλψη και την κοινωνική προστασία.
Η υπογραφή του κειμένου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προσδίδει θεσμικό βάρος στην πρωτοβουλία. Το επόμενο βήμα ανήκει στην Πολιτεία και αφορά τη μετάβαση από τη διακήρυξη αρχών σε ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο για την προστασία των πνευμόνων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και καινοτομία – Πνευμονολογική Εταιρεία
Πνευμονολογική Εταιρεία: Τρόποι Προστασίας από τον Καύσωνα
