Η πρόληψη των πνιγμών περνά πλέον πιο καθαρά στο πεδίο της δημόσιας υγείας, καθώς το Υπουργείο Υγείας και ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Safe Water Sports παρουσιάζουν νέα ενημερωτική καμπάνια, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα, στις πισίνες και συνολικά στο υδάτινο περιβάλλον.
- Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός
Το κεντρικό μήνυμα της καμπάνιας, «Η πρόληψη των πνιγμών είναι ζήτημα δημόσιας υγείας», που θα παρουσιαστεί σήμερα στις 14:00, στην αίθουσα Τύπου του Υπουργείου Υγείας, στο ισόγειο του κτιρίου της οδού Αριστοτέλους, από τον Υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και εκπροσώπους του Safe Water Sports, είναι να μεταφέρει τη συζήτηση πέρα από την ατομική ευθύνη και να την εντάξει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης, ενημέρωσης, εκπαίδευσης και οργανωμένης προστασίας.
Ένα σταθερό καλοκαιρινό πρόβλημα με βαρύ ανθρώπινο κόστος
Η Ελλάδα είναι χώρα άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θάλασσα. Ωστόσο, κάθε καλοκαίρι, η αναψυχή στο νερό συνοδεύεται από έναν σημαντικό αριθμό θανάσιμων περιστατικών, τα οποία σε μεγάλο βαθμό μπορούν να προληφθούν.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του Safe Water Sports, το 2025 έχασαν τη ζωή τους 376 άνθρωποι στο υδάτινο περιβάλλον της χώρας, δηλαδή στη θάλασσα και στα εσωτερικά ύδατα. Από αυτούς, η πλειονότητα ήταν άνδρες, ενώ μεγάλο μέρος των θυμάτων αφορούσε Έλληνες πολίτες. Στη θάλασσα καταγράφηκαν 357 θάνατοι το 2025, έναντι 388 το 2024, ένδειξη μείωσης, αλλά όχι λόγος εφησυχασμού.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι ηλικιωμένοι παραμένουν η πιο ευάλωτη ομάδα. Η συστηματική καταγραφή των ατυχημάτων επιβεβαιώνει ότι η ηλικία, η υποτίμηση των κινδύνων, η απουσία άμεσης βοήθειας και η έλλειψη σωστής πληροφόρησης μπορούν να μετατρέψουν μια συνηθισμένη ημέρα στη θάλασσα σε τραγωδία.
Γιατί το Υπουργείο Υγείας αναλαμβάνει ρόλο
Η εμπλοκή του Υπουργείου Υγείας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πνιγμός δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ζήτημα ναυαγοσωστικής κάλυψης ή ατομικής προσοχής. Αντιμετωπίζεται ως προλήψιμος θάνατος, δηλαδή ως πεδίο όπου η έγκαιρη ενημέρωση, η αλλαγή συμπεριφοράς και η οργάνωση των υπηρεσιών μπορούν να σώσουν ζωές.
Ο πνιγμός συνδέεται με τη δημόσια υγεία για τρεις βασικούς λόγους. Πρώτον, αφορά μεγάλο αριθμό πολιτών και επισκεπτών κάθε χρόνο. Δεύτερον, επιβαρύνει οικογένειες, κοινότητες, υπηρεσίες διάσωσης και δομές υγείας. Τρίτον, μπορεί να μειωθεί με στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως συμβαίνει με τα τροχαία ατυχήματα, την πρόληψη πτώσεων ή άλλες μορφές ακούσιου τραυματισμού.
Η νέα καμπάνια αναμένεται να δώσει έμφαση στην ενημέρωση πριν από την έναρξη της πιο έντονης θερινής περιόδου, όταν αυξάνεται η επισκεψιμότητα σε παραλίες, οργανωμένες ακτές, πισίνες, θαλάσσια σπορ και περιοχές αναψυχής.
Ο ρόλος του Safe Water Sports στην καταγραφή και την πρόληψη
Το Safe Water Sports έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια σημαντική δραστηριότητα στην πρόληψη ατυχημάτων στο υδάτινο περιβάλλον. Μέσα από το Παρατηρητήριο Ατυχημάτων, τη συνεργασία με δημόσιους φορείς, την εκπαιδευτική του δράση και τα ψηφιακά εργαλεία ενημέρωσης, ο οργανισμός έχει συμβάλει στη συστηματική παρακολούθηση ενός φαινομένου που για χρόνια καταγραφόταν αποσπασματικά.
Η αξία της καταγραφής είναι καθοριστική. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, η πρόληψη μένει γενική και συχνά αναποτελεσματική. Με δεδομένα, όμως, η Πολιτεία μπορεί να γνωρίζει πού συμβαίνουν τα περισσότερα περιστατικά, ποιες ηλικιακές ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο, ποιος είναι ο ρόλος της ναυαγοσωστικής κάλυψης και ποιες συμπεριφορές χρειάζονται αλλαγή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού, η ναυαγοσωστική κάλυψη στις ελληνικές παραλίες έφτασε το 97% το 2025. Παρ’ όλα αυτά, σημαντικό ποσοστό των θανάσιμων περιστατικών εξακολουθεί να καταγράφεται σε παραλίες χωρίς ναυαγοσωστική κάλυψη, γεγονός που δείχνει ότι η πρόληψη δεν μπορεί να βασιστεί σε ένα μόνο μέτρο.
Οι ηλικιωμένοι στο επίκεντρο της πρόληψης
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί στους πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας. Η τρίτη ηλικία καταγράφει σταθερά υψηλό κίνδυνο πνιγμού, καθώς παράγοντες όπως η κόπωση, τα χρόνια νοσήματα, η λήψη φαρμάκων, η υπερεκτίμηση των σωματικών δυνάμεων και η κολύμβηση χωρίς συνοδεία μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα ατυχήματος.
Το μήνυμα προς τους ηλικιωμένους δεν είναι να απομακρυνθούν από τη θάλασσα. Αντίθετα, είναι να την απολαμβάνουν με ασφάλεια. Αυτό σημαίνει μπάνιο σε ώρες με ηπιότερη θερμοκρασία, αποφυγή κολύμβησης αμέσως μετά το φαγητό ή την κατανάλωση αλκοόλ, προσοχή στα φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν την ισορροπία ή την αντοχή και επιλογή παραλιών με ναυαγοσώστη.
Η ενημέρωση αυτής της ηλικιακής ομάδας χρειάζεται απλή, άμεση και επαναλαμβανόμενη επικοινωνία. Δεν αρκεί μία γενική οδηγία στην αρχή του καλοκαιριού. Απαιτείται σταθερή υπενθύμιση, με υλικό που φτάνει στους ίδιους τους ηλικιωμένους, στις οικογένειές τους, στους δήμους, στις λέσχες φιλίας, στα ΚΑΠΗ, στις δομές υγείας και στις τοπικές κοινωνίες.
Παιδιά, οικογένειες και σχολική εκπαίδευση
Η πρόληψη των πνιγμών αφορά επίσης τα παιδιά και τους εφήβους. Αν και στην Ελλάδα η μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφεται στις μεγαλύτερες ηλικίες, κάθε περιστατικό που αφορά παιδί προκαλεί τεράστια κοινωνική ανησυχία και αναδεικνύει την ανάγκη για έγκαιρη εκπαίδευση.
Η εξοικείωση με το νερό, η εκμάθηση βασικών κανόνων ασφάλειας, η σωστή επίβλεψη από ενήλικες και η αποφυγή επικίνδυνων συμπεριφορών σε πισίνες, παραλίες και θαλάσσια μέσα αναψυχής αποτελούν κρίσιμα στοιχεία πρόληψης.
Η καμπάνια μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για πιο συστηματική παρουσία της ασφάλειας στο νερό στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η γνώση του κολυμπιού είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν πότε δεν μπαίνουμε στη θάλασσα, γιατί δεν απομακρυνόμαστε από την ακτή, πώς αντιδρούμε όταν κάποιος κινδυνεύει και γιατί η επίδειξη θάρρους στο νερό μπορεί να αποβεί μοιραία.
Η θάλασσα δεν συγχωρεί την υποτίμηση του κινδύνου
Πολλά περιστατικά πνιγμού συμβαίνουν χωρίς θόρυβο, χωρίς κραυγές και χωρίς εμφανή σημάδια πανικού. Αυτή η πραγματικότητα κάνει την πρόληψη ακόμη πιο αναγκαία. Ο πνιγμός συχνά εξελίσσεται γρήγορα και αθόρυβα, ιδιαίτερα όταν το άτομο εξαντλείται, αιφνιδιάζεται από ρεύματα ή κύματα, παθαίνει αδιαθεσία ή αδυνατεί να καλέσει σε βοήθεια.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί επιμένουν ότι η ασφαλής συμπεριφορά πρέπει να προηγείται του κινδύνου. Η επιλογή οργανωμένης παραλίας, η αποφυγή μοναχικής κολύμβησης, η προσοχή στις καιρικές συνθήκες και η τήρηση των οδηγιών των ναυαγοσωστών μπορούν να αποδειχθούν σωτήριες.
Η καμπάνια αναμένεται να υπενθυμίσει ότι κανείς δεν πρέπει να υπερεκτιμά τις δυνάμεις του. Ακόμη και ένας έμπειρος κολυμβητής μπορεί να κινδυνεύσει όταν συνδυάζονται κόπωση, απόσταση από την ακτή, κύματα, ρεύματα, απότομη αλλαγή βάθους ή υποκείμενο πρόβλημα υγείας.
Πρόληψη και στους τουριστικούς προορισμούς
Η Ελλάδα υποδέχεται κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες, πολλοί από τους οποίους επιλέγουν παραθαλάσσιους προορισμούς. Επομένως, η πρόληψη των πνιγμών δεν αφορά μόνο τους μόνιμους κατοίκους, αλλά και τον τουρισμό, την εικόνα της χώρας και την ασφάλεια των επισκεπτών.
Η ενημέρωση πρέπει να είναι πολυγλωσσική, πρακτική και διαθέσιμη εκεί όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις: στα ξενοδοχεία, στις οργανωμένες παραλίες, στα λιμάνια, στα τουριστικά γραφεία, στις επιχειρήσεις θαλάσσιων σπορ και στα ψηφιακά κανάλια που χρησιμοποιούν οι ταξιδιώτες.
Το Safe Water Sports έχει ήδη επενδύσει σε εργαλεία πληροφόρησης για παραλίες, θαλάσσιες δραστηριότητες και αδειοδοτημένες επιχειρήσεις. Η ενίσχυση τέτοιων εργαλείων μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες και τους επισκέπτες να κάνουν πιο ασφαλείς επιλογές, πριν ακόμη φτάσουν στην παραλία.
Το μήνυμα της καμπάνιας: πρόληψη πριν από την τραγωδία
Σύμφωνα με πληροφορίες, η παρουσίαση στο Υπουργείο Υγείας αναμένεται να σηματοδοτήσει μια πιο οργανωμένη προσέγγιση στο θέμα των πνιγμών. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να ενημερωθεί το κοινό, αλλά να αλλάξει η κοινωνική αντίληψη γύρω από την ασφάλεια στο νερό.
Η πρόληψη των πνιγμών δεν μπορεί να περιοριστεί σε οδηγίες της τελευταίας στιγμής. Χρειάζεται κουλτούρα ασφάλειας, εκπαίδευση από μικρή ηλικία, προστασία των ευάλωτων ομάδων, επαρκή ναυαγοσωστική κάλυψη, συνεργασία κράτους και τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και ενεργή συμμετοχή των ίδιων των πολιτών.
Το γεγονός ότι το μήνυμα της καμπάνιας συνδέει ρητά τους πνιγμούς με τη δημόσια υγεία δείχνει μια αλλαγή προτεραιότητας. Οι πνιγμοί δεν είναι «ατυχήματα της κακιάς στιγμής» που απλώς συμβαίνουν κάθε καλοκαίρι. Είναι περιστατικά που μπορούν, σε μεγάλο βαθμό, να αποτραπούν.
Τι αναμένεται
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου αναμένεται να παρουσιαστούν οι βασικοί άξονες της καμπάνιας, το ενημερωτικό μήνυμα προς τους πολίτες και ο τρόπος με τον οποίο το Υπουργείο Υγείας και το Safe Water Sports θα επιχειρήσουν να ενισχύσουν την πρόληψη μέσα στη θερινή περίοδο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το αν θα ανακοινωθούν στοχευμένες δράσεις για ηλικιωμένους, παιδιά, οικογένειες, τουρίστες και τοπικές κοινωνίες. Εξίσου κρίσιμο είναι αν η καμπάνια θα συνδεθεί με δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, δήμους, σχολεία, παραλίες, τουριστικές επιχειρήσεις και φορείς διάσωσης.
Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια συζήτηση για τους πνιγμούς αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα. Καθώς η χώρα μπαίνει στην καρδιά της θερινής περιόδου, το μήνυμα είναι απλό αλλά κρίσιμο: η θάλασσα είναι χώρος χαράς και ζωής, αρκεί η απόλαυσή της να συνοδεύεται από γνώση, προσοχή και σεβασμό στον κίνδυνο.
Χρήσιμες οδηγίες πρόληψης
Η ασφαλής συμπεριφορά στη θάλασσα αρχίζει πριν από την είσοδο στο νερό. Οι πολίτες καλούνται να επιλέγουν παραλίες με ναυαγοσωστική κάλυψη, να μην κολυμπούν μόνοι, να αποφεύγουν τη θάλασσα όταν έχουν καταναλώσει αλκοόλ ή βαρύ γεύμα και να λαμβάνουν υπόψη την ηλικία, την υγεία και τη φυσική τους κατάσταση.
Οι γονείς πρέπει να επιβλέπουν διαρκώς τα παιδιά, ακόμη και όταν γνωρίζουν κολύμπι ή βρίσκονται σε ρηχά νερά. Oι ηλικιωμένοι καλό είναι να αποφεύγουν τις ώρες έντονης ζέστης, να ενημερώνουν κάποιον πριν μπουν στη θάλασσα και να μην απομακρύνονται από την ακτή.
Σε περίπτωση που κάποιος κινδυνεύει, η αυθόρμητη προσπάθεια διάσωσης χωρίς εκπαίδευση μπορεί να βάλει σε κίνδυνο και τον διασώστη. Η άμεση ειδοποίηση των αρμόδιων αρχών, η αναζήτηση ναυαγοσώστη και η χρήση πλωτού αντικειμένου όπου είναι δυνατόν αποτελούν ασφαλέστερες επιλογές.
Η πρόληψη δεν απαιτεί φόβο. Απαιτεί γνώση. Και αυτό ακριβώς φαίνεται πως επιδιώκει η νέα καμπάνια: να μετατρέψει την ασφάλεια στο νερό σε καθημερινή συνήθεια, πριν ακόμη χρειαστεί η παρέμβαση διάσωσης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Clawback και νέα φάρμακα: Η αγορά ζητά βιώσιμη λύση – Τι απαντά ο Γεωργιάδης
Γεωργιάδης: Ευλογία που έγινα λίγο χρήσιμος στη μάχη της Κατερίνας
