Η επαναλαμβανόμενη πρόσκρουση στο κεφάλι, ακόμη και χωρίς εμφανική κάκωση, συνδέεται πλέον με αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων δεκαετίες αργότερα. Νέα δεδομένα από ποδόσφαιρο, αμερικανικό φούτμπολ και ράγκμπι δείχνουν ότι το «αθώο» χτύπημα της μπάλας μπορεί να αφήνει μόνιμο αποτύπωμα στον εγκέφαλο.
Η σχέση επαναλαμβανόμενων χτυπημάτων στο κεφάλι με εκφυλιστικές βλάβες του εγκεφάλου δεν αποτελεί καινούργια ανακάλυψη. Ήδη από το 1928 είχε περιγραφεί στους πυγμάχους το φαινόμενο του «punch drunk», μια κατάσταση που οδηγούσε σε γνωστική έκπτωση και άνοια. Για δεκαετίες θεωρούνταν πρόβλημα αποκλειστικά της πυγμαχίας.
Ωστόσο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η εικόνα άλλαξε ριζικά.
Από το ρινγκ στα γήπεδα
Ο θάνατος του Άγγλου ποδοσφαιριστή Τζεφ Άστλ το 2002 και του Αμερικανού παίκτη αμερικανικού φούτμπολ Μάικ Γουέμπστερ λίγο αργότερα αποκάλυψε έναν κοινό παθολογικό μηχανισμό: τη χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια (CTE). Η πάθηση εντοπίζεται αποκλειστικά σε άτομα με ιστορικό επαναλαμβανόμενων χτυπημάτων στο κεφάλι.
Σύμφωνα με τον Willie Stewart, νευροπαθολόγο στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, η παρουσία CTE σε επαγγελματίες ποδοσφαιριστές με άνοια είναι εξαιρετικά συχνή, ειδικά σε όσους αγωνίζονταν σε θέσεις με έντονο παιχνίδι κεφαλιάς.
Τα ανησυχητικά ευρήματα από τη Σκωτία
Σε μεγάλη επιδημιολογική μελέτη σχεδόν 8.000 πρώην επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, διαπιστώθηκε ότι:
-
Ο κίνδυνος νόσου Αλτσχάιμερ είναι πενταπλάσιος
-
Η νόσος του κινητικού νευρώνα εμφανίζεται έως και τέσσερις φορές συχνότερα
-
Ο κίνδυνος Πάρκινσον είναι διπλάσιος
-
Συνολικά, η πιθανότητα θανάτου από νευροεκφυλιστική νόσο είναι 3,5 φορές υψηλότερη
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλώνει η διάρκεια της επαγγελματικής καριέρας και είναι σαφώς υψηλότερος στους αμυντικούς, ενώ οι τερματοφύλακες εμφανίζουν κίνδυνο παρόμοιο με τον γενικό πληθυσμό.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Η κεφαλιά δεν προκαλεί απαραίτητα κάταγμα ή αιμορραγία. Όμως η απότομη επιβράδυνση του κεφαλιού αναγκάζει τον εγκέφαλο – ο οποίος έχει υφή σχεδόν ζελατίνης – να «αναπηδά» μέσα στο κρανίο.
Ο Michael Lipton, καθηγητής Ακτινολογίας στο Columbia University, έχει δείξει μέσω μαγνητικών τομογραφιών ότι ακόμη και σε νέους ερασιτέχνες παίκτες παρατηρείται μικροδομική βλάβη στη λευκή ουσία, κυρίως στον μετωπιαίο λοβό. Εκεί βρίσκονται τα νευρωνικά «καλώδια» (άξονες) που μεταφέρουν πληροφορίες και είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε διατμητικές δυνάμεις.
Δεν νοσούν όλοι – αλλά ο κίνδυνος συσσωρεύεται
Δεν αναπτύσσουν όλοι οι αθλητές νευροεκφυλιστική νόσο. Πιθανότατα εμπλέκονται γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, καθώς και ο συνολικός αριθμός προσκρούσεων. Ωστόσο, η χρόνια φλεγμονή, η αγγειακή βλάβη και η σταδιακή απώλεια νευρώνων θεωρούνται σήμερα βασικοί μηχανισμοί.
Τι αλλάζει στην πράξη
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κεφαλιά έχει ήδη καταργηθεί στο παιδικό ποδόσφαιρο, ενώ έχουν τεθεί περιορισμοί και στις προπονήσεις. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η συντριπτική πλειονότητα των κεφαλιών γίνεται εκτός αγώνων, στις προπονήσεις – και εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο περιθώριο πρόληψης.
Η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση του εγκεφάλου δεν είναι αθώα. Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο εγκέφαλος «θυμάται» κάθε χτύπημα, ακόμη κι αν τα συμπτώματα εμφανιστούν δεκαετίες αργότερα. Η πρόληψη, η τροποποίηση των κανονισμών και η τεχνολογία προστασίας αποτελούν πλέον κρίσιμα εργαλεία για τη δημόσια υγεία των αθλητών.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Neuralink: Αυτόματες επεμβάσεις και μαζική παραγωγή εγκεφαλικών εμφυτευμάτων
Εγκεφαλικό: Νέο φάρμακο υπόσχεται θεραπεία πέρα από το χρονικό «όριο»
