Περισσότεροι από 6.300 ωφελούμενοι των Μονάδων Υποκατάστασης του ΕΟΠΑΕ έχουν ελεγχθεί για ηπατίτιδα C, ενώ 2.276 άνθρωποι με ενεργή λοίμωξη άρχισαν θεραπεία. Το πανελλαδικό πρόγραμμα περιορίζει τα εμπόδια πρόσβασης και ενισχύει τον στόχο μικροεξάλειψης της νόσου σε έναν πληθυσμό αυξημένου κινδύνου.
Σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση της ηπατίτιδας C μεταξύ των ωφελούμενων των προγραμμάτων υποκατάστασης καταγράφει το πρόγραμμα «ΤΙΤΥΟΣ» του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων.
Η παρέμβαση υλοποιείται πανελλαδικά από τον ΕΟΠΑΕ σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ήπατος, με στόχο να εντοπίζονται εγκαίρως οι άνθρωποι με ενεργή λοίμωξη και να οδηγούνται άμεσα στη θεραπεία, χωρίς να χάνονται μέσα σε σύνθετες διαδικασίες παραπομπών.
Η συνεργασία των δύο φορέων άρχισε το 2021 και επικεντρώνεται στη λεγόμενη μικροεξάλειψη της ηπατίτιδας C σε έναν σαφώς καθορισμένο πληθυσμό. Ο ίδιος ο ΕΟΠΑΕ έχει παρουσιάσει το «ΤΙΤΥΟΣ» ως παρέμβαση μείωσης της βλάβης για τους ωφελούμενους των υπηρεσιών του.
Παρέμβαση σε 51 μονάδες και 24 πόλεις
Για την εφαρμογή του προγράμματος εκπαιδεύτηκαν 131 εργαζόμενοι, οι οποίοι ανέλαβαν τον ρόλο των προσώπων αναφοράς μέσα στις δομές.
Παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν σε 51 Μονάδες Υποκατάστασης, κατανεμημένες σε 24 πόλεις της χώρας. Οι αιμοληψίες οργανώθηκαν εντός των ίδιων των δομών, περιορίζοντας την ανάγκη μετακίνησης των ωφελούμενων σε νοσοκομεία ή διαγνωστικά κέντρα.
Το μοντέλο περιλαμβάνει αρχικό έλεγχο για αντισώματα έναντι του ιού, μοριακή εξέταση PCR για την επιβεβαίωση της ενεργής λοίμωξης και άμεση σύνδεση με τη θεραπεία και την απαραίτητη παρακολούθηση.
Η αποκέντρωση των υπηρεσιών και η ενσωμάτωση του ελέγχου και της θεραπείας σε δομές μείωσης της βλάβης αποτελούν και βασικές κατευθύνσεις των σύγχρονων οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ο ΠΟΥ συστήνει απλούστερες διαδρομές φροντίδας, ενσωμάτωση των υπηρεσιών και δυνατότητα παροχής τους από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες εκτός εξειδικευμένων νοσοκομειακών μονάδων.
Περισσότεροι από 6.300 άνθρωποι έχουν εξεταστεί
Το πρόγραμμα καλύπτει συνολικά 6.804 ωφελούμενους των προγραμμάτων υποκατάστασης του ΕΟΠΑΕ.
Μέχρι σήμερα:
- 6.327 άτομα έχουν εξεταστεί για αντισώματα έναντι της ηπατίτιδας C,
- 4.160 είχαν θετικό αποτέλεσμα στον αρχικό έλεγχο,
- 3.344 υποβλήθηκαν σε μοριακό έλεγχο PCR,
- 2.357 διαγνώστηκαν με ενεργή λοίμωξη,
- 2.276 άρχισαν θεραπεία με άμεσα δρώντα αντιιικά φάρμακα,
- 1.364 έχουν καταγεγραμμένη μόνιμη ιολογική ανταπόκριση, δηλαδή ίαση.
Με βάση τους αριθμούς, περίπου το 93% του συνολικού πληθυσμού-στόχου έχει ελεγχθεί για αντισώματα, ποσοστό που επιβεβαιώνει την υψηλή κάλυψη της παρέμβασης.
Περίπου το 80,4% όσων βρέθηκαν θετικοί στα αντισώματα προχώρησε σε PCR, την εξέταση που επιβεβαιώνει εάν ο ιός εξακολουθεί να είναι ενεργός στον οργανισμό.
Θεραπεία στο 96,6% των επιβεβαιωμένων λοιμώξεων
Ιδιαίτερα θετικό είναι το γεγονός ότι 2.276 από τους 2.357 ανθρώπους με επιβεβαιωμένη ενεργή λοίμωξη άρχισαν θεραπεία.
Η αναλογία αντιστοιχεί περίπου στο 96,6%, εφόσον οι αριθμοί αναφέρονται στην ίδια χρονική περίοδο και αφορούν πλήρως συγκρίσιμους πληθυσμούς.
Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στον εντοπισμό της λοίμωξης, αλλά επιτυγχάνει σε μεγάλο βαθμό τη σύνδεση του ασθενούς με τη θεραπεία. Το συγκεκριμένο στάδιο αποτελεί συχνά το δυσκολότερο σημείο των προγραμμάτων Δημόσιας Υγείας, καθώς αρκετοί άνθρωποι χάνονται μεταξύ του αρχικού ελέγχου, της επιβεβαίωσης της διάγνωσης και της έναρξης της αγωγής.
Τα σύγχρονα άμεσα δρώντα αντιιικά φάρμακα μπορούν να θεραπεύσουν περισσότερο από το 95% των ανθρώπων με ηπατίτιδα C, συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες και με σαφώς λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε σύγκριση με τις παλαιότερες θεραπείες.
Τι σημαίνουν οι 1.364 καταγεγραμμένες ιάσεις
Μόνιμη ιολογική ανταπόκριση έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής σε 1.364 ωφελούμενους.
Ο συγκεκριμένος αριθμός δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως ποσοστό επιτυχίας περίπου 60% επί όσων άρχισαν θεραπεία. Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν δεν διευκρινίζουν πόσοι από τους 2.276 έχουν ήδη ολοκληρώσει την αγωγή και έχουν φτάσει στο κατάλληλο χρονικό σημείο για τον τελικό μοριακό επανέλεγχο.
Η μόνιμη ιολογική ανταπόκριση διαπιστώνεται με εξέταση του ιικού φορτίου μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Επομένως, ένας αριθμός ασθενών μπορεί να βρίσκεται ακόμη υπό αγωγή ή να αναμένει τον επανέλεγχο που επιβεβαιώνει την ίαση.
Για την πληρέστερη αξιολόγηση του προγράμματος θα ήταν χρήσιμο να δημοσιοποιούνται χωριστά ο αριθμός όσων ολοκλήρωσαν τη θεραπεία, όσων υποβλήθηκαν στον προβλεπόμενο έλεγχο και όσων πέτυχαν μόνιμη ιολογική ανταπόκριση.
Αύξηση των εξετάσεων εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης
Σύμφωνα με τον ΕΟΠΑΕ, η εφαρμογή του «ΤΙΤΥΟΣ» συνδέθηκε με αύξηση κατά 81,9% στη διενέργεια μοριακών εξετάσεων και στη χορήγηση θεραπείας σε μονάδες εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
Το στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η παρέμβαση δεν περιορίστηκε στα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Αντίθετα, ενίσχυσε την πρόσβαση σε περιοχές όπου οι ασθενείς μπορεί να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες αποστάσεις, λιγότερες εξειδικευμένες υπηρεσίες και περισσότερα εμπόδια στη συνέχεια της φροντίδας.
Παράλληλα, αναπτύχθηκε έλεγχος και παραπομπή για HIV και ηπατίτιδα Β, διευρύνοντας την παρέμβαση πέρα από τη μεμονωμένη αντιμετώπιση της ηπατίτιδας C.
Η ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι κρίσιμη στους πληθυσμούς αυξημένου κινδύνου, καθώς διαφορετικές αιματογενώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις μπορεί να συνυπάρχουν και να απαιτούν συντονισμένη παρακολούθηση.
Πόσο κοντά βρίσκεται το πρόγραμμα στους στόχους του ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως στόχο έως το 2030 να διαγνωστεί το 90% των ανθρώπων που ζουν με ηπατίτιδα C και να λάβει θεραπεία το 80% όσων τη χρειάζονται.
Το «ΤΙΤΥΟΣ» έχει ήδη ξεπεράσει το 90% ως προς την κάλυψη του αρχικού ελέγχου στον συγκεκριμένο πληθυσμό και εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλή σύνδεση των επιβεβαιωμένων λοιμώξεων με τη θεραπεία.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στη σύγκριση των δεικτών. Ο στόχος του ΠΟΥ για διάγνωση αφορά τα άτομα που πραγματικά ζουν με ενεργή λοίμωξη και όχι μόνο την πραγματοποίηση εξέτασης αντισωμάτων.
Επομένως, το 93% του αρχικού ελέγχου αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό αποτέλεσμα, αλλά δεν ταυτίζεται από μόνο του με την επιβεβαίωση ότι έχει διαγνωστεί το 90% όλων των ανθρώπων με ενεργή λοίμωξη στον πληθυσμό.
Αντίστοιχα, ο ΕΟΠΑΕ αναφέρει θεραπευτική κάλυψη περίπου 80%, ενώ οι απόλυτοι αριθμοί ενεργής λοίμωξης και έναρξης αγωγής δίνουν ποσοστό περίπου 96,6%. Η διαφορά πιθανόν οφείλεται στη χρήση διαφορετικού παρονομαστή ή χρονικής περιόδου, αλλά αυτό δεν αποσαφηνίζεται στα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν.
Μικροεξάλειψη και όχι συνολική εξάλειψη στη χώρα
Η επιτυχία του προγράμματος αφορά έναν ειδικό και σαφώς προσδιορισμένο πληθυσμό: τους ωφελούμενους των Μονάδων Υποκατάστασης του ΕΟΠΑΕ.
Πρόκειται επομένως για στρατηγική μικροεξάλειψης και όχι για απόδειξη ότι η ηπατίτιδα C έχει εξαλειφθεί στο σύνολο της χώρας.
Η διάκριση έχει σημασία, επειδή η εθνική εξάλειψη απαιτεί σημαντική μείωση των νέων λοιμώξεων και των θανάτων, υψηλή διάγνωση και θεραπευτική κάλυψη σε ολόκληρο τον πληθυσμό, αλλά και διατήρηση των αποτελεσμάτων σε βάθος χρόνου.
Η παγκόσμια πορεία παραμένει εκτός τροχιάς για την επίτευξη του στόχου του 2030, παρά το γεγονός ότι η ηπατίτιδα C θεραπεύεται αποτελεσματικά. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι το 2024 περίπου 47 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με χρόνια λοίμωξη, ενώ η κάλυψη θεραπείας εξακολουθούσε να είναι ανεπαρκής διεθνώς.
Ένα μοντέλο που περιορίζει τα εμπόδια
Το βασικό πλεονέκτημα του «ΤΙΤΥΟΣ» είναι ότι μεταφέρει ολόκληρη τη διαδρομή της φροντίδας κοντά στον ωφελούμενο.
Ο αρχικός έλεγχος, η αιμοληψία, η μοριακή επιβεβαίωση, η έναρξη θεραπείας και η παρακολούθηση οργανώνονται μέσα από τις δομές με τις οποίες ο άνθρωπος βρίσκεται ήδη σε σταθερή επαφή.
Έτσι περιορίζονται τα πρόσθετα ραντεβού, οι μετακινήσεις, η γραφειοκρατία και ο κίνδυνος εγκατάλειψης της διαδικασίας.
Το πρόγραμμα δείχνει ότι η αντιμετώπιση της ηπατίτιδας C σε πληθυσμούς με αυξημένες ανάγκες δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη αποτελεσματικών φαρμάκων. Απαιτεί υπηρεσίες εύκολα προσβάσιμες, σταθερή σχέση εμπιστοσύνης, εκπαιδευμένο προσωπικό και ενεργή παρακολούθηση από τον έλεγχο έως την επιβεβαίωση της ίασης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΟΔΥ: Δωρεάν rapid tests για HIV, ηπατίτιδες και ΣΜΝ σε πέντε πόλεις
GSK: Νέα δεδομένα για το bepirovirsen στη χρόνια ηπατίτιδα Β
