Ο ύπνος μέσα στην ημέρα αποτελεί συχνή συνήθεια σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, νέα στοιχεία δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο κοιμάται ένας ηλικιωμένος κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να δίνει χρήσιμες πληροφορίες για τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του.
Ερευνητές από το Mass General Brigham και το Rush University Medical Center παρακολούθησαν 1.338 ηλικιωμένους για διάστημα που έφτασε έως και τα 19 χρόνια, καταγράφοντας τα μοτίβα ημερήσιου ύπνου και τη σχέση τους με τη θνησιμότητα. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open και δείχνουν ότι οι μεγαλύτεροι σε διάρκεια ύπνοι, οι συχνότεροι ύπνοι και οι πρωινοί ύπνοι μέσα στην ημέρα συνδέθηκαν με υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.
Η βασική επισήμανση των ερευνητών είναι κρίσιμη: ο ύπνος μέσα στην ημέρα δεν αποδεικνύεται ότι προκαλεί αυξημένο κίνδυνο θανάτου. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ήδη υπάρχουν υποκείμενες παθήσεις, χρόνια νοσήματα, διαταραχές ύπνου ή απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού.
Τι έδειξε η μελέτη
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε δεδομένα από το Rush Memory and Aging Project, μια μακροχρόνια μελέτη που ξεκίνησε το 1997 και επικεντρώνεται στη γνωστική έκπτωση και τη νευροεκφύλιση σε ηλικιωμένους. Από το 2005, οι συμμετέχοντες φορούσαν συσκευές καταγραφής δραστηριότητας στον καρπό για 10 ημέρες, ώστε να αποτυπωθούν αντικειμενικά οι κύκλοι ανάπαυσης και δραστηριότητας.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές ανέλυσαν τη διάρκεια, τη συχνότητα, την ώρα της ημέρας και τη μεταβλητότητα των ύπνων από ημέρα σε ημέρα. Έως το 2025 είχαν συγκεντρωθεί δεδομένα παρακολούθησης 19 ετών για όλους τους 1.338 συμμετέχοντες.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι κάθε επιπλέον ώρα ύπνου μέσα στην ημέρα συνδέθηκε με περίπου 13% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας. Κάθε επιπλέον ύπνος ανά ημέρα συσχετίστηκε με περίπου 7% υψηλότερο κίνδυνο, ενώ όσοι κοιμούνταν κυρίως το πρωί είχαν 30% υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν το απόγευμα. Η ακανόνιστη ώρα ύπνου από ημέρα σε ημέρα δεν συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο.
Γιατί έχει σημασία η αντικειμενική μέτρηση
Παλαιότερες μελέτες είχαν συνδέσει τον υπερβολικό ημερήσιο ύπνο σε μεγαλύτερη ηλικία με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καρδιαγγειακά νοσήματα και αυξημένη νοσηρότητα. Ωστόσο, πολλές βασίζονταν σε αυτοαναφορές, δηλαδή σε όσα δήλωναν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες για τις συνήθειες ύπνου τους.
Η νέα μελέτη επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, καθώς χρησιμοποίησε φορετές συσκευές καταγραφής. Έτσι, οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στο εάν κάποιος κοιμάται μέσα στην ημέρα, αλλά εξέτασαν πότε κοιμάται, πόσο συχνά, για πόση ώρα και με ποια συνέπεια.
Η Chenlu Gao, PhD, ερευνήτρια στο Τμήμα Αναισθησιολογίας του Mass General Brigham και συνεργαζόμενη ερευνήτρια στο Division of Sleep and Circadian Disorders, σημείωσε ότι η μελέτη είναι από τις πρώτες που δείχνουν συσχέτιση ανάμεσα σε αντικειμενικά μετρημένα μοτίβα ημερήσιου ύπνου και θνησιμότητα.
Συσχέτιση, όχι αιτιότητα
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να οδηγήσουν σε απλουστευτικά συμπεράσματα. Ένας σύντομος ύπνος μέσα στην ημέρα μπορεί να είναι αποκαταστατικός για ορισμένους ανθρώπους. Το ζήτημα φαίνεται να αφορά κυρίως τον υπερβολικό, συχνό ή πρωινό ύπνο σε μεγαλύτερη ηλικία, ιδίως όταν αυτός αποτελεί αλλαγή σε σχέση με τις προηγούμενες συνήθειες του ατόμου.
Η Gao υπογράμμισε ότι ο υπερβολικός ημερήσιος ύπνος πιθανότατα αντανακλά υποκείμενη νόσο, χρόνια προβλήματα υγείας, διαταραχές ύπνου ή διαταραχή του βιολογικού ρολογιού. Με άλλα λόγια, ο ύπνος μέσα στην ημέρα μπορεί να λειτουργεί ως εύκολα μετρήσιμο «σήμα» που βοηθά στον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο επιδείνωσης της υγείας τους.
Ο ρόλος των wearables στην πρόληψη
Η μελέτη ενισχύει τη συζήτηση γύρω από τη χρήση φορετών συσκευών στην προληπτική ιατρική. Εφόσον τα μοτίβα ημερήσιου ύπνου μπορούν να μετρηθούν αντικειμενικά, οι γιατροί ενδέχεται στο μέλλον να τα αξιοποιούν ως μέρος μιας ευρύτερης αξιολόγησης της υγείας των ηλικιωμένων.
Η πρακτική αξία δεν βρίσκεται στο να αποθαρρυνθεί κάθε μορφή ημερήσιου ύπνου, αλλά στο να εντοπιστούν αλλαγές που μπορεί να υποδηλώνουν κάτι βαθύτερο. Ένας ηλικιωμένος που αρχίζει να κοιμάται πολύ περισσότερο, πιο συχνά ή κυρίως το πρωί ίσως χρειάζεται αξιολόγηση για καρδιαγγειακά προβλήματα, νευρολογικές διαταραχές, άπνοια ύπνου, φαρμακευτικές επιδράσεις ή γενικότερη επιβάρυνση της υγείας.
Η ταυτότητα της μελέτης
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 20 Απριλίου 2026 στο JAMA Network Open με τίτλο «Objectively Measured Daytime Napping Patterns and All-Cause Mortality in Older Adults». Συγγραφείς είναι οι Chenlu Gao, Ruixue Cai, Xi Zheng, Arlen Gaba, Lei Yu, Aron S. Buchman, David A. Bennett, Lei Gao, Kun Hu και Peng Li. Το DOI είναι 10.1001/jamanetworkopen.2026.7938.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Μπορεί ο ύπνος να δείξει ποιος διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο άνοιας;
Μεσημεριανός ύπνος: 40 λεπτά αρκούν για να «ανανεώσουν» τον εγκέφαλο
